Xây dựng Nghị định hướng dẫn Luật Tín ngưỡng, tôn giáo: Đảm bảo tính chi tiết để đưa Luật vào cuộc sống

Nhiệm vụ quan trọng và khó khăn

Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi năm 2026) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, trong đó giao Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn chi tiết khoảng 1/3 số điều khoản. Hiện nay, Ban soạn thảo đã xây dựng dự thảo Nghị định gồm 7 chương và 78 điều.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung nhấn mạnh: Luật có đi vào cuộc sống được hay không phụ thuộc hoàn toàn vào tính chi tiết, cụ thể của Nghị định này. Nếu không quy định rõ ràng, Luật sẽ có nguy cơ bị không phát huy được trong thực tế. Thứ trưởng khẳng định đây là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhưng cũng đầy khó khăn, đòi hỏi cách tiếp cận khoa học. Để đảm bảo chất lượng, Ban soạn thảo đã thay đổi phương thức tham vấn, tập trung thảo luận sâu vào từng nhóm vấn đề thay vì xem xét toàn bộ dự thảo cùng lúc, nhằm tận dụng tối đa ý kiến từ các chuyên gia chuyên sâu.

Tại Hội thảo, Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tham dự tập trung thảo luận sâu hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng và hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng phải đăng ký.

Định danh và quy định hoạt động trên không gian mạng

Trước sự bổ sung quy định mới về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng trong Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sửa đổi năm 2026, các đại biểu thống nhất quan điểm rằng môi trường ảo phải tuân thủ các quyền và nghĩa vụ tương đương môi trường thực.

Các giải pháp được đề xuất bao gồm: 

Về chủ thể: Chỉ các tổ chức, cá nhân tôn giáo hợp pháp, được Nhà nước công nhận mới được phép hoạt động trên không gian mạng. Mọi hành vi nằm ngoài phạm vi hoặc lợi dụng không gian mạng để bôi nhọ, xuyên tạc sẽ bị xử lý nghiêm.

Về Công nghệ quản lý: Bắt buộc áp dụng biện pháp định danh điện tử, quản lý chặt chẽ tài khoản mạng xã hội, đường dẫn mạng và nghiên cứu hành lang pháp lý đối với các yếu tố tôn giáo xuyên biên giới.

Về Cơ chế thực thi: Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung yêu cầu thiết kế lại cấu trúc Điều 8 về hoạt động trên không gian mạng. Theo đó, điều kiện tiên quyết để hoạt động trên môi trường mạng là tổ chức, cá nhân phải hoàn thành và có kết quả giải quyết thủ tục hành chính tương ứng ở đời thực.

Ngăn chặn biến tướng trong hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở

Đối với hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở, các đại biểu nhấn mạnh Nghị định cần tập trung nhận diện và mã hóa các hoạt động bắt buộc phải đăng ký, đặc biệt là các hoạt động tại nơi công cộng ảnh hưởng đến không gian chung và an ninh trật tự.

Các chuyên gia và nhà quản lý đặc biệt lưu ý đến một số vấn đề:

Chống trục lợi: Kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn tình trạng biến tướng, "thương mại hóa" tâm linh, nhất là hiện tượng doanh nghiệp núp bóng các khu du lịch nghỉ dưỡng để trục lợi bất chính.

Tiêu chí quản lý: Các tiêu chí như "quy mô lớn" hay "tính chất phức tạp" phải hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, nhằm khoanh vùng các hoạt động có nguy cơ gây ảnh hưởng.

Nguyên tắc xây dựng: Việc quy định phải dựa trên thực tiễn, tuyệt đối không tự ý dựng lên các "hàng rào kỹ thuật" gây hạn chế quyền tự do hiến định của người dân hoặc lấn sân thẩm quyền giải thích Luật của Quốc hội.

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung đánh giá cao các ý kiến thẳng thắn, tâm huyết của các chuyên gia. Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị nghiệp vụ để rà soát, hoàn thiện dự thảo, đảm bảo Nghị định cụ thể, dễ thực thi .