Tăng cường vai trò của cấp xã trong phổ biến, giáo dục pháp luật

Tại Hội thảo do Bộ Tư pháp tổ chức vừa qua, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, Bộ Tư pháp đã có Tờ trình báo cáo Chính phủ về các chính sách của dự án Luật và đang tiếp tục lấy ý kiến thành viên Chính phủ. Đa số ý kiến cơ bản thống nhất với 6 nhóm chính sách do Bộ Tư pháp đề xuất, tuy nhiên vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ.

Các đại biểu tập trung góp ý đối với nhiều nội dung quan trọng của dự thảo Luật, trong đó có việc hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật các cấp. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm là việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã. Theo nhiều đại biểu, đây là cấp trực tiếp triển khai các chủ trương, chính sách và pháp luật đến người dân, đồng thời là nơi phát hiện sớm những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện pháp luật.

Ông Nguyễn Công Thiếp - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu cho rằng cần quy định bắt buộc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã để bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trên địa bàn. Việc có cơ chế phối hợp liên ngành ngay từ cơ sở sẽ góp phần nâng cao chất lượng tuyên truyền pháp luật, giúp người dân tiếp cận thông tin pháp luật kịp thời, đồng thời hỗ trợ giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn địa phương. Thực tế cho thấy, tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận thông tin pháp luật của người dân vẫn còn những hạn chế nhất định. Không ít vụ việc vi phạm pháp luật xuất phát từ việc người dân chưa được tuyên truyền, phổ biến đầy đủ các quy định liên quan đến đời sống, sản xuất và sinh hoạt hằng ngày.

Theo ông Đỗ Xuân Toán - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị chứ không chỉ riêng ngành tư pháp. Tuy nhiên, trên thực tế, cơ quan tư pháp chủ yếu thực hiện vai trò tham mưu, trong khi việc triển khai ở nhiều nơi còn thiếu cơ chế phối hợp và điều phối thống nhất. Từ thực tiễn đó, nhiều ý kiến cho rằng Luật sửa đổi cần làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nhất là ở cấp cơ sở. Việc phân công nhiệm vụ cụ thể sẽ giúp nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp xã trong tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế của địa phương.

Bên cạnh đó, vấn đề nguồn lực cũng được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Hiện nay, kinh phí dành cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại một số địa phương còn phân tán, chưa tập trung vào các khu vực thực sự cần thiết. Có nơi tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền ở địa bàn thuận lợi, trong khi các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số lại chưa được quan tâm tương xứng. Do đó, các đại biểu đề xuất Luật cần quy định rõ hơn cơ chế quản lý, sử dụng và giám sát kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật. Các cơ quan được giao kinh phí phải có trách nhiệm báo cáo cụ thể về nội dung tuyên truyền, đối tượng thụ hưởng, địa bàn thực hiện và kết quả đạt được để cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở theo dõi, đánh giá và điều phối nguồn lực hiệu quả hơn.

Một nội dung khác được nhiều đại biểu đề cập là đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Đây là lực lượng trực tiếp chuyển tải các quy định của pháp luật đến người dân, đặc biệt tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, hiện nay vị trí, vai trò và chế độ đối với lực lượng này vẫn còn một số bất cập. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc phát huy vai trò của cấp xã có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chính quyền cơ sở là lực lượng gần dân nhất, hiểu rõ đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán của từng cộng đồng dân cư. Thông qua đội ngũ cán bộ xã, già làng, trưởng bản, người có uy tín và tuyên truyền viên pháp luật, các quy định của pháp luật có thể được truyền tải bằng nhiều hình thức phù hợp, dễ tiếp cận và dễ thực hiện hơn.

Việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật lần này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn để nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó tăng cường vai trò của cấp xã, bảo đảm pháp luật được phổ biến kịp thời, rộng rãi đến người dân, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội từ cơ sở.