Sắc màu văn hóa Cơ-tu bên dòng Cu Đê

Cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 35km, Tà Lang - Giàn Bí nằm nép mình dưới chân dãy Bà Nà - Núi Chúa, bên dòng Cu Đê xanh biếc. Con đường dẫn vào làng đưa du khách rời xa phố thị để đến với những cánh rừng xanh, những bãi đá ven suối và không khí trong lành đặc trưng của vùng bán sơn địa. Chính vị trí đặc biệt đó đã tạo nên một điểm đến khác biệt của Đà Nẵng, nơi rừng, sông và văn hóa tộc người hòa quyện thành một bức tranh giàu màu sắc.

Điều làm nên sức hút của Tà Lang - Giàn Bí không chỉ là cảnh quan mà còn là bản sắc văn hóa Cơ-tu được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Giữa trung tâm làng, hình ảnh nhà Gươl hiện ra như biểu tượng của tinh thần cộng đồng. Đây là nơi diễn ra các lễ hội, sinh hoạt văn hóa, nơi già làng truyền dạy phong tục, sử thi và những giá trị truyền thống cho lớp trẻ.

Nếu đến đúng dịp, du khách sẽ được hòa mình vào âm vang cồng chiêng, chiêm ngưỡng điệu múa Tung Tung Da Dá - "vũ điệu dâng trời" nổi tiếng của người Cơ-tu. Những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ, tiếng hát dân ca, nghi lễ đón khách, lễ mừng lúa mới hay các câu chuyện về núi rừng Trường Sơn đều góp phần tạo nên trải nghiệm khó quên. Điều đáng quý là những giá trị đó vẫn luôn hiện diện trong đời sống cộng đồng, trở thành nền tảng để phát triển du lịch bền vững. 

Đến với Tà Lang - Giàn Bí, du khách có cơ hội trở thành một phần của đời sống bản làng. Người dân sẵn sàng hướng dẫn khách giã gạo, nướng cơm lam, dệt thổ cẩm, chế biến các món ăn truyền thống hay thưởng thức ché rượu cần trong tiếng chiêng rộn rã. Những món ăn dân dã như gà nướng, cá suối, rau rừng, măng rừng hay muối ớt kiến vàng mang đậm hương vị đại ngàn, để lại dấu ấn riêng khó tìm thấy ở những điểm du lịch khác.

Ở nơi này, dòng sông Cu Đê còn mang đến nhiều hoạt động hấp dẫn cho những người yêu thiên nhiên. Mặt nước trong xanh, uốn lượn giữa núi rừng là địa điểm lý tưởng để chèo SUP, chèo kayak, tắm suối, cắm trại hoặc đơn giản là ngồi lặng ngắm hoàng hôn buông xuống trên dòng sông. Từ đây, du khách cũng có thể kết hợp khám phá các cung đường sinh thái, những khu rừng nguyên sinh và hệ sinh thái đặc trưng của vùng thượng nguồn Đà Nẵng.

Điều đáng trân trọng hơn cả là cách người Cơ-tu làm du lịch. Họ không đánh đổi bản sắc để chiều theo thị hiếu, mà biến chính văn hóa truyền thống thành giá trị cốt lõi của sản phẩm du lịch. Làng đã thành lập các đội bảo tồn văn hóa như đội đan lát thổ cẩm, đội hát lý, đội chiêng… Mỗi đội có khoảng 15 thành viên trẻ tuổi là cầu nối, đồng thời là lớp kế tục bản sắc văn hóa lâu đời của dân tộc mình. Mô hình du lịch cộng đồng, cùng các hợp tác xã và trung tâm văn hóa được xây dựng trong những năm gần đây đã tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ học tiếng mẹ đẻ, gìn giữ nghề thủ công, cồng chiêng, múa hát và kiến trúc truyền thống. Đây cũng là hướng đi mà Đà Nẵng đang ưu tiên nhằm bảo tồn văn hóa Cơ-tu gắn với phát triển du lịch bền vững. 

Giữa sự phát triển mạnh mẽ, sôi động của thành phố biển Đà Nẵng, làng Cơ-tu ven sông Cu Đê giống như khoảng lặng đáng giá để du khách tìm về. Đó không chỉ là chuyến du ngoạn giữa núi rừng xanh mát mà còn là hành trình khám phá một cộng đồng vẫn gìn giữ được hồn cốt văn hóa trong đời sống hôm nay. Tà Lang - Giàn Bí vì thế đang trở thành một trong những điểm đến độc đáo của Đà Nẵng, nơi mỗi bước chân đều mở ra câu chuyện về thiên nhiên, con người và bản sắc văn hóa Trường Sơn.

TP Đà Nẵng đã ban hành đề án “Xây dựng chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Cơ-tu giai đoạn 2022-2030”, đây là việc làm thiết thực nhằm “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”. Dựa trên nhiệm vụ UBND TP Đà Nẵng đã phê duyệt, các sở, ban, ngành đã phối hợp khảo sát, đánh giá những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Cơ tu để định hướng bảo tồn. Giải pháp là xây dựng nội dung, xuất bản sách, phim tư liệu, ấn phẩm về văn hóa truyền thống, dữ liệu hóa văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể của cộng đồng người Cơ tu bao gồm lễ hội, phong tục tập quán, tín ngưỡng dân gian, văn nghệ dân gian, tri thức dân gian, trang phục, nghệ thuật, ẩm thực, chữa bệnh.

Bản sắc của người dân tộc Cơ-tu đã được khẳng định để vươn xa, tại một số chương trình, lễ hội của Đà Nẵng đã phỏng dựng không gian, tái hiện lại các nghề truyền thống như dệt vải, làm bánh, trình diễn ẩm thực, trang phục, điệu múa… truyền thống của người Cơ tu để du khách có thể tham quan, trải nghiệm. Là người thường xuyên tham gia biểu diễn các điệu múa tung tung dá dá tại các homestay, các chương trình lửa trại tại địa phương, chị Nguyễn Thị Lệ (thôn Tà Lang) mong muốn: “Truyền thống văn hóa phải được giữ gìn qua điệu múa, trang phục, lời hát, bảo vệ được văn hóa truyền thống sẽ tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo để thu hút khách, từ đó người dân địa phương sẽ có việc làm ổn định từ các hoạt động du lịch”.