Thứ trưởng Y Vinh Tơr và Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo làm việc với UBND tỉnh Cao Bằng Dự buổi làm việc có ông Nông Thế Phúc, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo; đại diện lãnh đạo các sở: Nông nghiệp và Môi trường; Tài chính; Xây dựng; Y tế; Công Thương; Tư pháp; Giáo dục và Đào tạo; Nội vụ; Ngoại vụ; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Khoa học và Công nghệ.
Nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 gần 3 ngìn tỷ đồng
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Cao Bằng có 56 xã, phường, với 1.462 thôn, xóm, tổ dân phố; dân số hơn 568 nghìn người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 96,93%. Với những đặc điểm như: địa hình chia cắt, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, hạ tầng còn nhiều khó khăn nên với tỉnh Cao Bằng, triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống người dân.
Thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719) giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Cao Bằng đã hoàn thành và vượt 12/21 chỉ tiêu được giao, nổi bật là giảm tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số 4,66%/năm, 70% số thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa; 100% trạm y tế được xây dựng kiên cố, 97% số thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng; tỷ lệ học sinh trong độ tuổi đến trường đạt và vượt kế hoạch ở nhiều cấp học; tỷ lệ trẻ 5 tuổi đến trường đạt 99,8%; tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức là người dân tộc thiểu số đạt 94,7%.
Tuy nhiên, Cao Bằng vẫn còn một số chỉ tiêu chưa đạt, đó là: tỷ lệ xã có đường ô tô đến trung tâm được rải nhựa hoặc bê tông; tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện; tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế; tỷ lệ học sinh trung học phổ thông đến trường; mục tiêu đưa 50% số xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn, giải quyết cơ bản tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất…
Về nguồn vốn Chương trình MTQG 1719 được kéo dài sang thực hiện năm 2026, tổng vốn ngân sách Trung ương trên địa bàn tỉnh là 551,631 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư 190,639 tỷ đồng, vốn sự nghiệp 360,992 tỷ đồng. Đến hết tháng 5/2026, tỉnh mới giải ngân 96,959 tỷ đồng, đạt 21,8% kế hoạch.
Năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ 2026-2030 (Chương trình MTQG 417), tỉnh Cao Bằng đặt mục tiêu có 21/53 xã đạt chuẩn nông thôn mới, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trên 3%/năm; phấn đấu đưa 21 xã, 500 thôn thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn; 100% xã có đường ô tô đến trung tâm xã được rải nhựa hoặc bê tông; 100% đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng điện, nước sinh hoạt hợp vệ sinh, tham gia bảo hiểm y tế, xóa tình trạng nhà ở tạm, dột nát, bố trí ổn định dân cư tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét; ngăn chặn tình trạng suy thoái môi trường sinh thái, duy trì, nâng cao tỷ lệ che phủ rừng; trên 85% số xã, thôn có hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội...
Để thực hiện các mục tiêu này, trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Cao Bằng dự kiến cần khoảng 2.917 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương, gồm: 2.172,390 tỷ đồng vốn đầu tư và 655,971 tỷ đồng vốn sự nghiệp để đầu tư 455 công trình cấp nước sinh hoạt, 282 công trình điện sinh hoạt và các công trình giao thông, hạ tầng thiết yếu khác ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Nông Thế Phúc phát biểu tại buổi làm việcTại buổi làm việc, các đại biểu đã tập trung trao đổi, đánh giá khả năng hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình MTQG 1719 giai đoạn 2021 - 2025; phân tích những kết quả đạt được, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình triển khai thực hiện tại địa phương; tiến độ giải ngân các dự án, nhất là các dự án kéo dài và nguồn vốn chuyển nguồn từ giai đoạn 2021-2025 sang thực hiện năm 2026. Đồng thời thảo luận các giải pháp về công tác tổ chức thực hiện Chương trình MTQG sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; việc thực hiện các mục tiêu của Chương trình 1719 trong bối cảnh tích hợp giữa giai đoạn 2021 - 2025 và giai đoạn 2026 - 2030…
Để triển khai Chương trình MTQG 417, tỉnh Cao Bằng kiến nghị Trung ương tiếp tục ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn triển khai các nội dung chính sách đồng bộ, thống nhất. Nghiên cứu, hoàn thiện và ban hành các cơ chế, chính sách linh hoạt, phù hợp với điều kiện đặc thù của các tỉnh miền núi, biên giới, đặc biệt là đối với các địa bàn khó khăn, địa hình chia cắt như tỉnh Cao Bằng; sớm có hướng dẫn tiêu chí định mức, phân bổ theo từng hợp phần của Chương trình; tạo điều kiện để địa phương được chủ động, linh hoạt trong lựa chọn danh mục đầu tư, hình thức hỗ trợ phù hợp với thực tiễn; thiết lập cơ chế giám sát cộng đồng rộng rãi, có chế độ tài chính và vị trí pháp lý thoả đáng trong nghiệm thu, hoàn công.
