Xã Xốp thuộc địa bàn đặc biệt khó khăn với hơn 90% dân số là đồng bào DTTS. Địa hình đồi núi dốc và điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế khiến việc bố trí đất ở cho người dân gặp không ít khó khăn.
Từ thực tế đó, tỉnh đã triển khai dự án bố trí, sắp xếp dân cư tập trung và tại chỗ từ nguồn vốn Chương trình MTQG, nhằm tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống lâu dài. Dự án đã thực hiện bố trí đất ở cho 111 hộ dân tại các điểm dân cư thôn Đăk Xi Na và thôn Kon Liêm.
Diện mạo xã Đăk Ui - nơi có gần 65% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, ngày càng đổi thay rõ nét.Anh A Nghía, ở thôn Kon Liêm chia sẻ, trước đây, gia đình không có đất ở riêng nên phải sống chung với cha mẹ trong điều kiện chật chội. Khi được Nhà nước hỗ trợ đất ở và kinh phí di chuyển đến nơi ở mới, gia đình rất vui mừng và quyết tâm vay thêm vốn để xây dựng ngôi nhà khang trang hơn. Từ khi chuyển về nơi ở mới, gia đình yên tâm lao động sản xuất và chăm lo cho con cái học hành.
Cùng với việc bố trí dân cư
, các chính sách hỗ trợ sinh kế tiếp tục phát huy hiệu quả tại nhiều địa phương. Trong giai đoạn 2021 - 2025, xã Ngọk Tụ đã đầu tư các chương trình hỗ trợ sinh kế cho hơn 200 lượt hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo từ nguồn vốn Chương trình MTQG.
Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Đăk Tăng, xã Ngọk Tụ A Ngọc cho biết, thôn có 103 hộ, 100% là người dân tộc Xơ Đăng. Hiện toàn thôn có 129ha cao su, 57ha cà phê và đàn gia súc hơn 200 con. Hầu hết các hộ dân đều có nguồn thu nhập ổn định từ cây cao su hoặc cà phê. Toàn thôn hiện chỉ còn 2 hộ nghèo.
Nhờ sự hỗ trợ từ chương trình mục tiêu quốc gia, các hộ dân tộc thiểu số ở thôn Đăk Kơ Đêm, xã Đăk Ui, ổn định kinh tế từ cây cà phê.Nhờ triển khai đồng bộ các chính sách dân tộc, thu nhập bình quân đầu người tại xã Ngọk Tụ đạt hơn 40 triệu đồng/năm. Nhận thức của người dân từng bước thay đổi theo hướng chủ động phát triển sản xuất và vươn lên thoát nghèo bền vững.
Trong quá trình triển khai Chương trình MTQG, nhiều dự án bố trí, sắp xếp dân cư tập trung, tại chỗ và xen ghép đã được thực hiện đồng bộ tại các địa phương vùng đồng bào DTTS. Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành đưa vào sử dụng 26 dự án, góp phần ổn định nơi ở cho 9.651 hộ dân. Cùng với đó, tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào DTTS và miền núi giảm từ 3 - 4%/năm, đạt kế hoạch đề ra.
Hạ tầng mở lối phát triển vùng cao
Việc đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu cũng đã góp phần làm thay đổi diện mạo nhiều địa phương miền núi. Tại thôn Đăk Hà 10, xã Đăk Hà, tuyến đường bê tông dài 230m, rộng 3m được triển khai xây dựng vào năm 2025, với tổng kinh phí hơn 180 triệu đồng.
Trong đó, ngân sách Nhà nước hỗ trợ hơn 110 triệu đồng từ nguồn vốn Chương trình MTQG, người dân đóng góp gần 70 triệu đồng.
Ông Đỗ Minh Tuấn, người dân thôn Đăk Hà 10 cho biết, bà con rất phấn khởi khi tuyến đường được đầu tư xây dựng. Tuyến đường mới giúp việc đi lại thuận lợi hơn và tạo điều kiện phát triển kinh tế tại địa phương.
Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Trà Bồng, xã Trà Bồng trong một buổi sinh hoạt ngoại khóa.Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Đăk Kơ Đêm Nông Văn Ngay cho biết, trước đây, người dân phải đi vòng xa hơn 3km để đến trung tâm xã, nhất là vào mùa mưa việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Từ khi cây cầu được xây dựng, đi lại thuận lợi hơn, việc giao thương hàng hóa được mở rộng và đời sống người dân từng bước được cải thiện.
Từ nguồn vốn Chương trình MTQG, hệ thống hạ tầng thiết yếu vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh tiếp tục được quan tâm đầu tư đồng bộ hơn. Trong giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã hoàn thành nhựa hóa và bê tông hóa 121km đường giao thông nông thôn phục vụ sản xuất và đời sống của nhân dân.
Nhiều công trình nước sinh hoạt tập trung được đưa vào sử dụng, nâng tổng số công trình được đầu tư lên 85 công trình. Cơ sở vật chất của 31/31 trường phổ thông dân tộc nội trú và bán trú tiếp tục được tăng cường theo mục tiêu chương trình đề ra.
Lan tỏa vai trò người có uy tín ở cơ sở
Nhờ nguồn vốn của Chương trình MTQG, công tác tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho người có uy tín và đội ngũ cán bộ cơ sở tiếp tục được quan tâm triển khai. Toàn tỉnh đã hỗ trợ 912 người có uy tín tham gia các hoạt động nâng cao năng lực, nhằm phát huy vai trò nòng cốt trong cộng đồng.
Riêng năm 2025, hơn 2.000 cán bộ cấp xã và lực lượng liên quan được bồi dưỡng kiến thức về công tác dân tộc. Ngoài ra, 46 lớp tập huấn cho cán bộ cộng đồng với khoảng hơn 3.000 người (trưởng thôn, bí thư chi bộ, các ban, ngành, đoàn thể thôn...) được tổ chức trên địa bàn tỉnh.
Buổi sinh hoạt cồng, chiêng của đồng bào Ca Dong thôn Ra Nhua, xã Sơn Tây.Nghệ nhân Ưu tú A Thui, ở thôn Long Loi, xã Đăk Hà là một trong những người có uy tín ở cơ sở. Ông A Thui luôn nỗ lực trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tại địa phương. Nhiều năm qua, ông A Thui tích cực truyền dạy cồng, chiêng và xoang cho thanh thiếu niên, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của đồng bào DTTS.
Với những đóng góp bền bỉ trong công tác bảo tồn văn hóa, ông A Thui được Đảng ủy xã Đăk Hà đề xuất, giới thiệu điển hình tại địa phương trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2026.
Tại thôn Đăk Kang Yốp, xã Đăk Mar, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn A Nẻo là người tiên phong đưa cây cà phê và cao su vào sản xuất từ nhiều năm trước. Đến nay, gia đình ông A Nẻo đã phát triển 4,5ha cà phê, 1ha cao su và nhiều loại cây trồng khác, với thu nhập gần 2 tỷ đồng mỗi năm.
Không chỉ làm kinh tế giỏi, ông A Nẻo còn tích cực vận động người dân trong thôn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần mở rộng hơn 70ha cà phê và hơn 25ha cao su trên địa bàn. Hiện toàn thôn chỉ còn 3 hộ nghèo và 9 hộ cận nghèo.
Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Xiêng Thanh Phúc cho biết, việc triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế, xã hội vùng DTTS và miền núi đã tạo chuyển biến rõ nét về hạ tầng, sinh kế và đời sống người dân tại nhiều địa phương.
Thời gian tới, các chính sách dân tộc sẽ tiếp tục được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng để vùng DTTS và miền núi trên địa bàn tỉnh phát triển ổn định và bền vững./.
