Phát triển làng nghề gắn với du lịch ở Vĩnh Long

Vài năm trở lại đây, nhiều làng nghề ở Vĩnh Long đã bắt đầu chuyển mình khi được đưa vào các tuyến du lịch trải nghiệm. Du khách không chỉ tham quan, mua sản phẩm mà còn được trực tiếp xem nghệ nhân thao tác, nghe kể chuyện về lịch sử nghề, thậm chí tự tay làm thử một vài công đoạn. Chính sự tương tác ấy khiến du lịch làng nghề trở nên hấp dẫn, khác biệt so với các loại hình tham quan thuần túy.

Làng gốm đỏ Mang Thít là một ví dụ điển hình. Từng có thời điểm, nhiều lò gốm đứng trước nguy cơ mai một do thị trường thu hẹp, chi phí sản xuất cao. Nhưng khi được định hướng phát triển gắn với du lịch, những lò gạch, lò gốm cũ lại trở thành điểm đến độc đáo. Du khách đến đây không chỉ để mua sản phẩm mà còn để cảm nhận không gian lao động xưa, nơi đất, nước và lửa hòa quyện tạo nên những vật dụng mộc mạc nhưng bền bỉ. Nghệ nhân, từ chỗ chỉ sản xuất, nay trở thành “người kể chuyện”, truyền tải giá trị văn hóa của làng nghề đến du khách.

Không chỉ có gốm, nhiều làng nghề chế biến thực phẩm truyền thống ở Vĩnh Long cũng đang tìm được hướng đi mới. Những cơ sở làm bánh tráng, bánh phồng, cốm nổ, kẹo thủ công khi mở cửa đón khách đã tạo thêm nguồn thu đáng kể. Du khách, nhất là khách thành thị và quốc tế, tỏ ra thích thú khi được tận mắt chứng kiến quy trình làm bánh, được nếm thử sản phẩm ngay tại chỗ. Những trải nghiệm chân thật ấy giúp sản phẩm làng nghề không chỉ được bán bằng giá trị vật chất, mà còn bằng câu chuyện và cảm xúc.

Phát triển làng nghề gắn với du lịch còn góp phần giải quyết bài toán lao động tại chỗ. Khi du lịch phát triển, nhiều người trẻ không còn phải rời quê lên thành phố mưu sinh, mà có thể tham gia vào chuỗi giá trị tại địa phương: làm hướng dẫn viên, bán hàng, truyền thông sản phẩm, cải tiến mẫu mã. Điều này giúp làng nghề không bị “già hóa”, đồng thời tạo cơ hội để truyền nghề cho thế hệ sau trong bối cảnh mới.

Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia và chính quyền địa phương, việc phát triển làng nghề gắn với du lịch ở Vĩnh Long vẫn còn không ít thách thức. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết, kỹ năng làm du lịch của người dân còn hạn chế; hạ tầng phục vụ khách chưa đồng bộ; sản phẩm chưa được chuẩn hóa về chất lượng và thương hiệu. Nếu không có định hướng rõ ràng, du lịch làng nghề rất dễ rơi vào tình trạng manh mún, thiếu bền vững.

Những năm gần đây, Vĩnh Long đã bắt đầu chú trọng hơn đến việc quy hoạch và hỗ trợ làng nghề theo hướng gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Các chương trình đào tạo kỹ năng đón khách, kể chuyện làng nghề, xây dựng sản phẩm OCOP, kết nối tour tuyến với các điểm du lịch vườn, homestay đang được triển khai. Cách làm này giúp làng nghề không phát triển đơn lẻ, mà trở thành một phần trong tổng thể bức tranh du lịch của tỉnh.

Điều quan trọng nhất, là giữ được “hồn” của làng nghề. Du lịch không nên làm thay đổi bản chất lao động thủ công, mà cần tôn trọng nhịp sống vốn có của người dân. Khi nghệ nhân vẫn được làm nghề theo cách của mình, khi du khách đến để học hỏi và trải nghiệm chứ không chỉ tiêu dùng, thì mối quan hệ giữa làng nghề và du lịch mới thực sự bền vững.

Vì vậy, phát triển làng nghề gắn với du lịch ở Vĩnh Long không chỉ là câu chuyện kinh tế. Đó còn là hành trình bảo tồn văn hóa, giữ gìn ký ức làng quê và tạo sinh kế ổn định cho người dân miền sông nước. Khi những lò gốm đỏ lửa, những mẻ bánh thơm mùi gạo mới, những sản phẩm thủ công tiếp tục được làm ra trong không gian làng nghề, cũng là lúc du lịch Vĩnh Long có thêm chiều sâu và giàu bản sắc./.