Thác Xao Va - Địa chỉ không thể bỏ lỡ khi đến miền Tây xứ Nghệ

Đường lên miền Tây Nghệ An bắt đầu bằng những khúc cua dài, uốn mình qua triền núi. Càng đi sâu, màu xanh của rừng càng đậm. Những dòng suối nhỏ lấp ló bên sườn núi, thỉnh thoảng hiện ra những bản làng người dân tộc thiểu số nép mình dưới chân núi.

Con đường mòn dẫn vào thác đi qua những tán rừng rậm rạp. Mùi đất ẩm, mùi lá mục và tiếng nước chảy xa xa khiến người ta có cảm giác như đang bước vào một thế giới khác. Rồi bất chợt, trên hành trình ấy, giữa đại ngàn Trường Sơn, thác Xao Va hiện ra. Từ vách đá cao, dòng nước đổ xuống thành một dải trắng xóa. Những khối đá lớn chồng lên nhau tạo thành nhiều tầng thác, trước khi dòng nước dồn lại thành một hồ trong xanh ở phía dưới. Nắng xuyên qua tán rừng, phản chiếu lên mặt nước, khiến cả không gian như được phủ một lớp ánh sáng lung linh. Âm thanh của thác vang vọng đều đặn, sống động như một khúc nhạc của thiên nhiên.

Thác Xao Va nằm tại xã Tiền Phong, gần vùng lõi của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt. Đây là một trong những thắng cảnh nổi bật của miền Tây Nghệ An, gắn với hệ sinh thái rừng già và dòng sông Nậm Việc chảy qua vùng đất cổ của người Thái. Ở miền núi, mỗi địa danh thường là một câu chuyện. Tên gọi Xao Va cũng vậy. Nó gắn với một sự tích đã có từ rất lâu, bắt nguồn từ câu chuyện tình yêu giữa đôi trai gái người Thái. Chàng trai không may bị trượt chân nơi núi rừng hiểm trở, cô gái đã dùng những chiếc khăn Piêu nối lại để cứu chàng. Tiếc thay, cả hai đã kết thúc tình yêu đẹp tại nơi này. 

Cảm động vì sự can đảm hy sinh mạng sống cho người mình yêu, thượng đế đã tạo nên một dòng thác trắng xóa, nước chảy mượt mà, yêu kiều như hình dáng cô gái Thái trong sự tích thác Xao Va. Tên Xao Va được đặt với ý nghĩa 20 sải tay, dài như chiếc khăn Piêu mà cô gái ấy đã nối lại để cứu chàng trai. Giữa âm thanh của dòng thác, tiếng chim rừng và tiếng gió từ triền núi, không gian nơi đây mang lại cảm giác hoang sơ, mát lành, một đặc trưng của vùng núi phía Tây Nghệ An.

Thác Xao Va có hồ nước lớn nơi chân thác, sâu đến 30m, du khách có thể trải nghiệm tắm thác. Không khí trong lành, tiếng nước chảy hòa với tiếng chim rừng tạo nên một bản giao hưởng thanh tịnh khiến mọi muộn phiền tan biến. Nhưng thác Xao Va không chỉ là một thắng cảnh thiên nhiên. Du khách đến Xao Va là bước vào không gian văn hóa tộc người với những ngôi nhà sàn nằm nép mình bên triền núi, trang phục truyền thống đặc trưng của phụ nữ Thái. Nếu may mắn đến đúng dịp sinh hoạt cộng đồng, du khách còn có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với đồng bào dân tộc Thái, những người sẽ đón tiếp bạn bằng nụ cười hiền hậu và mời chào từng điệu múa, lời hát, cùng sừng rượu cần ấm tình núi rừng.

Ẩm thực nơi đây cũng mang hương vị riêng. Cơm lam nướng trong ống tre, cá suối nướng than, măng rừng xào hay những món ăn chế biến từ sản vật địa phương, như: lợn ri, lợn nít, nhím, gà đèn, khoai sáp vàng… Mỗi món ăn đều gắn với điều kiện tự nhiên của vùng đất: rừng cho măng, suối cho cá, nương rẫy cho lúa. Ở góc độ du lịch văn hóa, Xao Va là một “cửa ngõ” để bước vào thế giới văn hóa của người Thái miền Tây Nghệ An.

Những năm gần đây, Xao Va được xem là một trong những điểm đến nổi bật của miền Tây Nghệ An. Lợi thế lớn của khu vực này nằm ở sự kết hợp giữa ba yếu tố: Cảnh quan thiên nhiên của núi rừng Pù Hoạt; Hệ sinh thái rừng và suối còn khá nguyên sơ; Không gian văn hóa tộc người Thái còn được bảo lưu. Từ đây, du khách cũng có thể ngược dốc Phú Phương lên đỉnh Pú Pỏm để đến với đền Chín Gian hoặc đi xuôi xuống thăm thú quần thể hang động, di chỉ khảo cổ Thẩm Ồm, Thẩm Khuyên, Thẩm Bua. Nếu được quy hoạch bài bản, thác Xao Va có thể phát triển theo hướng du lịch sinh thái - cộng đồng. Du khách trekking rừng, trải nghiệm bản làng, ở homestay nhà sàn, thưởng thức ẩm thực và tham gia sinh hoạt văn hóa truyền thống. Đó là con đường phát triển du lịch bền vững, vừa khai thác giá trị cảnh quan, vừa bảo tồn đời sống văn hóa tộc người.

Nếu bạn mê những điểm đến hùng vĩ, hoang sơ và đẹp như tranh thì thác Xao Va chính là địa chỉ không thể bỏ lỡ khi đến miền Tây xứ Nghệ.