Cây thị tại xã Tân Thủy (tỉnh Vĩnh Long) được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.Theo quyết định của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, xã Tân Thủy có hai cây được công nhận Cây Di sản Việt Nam, gồm: Cây mã tiền tại miếu Bà Tu (ấp An Bình 1) và cụm năm cây cổ thụ trong khuôn viên miếu Bà Sai (ấp An Bình 2), bao gồm ba cây mã tiền, một cây mù u và một cây thị. Đây đều là những cá thể thực vật quý hiếm, có tuổi đời hàng trăm năm, mang giá trị đặc biệt cả về sinh thái lẫn lịch sử.
Cụ thể, cây thị trong khuôn viên miếu Bà Sai được xác định có tuổi đời hơn 230 năm. Cây cao khoảng 15m, thân chính phân thành ba cành lớn cân đối, tạo tán rộng và đẹp. Chu vi thân đạt 2,8m cho thấy sự phát triển ổn định qua nhiều thế hệ. Đáng chú ý, dù trải qua nhiều biến động tự nhiên và xã hội, cây vẫn sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh, thể hiện sức sống bền bỉ đáng kinh ngạc.
Cây mù u có tuổi đời hơn 120 năm, chiều cao khoảng 20m. Loài cây này vốn quen thuộc với vùng sông nước Nam Bộ, không chỉ có giá trị về sinh thái mà còn gắn bó với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng dân gian của cư dân địa phương. Ba cây mã tiền trong cụm cũng gây ấn tượng mạnh khi có chiều cao từ 25 đến 30m, thân thẳng, tán rộng, bộ rễ phát triển sâu và lan tỏa, góp phần giữ đất, chống xói mòn hiệu quả.
Đặc biệt, cây mã tiền tại miếu Bà Tu được xem là “cổ thụ tiêu biểu” khi có tuổi đời trên 230 năm, chiều cao khoảng 25m, tán lá rộng với đường kính lên tới 15m. Đây không chỉ là một cá thể thực vật quý hiếm mà còn là biểu tượng gắn liền với đời sống tâm linh của người dân trong vùng. Cây đứng sừng sững qua bao thế hệ, trở thành điểm tựa tinh thần và là nơi diễn ra nhiều hoạt động tín ngưỡng truyền thống.
Cây mã tiền cổ thụ được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Hữu Hậu, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thủy nhấn mạnh: những cây cổ thụ này không đơn thuần là tài sản thiên nhiên mà còn là “chứng nhân sống” của lịch sử địa phương. Theo các tư liệu và ký ức dân gian, khu vực Tân Thủy được khai phá từ giữa thế kỷ XVIII. Trong quá trình khẩn hoang lập ấp, những cây cổ thụ này đã tồn tại và chứng kiến từng bước phát triển của cộng đồng cư dân nơi đây.
Không dừng lại ở giá trị lịch sử khai hoang, các cây cổ thụ còn gắn liền với những giai đoạn cam go của dân tộc. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, vùng đất Tân Thủy từng chịu nhiều bom đạn tàn phá và ảnh hưởng nặng nề của chất độc hóa học. Tuy nhiên, điều đáng trân trọng là những cây cổ thụ vẫn tồn tại, sinh trưởng bền bỉ. Chúng không chỉ là nơi che chở cho người dân mà còn từng là điểm trú ẩn, bảo vệ lực lượng cách mạng trong những thời khắc khó khăn.
Chính vì vậy, việc công nhận các cây này là Cây Di sản Việt Nam mang ý nghĩa vượt lên trên yếu tố sinh học. Đây là sự ghi nhận đối với những giá trị tổng hợp về lịch sử, văn hóa, môi trường và cả yếu tố tâm linh. Nó góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ thiên nhiên, đặc biệt là những cá thể cây cổ thụ quý hiếm đang ngày càng bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa và biến đổi môi trường.
Ở góc độ quản lý, việc được công nhận cũng tạo điều kiện thuận lợi để địa phương xây dựng các phương án bảo tồn bài bản hơn. Không còn là việc “giữ cây theo thói quen”, mà phải chuyển sang tư duy quản trị di sản: có hồ sơ khoa học, có quy chế bảo vệ, có kế hoạch chăm sóc định kỳ và có sự tham gia của cộng đồng. Đây là điểm mấu chốt nếu muốn bảo tồn lâu dài, tránh tình trạng “vinh danh xong rồi để đó”.
Xa hơn, những cây di sản này hoàn toàn có thể trở thành hạt nhân để phát triển du lịch sinh thái - văn hóa tại địa phương. Miếu Bà Tu và miếu Bà Sai vốn đã là những điểm sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc, nếu kết hợp với câu chuyện về cây di sản, lịch sử khẩn hoang và ký ức chiến tranh, sẽ tạo thành một sản phẩm du lịch mang chiều sâu, không chỉ “xem cho biết” mà còn “hiểu để nhớ”.
Lễ đón nhận Bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam tại xã Tân Thủy không chỉ là một nghi thức trao bằng, mà là lời nhắc nhở rõ ràng: giữ được cây là giữ được gốc rễ. Và với một vùng đất có bề dày lịch sử như Vĩnh Long, việc giữ gốc rễ chính là giữ tương lai.
