Từ địa ngục trần gian đến thiên đường du lịch

Cách đất liền hơn 230km, Côn Đảo từng là một trong những nhà tù khắc nghiệt nhất Đông Dương, nơi giam giữ hàng vạn chiến sĩ cách mạng và tù chính trị Việt Nam. Trong suốt 113 năm, từ thời thực dân Pháp đến đế quốc Mỹ, nơi đây được ví như “địa ngục trần gian”, nơi những “chuồng cọp”, đòn tra tấn và sự khắc nghiệt của thiên nhiên đã thử thách đến tận cùng ý chí con người.

Nhưng chính nơi ấy lại trở thành biểu tượng của lòng kiên trung, bất khuất. Và ngày 1/5/1975, dấu mốc lịch sử thiêng liêng, Côn Đảo chính thức được giải phóng, khép lại một chương đau thương, mở ra một hành trình hồi sinh đầy kỳ diệu.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, “trường học cách mạng” ấy vẫn hiện diện rõ nét trong từng di tích. Hệ thống Nhà tù Côn Đảo với hàng chục điểm, như: trại Phú Hải, chuồng cọp kiểu Pháp, chuồng cọp kiểu Mỹ… vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Những bức tường đá lạnh lẽo, những song sắt hoen gỉ như vẫn còn vang vọng tiếng bước chân, tiếng xiềng xích của một thời chưa xa.

Cùng với đó, Nghĩa trang Hàng Dương và Nghĩa trang Hàng Keo trở thành những “địa chỉ đỏ” thiêng liêng. Nơi đây, hàng vạn anh hùng liệt sĩ yên nghỉ, trong đó có nữ anh hùng Võ Thị Sáu, biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam bất khuất.

Mỗi đêm, khi hàng ngàn người lặng lẽ thắp hương giữa nghĩa trang, không gian ấy không chỉ là tưởng niệm, mà còn là sự đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, giữa hy sinh và hòa bình.

Hơn 50 năm sau ngày giải phóng, Côn Đảo đã thay da đổi thịt. Nếu trước kia nơi đây là vùng đất biệt lập, khó tiếp cận, thì nay hệ thống giao thông đã được đầu tư đồng bộ, mở ra cánh cửa kết nối với đất liền.

Những chuyến tàu cao tốc nối Côn Đảo với Trần Đề (TP. Cần Thơ), TP.Hồ Chí Minh ngày càng nhộn nhịp. Sân bay Côn Đảo với đường băng dài 1.830m giúp rút ngắn thời gian di chuyển, đưa du khách đến gần hơn với “viên ngọc giữa Biển Đông”.

TS. Phú Văn Hẳn, nguyên Phó viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chia sẻ: “Côn Đảo bây giờ khác xưa nhiều lắm. Đường xá khang trang, đi lại thuận tiện, khách du lịch ngày càng đông. Cuộc sống người dân cũng khá lên rõ rệt.”

Không chỉ giao thông, hệ thống điện, nước, thông tin liên lạc cũng được đầu tư mạnh mẽ. Đặc biệt, dự án cấp điện từ lưới điện quốc gia trị giá hơn 4.900 tỷ đồng, nối từ Sóc Trăng ra đảo, đang được triển khai, hứa hẹn tạo bước ngoặt lớn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Song song với hạ tầng, lĩnh vực giáo dục và y tế cũng có những bước tiến đáng kể. Từ mầm non đến trung học phổ thông, hệ thống trường học được xây dựng khang trang, hiện đại.

Cô Nguyễn Thị Thu Thúy, giáo viên Trường Tiểu học Cao Văn Ngọc (TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Những năm gần đây, điều kiện dạy và học được cải thiện rất nhiều. Công nghệ được đưa vào lớp học, giúp học sinh hứng thú hơn, chất lượng giáo dục nâng lên rõ rệt”.

Trong khi đó, Trung tâm Quân - Dân y Côn Đảo với quy mô 5 tầng, 60 giường bệnh đã góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân và du khách.

Tất cả những đổi thay ấy cho thấy một Côn Đảo đang chuyển mình mạnh mẽ, từ một vùng đất bị cô lập trở thành nơi đáng sống.

Nhưng điều làm nên sức hút đặc biệt của Côn Đảo không chỉ nằm ở lịch sử, mà còn ở thiên nhiên hiếm có.

