Sửa đổi Luật tín ngưỡng, tôn giáo để phục vụ người dân tốt hơn

Từ yêu cầu thực tiễn đến tư duy lập pháp mới

Sau gần 8 năm thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, đời sống tâm linh của Nhân dân đã có những chuyển biến tích cực, phong phú và đóng góp thiết thực cho xã hội. Tuy nhiên, thực tế cũng phát sinh một số tồn tại, hạn chế như nhiều hoạt động tín ngưỡng, hoạt động tôn giáo đã và đang diễn ra nhưng Luật chưa có quy định điều chỉnh; nhiều quy định trong Luật chưa được phân cấp, phân quyền, chưa thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính theo tinh thần chỉ đạo của Đảng… Cùng với đó, bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và việc sửa đổi, bổ sung, ban hành mới một số Luật liên quan trong thời gian qua cũng đặt ra yêu cầu phải sớm nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Tín ngưỡng, tôn giáo cho phù hợp với tình hình mới, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Dự kiến những nội dung cần xây dựng trong Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi)

Thứ nhất, ghi nhận và bảo vệ quyền trên không gian mạng. Đây là điểm mới mang tính thời đại, ghi nhận quyền của cá nhân và tổ chức thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên môi trường số. Điều này đồng nghĩa với việc các hoạt động giảng dạy, truyền đạo qua livestream, mạng xã hội sẽ có hành lang pháp lý rõ ràng, bảo đảm cân bằng giữa quyền tự do và quyền riêng tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân của các chủ thể tôn giáo.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và bảo vệ nhóm yếu thế. Dự thảo chú trọng giao quyền nhiều hơn cho địa phương trong việc đăng ký hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở thờ tự. Đặc biệt, chính sách mới hướng tới bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương như đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo ở vùng sâu, vùng xa, những người dễ bị các thế lực xấu lợi dụng niềm tin để lôi kéo, kích động.

Thứ ba, cải cách hành chính và chuyển đổi số mạnh mẽ. Luật sửa đổi hướng tới đơn giản hóa tối đa thủ tục, cắt giảm các thành phần hồ sơ không cần thiết. Việc thúc đẩy quản trị số không chỉ giúp minh bạch hóa hoạt động quản lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức tôn giáo trong quá trình vận hành.

Hài hòa giữa tôn trọng và quản lý

Một trong những vấn đề được thảo luận sôi nổi nhất là để sự quản lý của Nhà nước không trở thành rào cản cho niềm tin chân chính. Các chuyên gia nhấn mạnh, sửa đổi Luật phải bám sát yêu cầu về tính khả thi, tránh việc đặt ra những quy định gây khó khăn cho hoạt động bình thường của các tôn giáo chính thống. Ngược lại, Nhà nước cũng cần những công cụ sắc bén hơn để ngăn chặn các biểu hiện lệch chuẩn, các hành vi núp bóng từ thiện để truyền bá tà đạo hoặc lợi dụng không gian mạng để chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Việc xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý tôn giáo và cơ quan quản lý không gian mạng là một giải pháp cấp thiết được đề xuất để bảo vệ môi trường tín ngưỡng lành mạnh.

Hướng tới sự đồng thuận xã hội cao nhất

Tiến trình sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo đang được thực hiện một cách công phu, cầu thị và khoa học, bảo đảm dự thảo khi trình Quốc hội đạt chất lượng cao nhất. Mục tiêu cốt lõi được xác định là đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo trước cộng đồng quốc tế, đồng thời giữ vững khả năng quản lý của Nhà nước để bảo đảm sự ổn định và an ninh quốc gia.