Cửu Đỉnh, biểu tượng cho quyền lực và sự trường tồn của vương triều NguyễnGiá trị lịch sử: Cố đô Huế là nơi lưu giữ nhiều di tích lịch sử quan trọng của triều Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam. Các công trình như: kinh thành Huế, hoàng thành Huế, Tử Cấm thành và hệ thống lăng tẩm của các vua Nguyễn như: lăng Gia Long, Minh Mạng, Tự Đức là minh chứng cho một giai đoạn lịch sử quan trọng của đất nước.
Trái tim của quần thể di tích cố đô Huế chính là hệ thống ba tòa thành lồng vào nhau, được xây dựng một cách đăng đối, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc kiến trúc truyền thống và triết lý phương Đông. Kinh thành Huế được khởi công từ năm 1805 dưới thời Vua Gia Long và hoàn thành vào năm 1832 dưới thời Vua Minh Mạng. Kinh thành được xây dựng theo kiến trúc quân sự Vauban của phương Tây, nhưng vẫn hài hòa tuyệt đối với các yếu tố tự nhiên như sông Hương, núi Ngự Bình. Đây là vòng thành ngoài cùng, bao bọc toàn bộ kinh đô. Hoàng thành (Đại nội) nằm ở trung tâm kinh thành là nơi đặt các cơ quan triều đình và các đền miếu thờ cúng Tổ tiên. Khu vực này bao gồm các công trình nổi tiếng như: Ngọ môn (cổng chính), điện Thái Hòa (nơi diễn ra các đại lễ và triều nghi quan trọng) - những biểu tượng uy quyền của vương triều. Tử Cấm thành là vòng thành trong cùng, dành riêng cho vua và hoàng gia sinh hoạt.
Mộc bản Triều Nguyễn được bảo quản cẩn thận tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IVDù đã chịu nhiều sự tàn phá của chiến tranh, các dấu tích còn lại vẫn cho thấy sự tinh tế và xa hoa trong kiến trúc cung đình. Sự sắp đặt ba tòa thành theo một trục dọc xuyên suốt từ Nam ra Bắc đã tạo nên một tổng thể kiến trúc có tính đăng đối hoàn hảo, là minh chứng rõ nét cho trình độ quy hoạch đô thị và nghệ thuật kiến trúc dưới triều Nguyễn.
Ngoài kinh thành, các lăng tẩm của các vị vua Nguyễn nằm rải rác ở ngoại vi, bên bờ sông Hương và các ngọn đồi, là một phần không thể thiếu tạo nên giá trị độc đáo của quần thể di tích. Mỗi lăng tẩm như: lăng Gia Long, lăng Minh Mạng, lăng Tự Đức, lăng Khải Định là một tác phẩm kiến trúc nghệ thuật riêng biệt, phản ánh rõ nét tính cách, tư tưởng và quan niệm thẩm mỹ của từng vị vua.
Giá trị văn hóa: Quần thể di tích không chỉ là một kiệt tác kiến trúc mà còn là biểu tượng tinh thần, nơi hội tụ những giá trị văn hóa đa dạng. Nơi đây còn lưu giữ một đời sống tâm linh phong phú, thể hiện qua hệ thống chùa chiền đồ sộ, tín ngưỡng thờ Mẫu và sự đa dạng tôn giáo. Cố đô Huế còn là nơi lưu giữ một kho tàng di sản văn hóa phi vật thể vô giá, tiêu biểu nhất là Nhã nhạc cung đình Huế đã được UNESCO vinh danh là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại vào năm 2003. Nhã nhạc không chỉ là âm nhạc mà còn là một loại hình nghệ thuật tổng hợp, gắn liền với các lễ nghi cung đình trang trọng.
Kinh thành Huế là một kiệt tác kiến trúc cổ kính thuộc quần thể di tích cố đô HuếNgoài ra, những phong tục, lễ hội như: lễ Tế giao, lễ Ban sóc, hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn cũng lần lượt được công nhận là di sản tư liệu thế giới, càng khẳng định vị thế trung tâm văn hóa của Huế. Gần đây nhất, “Những bản đúc nổi trên chín đỉnh đồng ở hoàng cung Huế” cũng được vinh danh di sản tư liệu thế giới.
Ngày nay, quần thể di tích cố đô Huế trở thành điểm đến hàng đầu của du lịch Việt Nam. Nơi đây không chỉ là một quần thể kiến trúc cổ kính mà còn là một không gian văn hóa sống động, nơi du khách có thể chạm vào lịch sử, chiêm ngưỡng nghệ thuật và cảm nhận được cốt cách thanh tao, trầm mặc của mảnh đất cố đô.
Huế hôm nay, vẫn giữ trọn vẹn được chân dung của một kinh đô xưa, tiếp tục phát huy những giá trị di sản đặc biệt này để trở thành đòn bẩy quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, khẳng định vai trò là trung tâm văn hóa đặc sắc của cả nước và khu vực./.
