Tổng điều tra kinh tế 2026: Từ dữ liệu tỉnh Phú Thọ nhìn ra yêu cầu nâng cao chất lượng hoạch định chính sách

Sáng 23/4/2026, Đoàn công tác của Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 Trung ương do Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 của tỉnh Phú Thọ. Đây là một trong những địa phương được đánh giá có tiến độ triển khai nhanh, bài bản và có nhiều cách làm chủ động, linh hoạt.

Theo báo cáo của tỉnh, tính đến ngày 22/4, công tác Tổng điều tra kinh tế trên địa bàn được triển khai đồng bộ, bám sát phương án của Trung ương. Đặc biệt, giai đoạn I - điều tra các cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể đã hoàn thành 100%, sớm hơn 2 ngày so với yêu cầu. Đây không chỉ là con số về tiến độ, mà còn phản ánh tinh thần vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị địa phương.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn II, giai đoạn then chốt liên quan đến doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp và các tổ chức hội tiến độ vẫn còn chênh lệch giữa các khối. Tính đến 13 giờ ngày 22/4, tỷ lệ kê khai dao động từ 60% đến 77%, đồng nghĩa với việc vẫn còn một số lượng đáng kể đơn vị chưa hoàn thành nghĩa vụ cung cấp thông tin.

Những con số này cho thấy một thực tế quen thuộc nhưng không dễ giải quyết: thu thập dữ liệu kinh tế không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là vấn đề nhận thức, phối hợp và kỷ luật thực thi.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà đánh giá cao sự chủ động của tỉnh Phú Thọ, đặc biệt là việc hoàn thành sớm giai đoạn I. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng nhấn mạnh rằng: Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không phải là một hoạt động mang tính thủ tục, mà là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh mới.

Đây là cuộc điều tra được triển khai sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được kiện toàn, một bước chuyển lớn trong tổ chức bộ máy hành chính. Do đó, dữ liệu thu thập được không chỉ phục vụ thống kê, mà còn là căn cứ trực tiếp để Trung ương và địa phương điều hành, hoạch định chính sách phát triển trong những năm tới.

Nói cách khác, chất lượng của cuộc điều tra hôm nay sẽ quyết định chất lượng của các quyết sách ngày mai.

Từ góc độ đó, Thứ trưởng đề nghị Ban Chỉ đạo tỉnh cần tập trung cao độ cho giai đoạn II, giai đoạn “nước rút” nhưng cũng là giai đoạn phức tạp nhất. Các điều tra viên phải được tạo điều kiện tối đa để hoàn thành nhiệm vụ; đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện và tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Đặc biệt, Thứ trưởng lưu ý một vấn đề mang tính cốt lõi: dữ liệu kinh tế luôn biến động. Nếu không được cập nhật thường xuyên, rà soát và “làm sạch”, dữ liệu sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu, thậm chí gây sai lệch trong đánh giá và dự báo.

Đây chính là thách thức lớn nhất của công tác thống kê hiện nay, không phải là thiếu dữ liệu, mà là thiếu dữ liệu “đúng và đủ”.

Sau buổi làm việc, Đoàn công tác đã chia thành hai nhóm để kiểm tra thực tế tại các doanh nghiệp trên địa bàn. Một trong những điểm đến là Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, doanh nghiệp có quy mô lớn, đóng vai trò quan trọng trong ngành hóa chất và nông nghiệp.

Tại đây, ông Phạm Thanh Tùng - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã chia sẻ một góc nhìn đáng chú ý từ phía doanh nghiệp. Theo ông, số liệu thống kê của các cơ quan nhà nước là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp sử dụng trong các hoạt động giải trình với cơ quan thanh tra, kiểm toán cũng như với cổ đông.

Điều đó cho thấy, dữ liệu thống kê không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, mà còn có giá trị thực tiễn đối với chính cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông Tùng cũng thẳng thắn chỉ ra một bất cập: một số chỉ số công bố, đặc biệt là về lãi suất, chưa thực sự sát với thực tế. Khoảng cách giữa số liệu chính thức và chi phí vay vốn thực tế của doanh nghiệp hiện nay vẫn còn khá lớn, gây khó khăn trong việc lập kế hoạch tài chính và đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Đây là một kiến nghị không mới, nhưng luôn mang tính thời sự. Nó phản ánh khoảng cách giữa “dữ liệu trên giấy” và “dữ liệu trong đời sống”, khoảng cách mà nếu không được thu hẹp, sẽ làm giảm giá trị tham khảo của hệ thống thống kê quốc gia.

Tiếp thu ý kiến từ doanh nghiệp, Thứ trưởng Nông Thị Hà cho biết, Đoàn công tác sẽ nghiên cứu để có phương thức công bố thông tin phù hợp hơn, bảo đảm tính sát thực và khả năng hỗ trợ cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng ghi nhận việc doanh nghiệp đã cơ bản hoàn thành phiếu kê khai, với đầy đủ hồ sơ, báo cáo tài chính và các chỉ tiêu đáp ứng yêu cầu. Đây là minh chứng cho thấy, khi doanh nghiệp nhận thức rõ vai trò của dữ liệu, việc phối hợp với cơ quan thống kê sẽ trở nên chủ động và hiệu quả hơn.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện từ tỉnh Phú Thọ cho thấy một xu hướng đang hình thành rõ nét: dữ liệu đang trở thành “tài sản chiến lược” trong quản lý và phát triển.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và yêu cầu điều hành ngày càng cao, việc xây dựng một hệ thống dữ liệu kinh tế chính xác, minh bạch và kịp thời không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc.

Vì vậy, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ là một cuộc “điều tra”, mà là một bước đi quan trọng trong việc xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia.

Ở đó, mỗi con số không chỉ phản ánh một thực trạng, mà còn góp phần định hình một tương lai.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của ngành thống kê. Cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, đặc biệt là sự hợp tác thực chất từ phía doanh nghiệp và các tổ chức.

Dữ liệu chỉ có giá trị khi nó được cung cấp trung thực, được xử lý khoa học, chính xác và được sử dụng đúng mục đích.

Điều này đòi hỏi một sự thay đổi trong tư duy: từ coi việc cung cấp thông tin là “nghĩa vụ” sang coi đó là “quyền lợi”; từ làm cho xong sang làm cho đúng.

Chuyến công tác của Thứ trưởng Nông Thị Hà tại tỉnh Phú Thọ không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tiến độ, mà còn là một thông điệp rõ ràng: phải nâng cao chất lượng dữ liệu, từ đó nâng cao chất lượng quản lý.

Trong một nền kinh tế hiện đại, dữ liệu không chỉ là công cụ, mà là nền tảng. Và khi nền tảng đó vững chắc, mọi chính sách sẽ có cơ sở để đi vào cuộc sống một cách hiệu quả hơn.

Khi giai đoạn II của Tổng điều tra đang bước vào những ngày cuối cùng, áp lực về tiến độ là rất lớn. Nhưng như Thứ trưởng Nông Thị Hà đã nhấn mạnh, điều quan trọng không chỉ là hoàn thành đúng hạn, mà là hoàn thành với chất lượng cao nhất.

Bởi suy cho cùng, một cuộc điều tra thành công không phải là cuộc điều tra nhanh nhất, mà là cuộc điều tra chính xác nhất.

Và từ những con số được thu thập hôm nay, một bức tranh kinh tế - xã hội đầy đủ, chân thực sẽ dần hiện lên, trở thành cơ sở để đất nước bước tiếp trên con đường phát triển bền vững./.