Về nguồn lực, tỉnh Cao Bằng đề nghị trên cơ sở thông báo kế hoạch vốn giai đoạn 2026-2030, Trung ương sớm phân bổ kinh phí thực hiện Chương trình năm 2026; thông báo dự kiến cả giai đoạn 2026-2030 để địa phương chủ động xây dựng kế hoạch. Quan tâm ưu tiên bố trí nguồn vốn từ Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030 để thực hiện các nội dung cấp thiết đã được rà soát, nhất là đầu tư công trình cấp nước sinh hoạt (tập trung và phân tán); phát triển, cải tạo hệ thống điện sinh hoạt nông thôn; tăng cường phân bổ vốn theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các xã khu vực III, xóm đặc biệt khó khăn.
Xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm để ưu tiên nguồn lực đầu tư
Thứ trưởng Y Vinh Tơr kết luận buổi làm việcKết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Y Vinh Tơr ghi nhận những kết quả tỉnh Cao Bằng đạt được trong triển khai các chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025. Tỉnh đã phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, huy động sự vào cuộc của các cấp, các ngành, hoàn thành và cơ bản hoàn thành nhiều chỉ tiêu của Chương trình giai đoạn 2021 - 2025, tạo tiền đề triển khai hiệu quả giai đoạn 2026 - 2030.
Thứ trưởng đề nghị tỉnh Cao Bằng tiếp tục rà soát, xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên nguồn lực để hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu còn đang thực hiện, nhất là các chỉ tiêu về giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; các nội dung khó như bố trí, ổn định dân cư, giải quyết đất ở, đất sản xuất và các điều kiện thiết yếu cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đối với nguồn vốn Chương trình MTQG 1719 giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang thực hiện năm 2026, Thứ trưởng Y Vinh Tơr đề nghị tỉnh tăng cường chỉ đạo, đôn đốc đẩy nhanh tiến độ giải ngân, sử dụng hiệu quả nguồn lực, bảo đảm hoàn thành các nhiệm vụ trước thời hạn quy định, nhất là với nguồn vốn sự nghiệp; chủ động rà soát, điều chỉnh, phân bổ lại nguồn vốn đối với các dự án chậm triển khai, ưu tiên các dự án có khả năng thực hiện ngay, các nội dung hỗ trợ phát triển sinh kế, sản xuất và đầu tư hạ tầng thiết yếu. Các sở, ngành cần tăng cường hướng dẫn cơ sở theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, xây dựng phương án triển khai cụ thể, sát thực tiễn; tập trung tháo gỡ những chỉ tiêu còn khó khăn, vận dụng linh hoạt các mô hình, kinh nghiệm phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương nhằm tạo sinh kế bền vững cho người dân, nâng cao hiệu quả đầu tư và sử dụng nguồn lực.
Đối với việc triển khai Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026 - 2030, Thứ trưởng Y Vinh Tơr nhấn mạnh, tỉnh cần khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo theo quy định; ban hành đầy đủ quy chế hoạt động, quy chế phối hợp và phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, địa phương. Chỉ đạo các xã, phường hoàn thiện kế hoạch triển khai Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 và kế hoạch năm 2026. Chủ động tham mưu ban hành các cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền của địa phương, tăng cường kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện. Ngay sau khi Trung ương giao kế hoạch vốn năm 2026, tỉnh cần hoàn thành việc phân bổ chi tiết, tổ chức triển khai thực hiện kịp thời, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu đã đề ra, góp phần nâng cao hiệu quả các Chương trình MTQG, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Nhấn mạnh Cao Bằng là địa phương có tỷ lệ xã đặc biệt khó khăn cao, Thứ trưởng Y Vinh Tơr đề nghị tỉnh chủ động đánh giá toàn diện các mục tiêu đến năm 2030, nhất là mục tiêu đưa các xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn; trên cơ sở đó báo cáo Tỉnh ủy và các bộ, ngành Trung ương để nghiên cứu cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, tạo nền tảng thực hiện hiệu quả các chương trình MTQG trong giai đoạn mới.