Vườn quốc gia Côn Đảo được công nhận là Khu Ramsar quốc tế và Vườn Di sản ASEAN, với diện tích gần 20.000ha, bao gồm rừng nguyên sinh và vùng biển giàu đa dạng sinh học.

Những bãi biển như Bãi Đầm Trầu, Bãi Nhát, Hòn Bảy Cạnh… vẫn giữ được vẻ hoang sơ, nước xanh màu ngọc bích, cát trắng mịn. Rừng xanh ôm trọn biển, tạo nên một hệ sinh thái hài hòa hiếm có.

Không phải ngẫu nhiên mà Côn Đảo nhiều lần được các tạp chí quốc tế vinh danh là một trong những hòn đảo đẹp nhất thế giới, gần đây nhất là nằm trong danh sách 24 điểm đến hoang sơ hấp dẫn của Time Out (Anh).

Hiện nay, trên đảo có hơn 140 cơ sở lưu trú với gần 3.000 phòng, đáp ứng hàng nghìn lượt khách mỗi ngày. Trung bình mỗi năm, Côn Đảo đón trên 500.000 lượt khách, doanh thu du lịch đạt khoảng 1.400 tỷ đồng.

Điểm đặc biệt là du lịch ở đây không phát triển ồ ạt, mà hướng tới sự chọn lọc, chất lượng và thân thiện với môi trường.

Côn Đảo là địa phương cấp huyện đầu tiên triển khai đề án kinh tế tuần hoàn, nhằm giảm thiểu rác thải, bảo vệ hệ sinh thái. Du lịch không chỉ là khai thác, mà còn là bảo tồn – giữ gìn những giá trị nguyên sơ.

Song hành với du lịch sinh thái là du lịch lịch sử và tâm linh – một thế mạnh riêng có của Côn Đảo.

Du khách đến đây không chỉ để nghỉ dưỡng, mà còn để “trở về nguồn”, tìm hiểu lịch sử, tri ân những người đã ngã xuống.

Các lễ giỗ như giỗ bà Phi Yến, giỗ Anh hùng Võ Thị Sáu, hay các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống được tổ chức thường niên, tạo nên đời sống tinh thần phong phú cho người dân và trải nghiệm đặc sắc cho du khách.

Ở Côn Đảo, du lịch không tách rời văn hóa, mà chính là cách để văn hóa được lan tỏa.

Theo quy hoạch đến năm 2045, Côn Đảo sẽ trở thành khu du lịch văn hóa, lịch sử, sinh thái biển đảo tầm cỡ quốc gia và quốc tế, đồng thời là khu bảo tồn di tích lịch sử và hệ sinh thái đặc biệt.

Điều đó, đồng nghĩa với việc phát triển phải đi đôi với gìn giữ. Không thể đánh đổi thiên nhiên lấy tăng trưởng, cũng không thể để ký ức lịch sử bị mờ nhạt trong dòng chảy thương mại hóa.

Từ “địa ngục trần gian” đến “thiên đường du lịch”, hành trình của Côn Đảo không chỉ là câu chuyện phát triển, mà còn là câu chuyện của ký ức, của lòng biết ơn và của trách nhiệm.

Mỗi con đường, mỗi bãi biển, mỗi di tích nơi đây đều mang trong mình hai lớp ý nghĩa: quá khứ và hiện tại. Chính sự đan xen ấy tạo nên chiều sâu đặc biệt cho Côn Đảo, nơi không chỉ để đến, mà còn để cảm nhận, để suy ngẫm.

Giữa nhịp sống hiện đại, Côn Đảo như một lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình, của độc lập, của sự hy sinh. Và cũng là minh chứng cho sức mạnh của con người Việt Nam, biết vượt qua đau thương để vươn tới tương lai.

Rời Côn Đảo trong buổi chiều lộng gió, tôi ngoái nhìn lại hòn đảo phía xa, nơi biển xanh ôm trọn những ký ức lịch sử.

Ở đó, quá khứ không ngủ yên, mà sống cùng hiện tại.

Ở đó, thiên nhiên không chỉ đẹp, mà còn thiêng.

Và ở đó, mỗi bước chân đều là một hành trình trở về, với cội nguồn, với lịch sử, với chính mình./.