Cánh đồng lúa Tà Lài xanh mướt trong sương sớmNét đẹp văn hóa độc đáo của hai dân tộc Mạ, S’Tiêng
Người dân tộc Mạ và S’tiêng ở Tà Lài có nếp sống gắn liền với núi rừng, với những giá trị văn hóa được truyền qua các thế hệ. Đặc biệt, nghề dệt thổ cẩm là một trong những biểu tượng văn hóa nổi bật nhất của cộng đồng. Các nghệ nhân dệt thổ cẩm tại nơi đây gắn bó, truyền nghề từ đời này, qua đời khác. Đồng bào sử dụng khung dệt làm bằng tre, gỗ để tỉ mỉ tạo ra các tấm vải với hoa văn mộc mạc, thể hiện bản chất con người chân chất, gần gũi với thiên nhiên. Bà Ka Điều, nghệ nhân tại Tà Lài chia sẻ: “Không biết thổ cẩm của đồng bào Mạ có từ bao giờ, nhưng tôi nhớ từ khi còn nhỏ, tôi và các cô gái khác đã được các bà, các mẹ truyền nghề dệt thổ cẩm”.
Ngoài dệt thổ cẩm, nghề đan lát của đồng bào S’tiêng cũng là một nét đẹp văn hóa độc đáo. Ông K’Sổi, nghệ nhân đan lát đã ngoài 70 tuổi cho biết để hoàn thành một chiếc gùi truyền thống phải mất nhiều thời gian, có khi cả tháng mới hoàn thành. Công đoạn khó nhất là tạo dáng và hoa văn sao cho gùi mang đặc trưng của dân tộc mình, thể hiện kinh nghiệm và sự khéo léo qua nhiều năm làm nghề.
Mặc dù, có những giá trị Văn hóa độc đáo, nghề truyền thống của đồng bào Mạ và S’tiêng ở Tà Lài đang đối mặt với nguy cơ mai một theo năm tháng. Chị Ká Tuyền, trước đây là một hướng dẫn viên du lịch của Vườn quốc gia Cát Tiên chia sẻ: “Nhiều bạn trẻ cho rằng nghề dệt thổ cẩm vất vả, không mang lại thu nhập cao nên không muốn theo nghề. Người từ 23-45 tuổi có gia đình lại lo sợ không có đầu ra nên cho công nhân đi làm ở thành thị”. Đây là nguyên nhân làm suy yếu nguồn lao động cho nghề truyền thống mà còn làm mất đi những giá trị Văn hóa đã được truyền qua nhiều thế hệ.
Dự án du lịch cộng đồng ra đời để bảo tồn văn hóa
Nhận thấy nguy cơ thất truyền của nghề truyền thống, chị Ká Tuyền đã ngừng công việc hướng dẫn viên du lịch sau 10 năm để tập trung vào dự án du lịch cộng đồng làng Tà Lài. Tháng 3/2024, chị đã thuyết phục một số thành viên trong làng lập tổ hợp tác du lịch và khai trương Tà Lài Eco Lodge, không gian lưu trú homestay được thiết kế theo phong cách truyền thống của dân tộc Mạ và S’tiêng.
Dự án du lịch cộng đồng không chỉ để tạo ra thu nhập cho người dân mà còn bảo tồn Văn hóa truyền thống của cộng đồng. Chúng tôi muốn du khách đến với làng Tà Lài không chỉ là để khám phá thiên nhiên mà còn để tìm hiểu về đời sống Văn hóa của đồng bào Mạ và S’tiêng, chị Ká Tuyền chia sẻ.
Hiện nay, Tà Lài Eco Lodge đón gần 100 khách mỗi tháng, trong đó có hơn 30 khách nước ngoài. Du khách có thể tham gia nhiều hoạt động như cắm trại, đạp xe khám phá rừng, chèo thuyền SUP trên sông, hoặc tham gia các lớp học dệt thổ cẩm, đan lát với các nghệ nhân địa phương.
Thực hiện hoài bão bảo tồn văn hóa
Dự án du lịch cộng đồng đã tạo ra thu nhập cho người dân, góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị Văn hóa truyền thống của làng Tà Lài. Hiện nay, tổ hợp tác đã vận động hơn 10 nghệ nhân dệt thổ cẩm và đan lát tham gia hoạt động, đồng thời xây dựng đội cồng chiêng, đội múa dân tộc để phục vụ du khách.
Chị Ká Tuyền cho biết: chúng tôi đang có kế hoạch khôi phục lại nghề truyền thống của dân tộc mình, từ việc tự kéo sợi vải, nhuộm màu vải bằng cây rừng để ra sắc màu thiên nhiên, thay vì mua chỉ công nghiệp như hiện nay. Bên cạnh đó, tổ hợp tác cũng đang xây dựng một trung tâm Văn hóa dân tộc tại làng Tà Lài, để trưng bày và giới thiệu các sản phẩm thủ công, trang phục truyền thống của đồng bào Mạ và S’tiêng.
Đây không chỉ là một dự án du lịch mà còn là một nỗ lực để bảo tồn những giá trị văn hóa đã được truyền qua nhiều thế hệ. Với sự nỗ lực của cộng đồng làng và sự quan tâm của du khách, làng Tà Lài sẽ tiếp tục là nơi lưu giữ những giá trị Văn hóa truyền thống của đồng bào Mạ và S’tiêng, đồng thời tạo ra một tương lai tươi sáng hơn cho người dân địa phương./.
