Nghệ nhân ưu tú Y Sinh chia sẻ câu chuyện về nguồn gốc và ý nghĩa của K'lông-pút, thu hút sự quan tâm của du khách. Ảnh: Hải ĐăngMang tri thức đến buôn làng
Sinh ra trong những năm tháng đất nước đầy gian khó, tuổi thơ của Nghệ nhân ưu tú Y Sinh (tỉnh Quảng Ngãi) gắn liền với chiến tranh và đói nghèo. Bà Y Sinh thấu hiểu cái nghèo, cái dốt chính là sợi dây xích kìm hãm buôn làng. Câu hỏi: “Nếu mình không làm gì đó, thì ai sẽ giúp buôn làng?” đã trở thành kim chỉ nam đưa bà rời làng đi tìm con chữ, rồi lại ngược ngàn trở về làm cô giáo. Những năm tháng ấy, để đến được huyện Tu Mơ Rông (tên địa danh trước sáp nhập), cô giáo trẻ Y Sinh phải vượt hơn 60km đường rừng cheo leo. Trường học chỉ là gian nhà tranh xiêu vẹo, gió bụi đỏ mù mịt mùa khô và nước tràn lớp mùa mưa. Khó khăn nhất không phải là cơ sở vật chất, mà là rào cản ngôn ngữ của những đứa trẻ Xơ-đăng, Ê-đê chưa nói sõi tiếng Kinh.
Bà chọn cách nuôi dưỡng tâm hồn, gieo mầm tri thức bằng những sử thi anh hùng, những huyền thoại về dòng sông Đắk Bla. Khoảnh khắc một cậu bé Ê-đê đánh vần rành rọt câu chuyện về Bác Hồ chính là lúc bà biết rằng, hạt mầm mình gieo đã thực sự nảy nở. Không chỉ dạy chữ, bà còn âm thầm đưa tiếng đàn K’lông Pút vào từng tiết học, dạy các em yêu lấy tiếng nói và bản sắc văn hóa của dân tộc mình.
Năm 1999 trở thành cột mốc không thể quên khi bà Y Sinh đứng vào hàng ngũ của Đảng. Với bà, vào Đảng không phải là để có một vị trí, mà là để có một trách nhiệm lớn hơn: Làm nhịp cầu nối lòng dân với ý Đảng. Suốt hơn một thập kỷ làm công tác Hội Phụ nữ tại huyện Đắk Tô (tên địa danh trước sáp nhập), bà đã dẫn dắt phong trào địa phương khởi sắc bằng trái tim của một người con Tây Nguyên thực thụ.
Khi đến tuổi nghỉ hưu, thay vì chọn nghỉ ngơi, bà lại quyết định rời Kon Tum (nay là tỉnh Quảng Ngãi) để ra Thủ đô, bám trụ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. Tại đây, bà trở thành "sứ giả" của văn hóa Xơ-đăng. Với bà, đàn K'lông-pút không chỉ là nhạc cụ, mà là hơi thở của "Mẹ Lúa". Cách chơi đàn của bà cũng đầy tính nghệ thuật và tôn nghiêm: không chạm tay vào nhạc cụ, mà khum đôi bàn tay lại vỗ đều trước miệng ống lồ ô. Áp lực gió tạo nên âm thanh trầm bổng, như lời thì thầm của rừng già gửi đến nhân gian. Bà giảng giải cho du khách rằng, khi tiếng đàn vang lên, Mẹ Lúa sẽ ban phước cho mùa màng tươi tốt, cuộc sống an yên.
Gieo "Hạt giống" cho mai sau
Nghệ nhân ưu tú Y Sinh đã dành trọn tâm huyết để mang con chữ về với bản làng, để giữ gìn âm thanh K'lông-pút vang xaVới tâm nguyện giữ gìn mạch nguồn di sản không bị mai một, người đảng viên ấy đã dành bao tâm huyết trao truyền cho lớp trẻ. Bà đã trao gửi trọn vẹn tâm huyết cho thế hệ trẻ và học trò Y Mai chính là người tiếp tục thắp sáng ngọn lửa ấy, đưa tiếng K'lông-pút vượt núi, băng rừng trở về với buôn làng. Trên cương vị Trưởng ban đoàn kết cộng đồng tại Làng Văn hóa, bà Y Sinh luôn tận tụy làm "người giữ lửa" gắn kết 54 dân tộc anh em. Bằng nhiệt huyết của mình, bà không ngừng vận động bà con bảo tồn không gian kiến trúc nhà sàn, gìn giữ bản sắc và phát triển du lịch sinh thái. Với bà, chân lý rất giản dị: văn hóa chỉ trường tồn khi cộng đồng đồng lòng và để làm được điều đó, đảng viên luôn phải là người tiên phong đi trước.
Trọn đời gắn bó với đại ngàn, Nghệ nhân ưu tú Y Sinh mãi là đóa hoa rừng bền bỉ tỏa hương, luôn tận tâm gìn giữ những giá trị thiêng liêng của người Xơ-đăng. Tiếng đàn K'lông-pút của bà không chỉ khơi dậy tình yêu nguồn cội mà còn gieo vào lòng thế hệ trẻ niềm tin mãnh liệt vào Đảng. Cống hiến của bà như một nốt nhạc hay góp phần tạo nên bản hòa ca tuyệt vời ca ngợi nét đẹp bản sắc văn hóa tộc người và tình yêu quê hương, đất nước.
