Ẩm thực dân dã vùng miền như phở Hà Nội, cơm tấm Sài Gòn, mì Quảng Đà Nẵng, cháo lươn xứ Nghệ, nem chua Thanh Hóa hay các đặc sản núi rừng như thịt trâu gác bếp Tuyên Quang, lợn cắp nách Lai Châu là nguồn cảm hứng vô tận cho các món ăn từ giản dị ở chợ quê vươn ra thế giới. Hành trình này cho thấy sự phong phú và giá trị văn hóa của ẩm thực Việt Nam, thu hút cả thực khách trong và ngoài nước.
Cá kho tộẨm thực Việt không cầu kỳ trong hình thức, nhưng lại giàu bản sắc và sâu sắc trong hương vị. Mỗi vùng đất có một món ăn làm nên “đặc sắc” văn hóa riêng: miền Bắc thanh tao với phở, bún chả, cốm làng Vòng; miền Trung đậm đà với bún bò Huế, mì Quảng, bánh bèo, bánh nậm; còn miền Nam phóng khoáng với hủ tiếu, cá kho tộ, canh chua cá linh… Những món ăn ấy được nấu bằng kinh nghiệm dân gian, bằng sự khéo léo của đôi tay và bằng cả tấm lòng của người Việt, nơi cái “ngon” không chỉ đến từ vị giác, mà còn từ tình cảm và ký ức.
Ẩm thực dân dã chính là thể hiện tinh thần của tâm hồn Việt Nam. Trong chén nước mắm là vị mặn của biển, vị nồng của ớt, nhưng còn có vị đậm của tình quê. Trong chiếc bánh tro là sự khéo léo của bàn tay của người phụ nữ, là nếp nghĩ “ăn ở” của người dân quê…
Khi xã hội phát triển, ẩm thực dân dã vẫn không mất đi, trái lại còn vươn mình mạnh mẽ ra thế giới. Ngày nay, phở, bánh mì, gỏi cuốn hay cà phê sữa đá… đã trở thành biểu tượng của Việt Nam trên bản đồ ẩm thực toàn cầu. Những quán nhỏ ở Hà Nội, Sài Gòn được nhượng quyền ra nước ngoài; những đầu bếp Việt kiều mang công thức quê hương vào thực đơn nhà hàng châu Âu. Ở Tokyo, New York hay Paris,… thực khách vẫn tìm đến hương vị nước mắm, vị thơm của hành phi, cái cay nồng của ớt tươi, những hương vị tưởng chừng “quê mùa” mà lại khiến người ta nhớ mãi.
Không phải ngẫu nhiên mà phở, bún chả, bánh mì, bún bò Huế, gỏi cuốn, bánh xèo ẩm thực Việt được UNESCO, CNN, Tạp chí Travel and Leisure hay Tạp chí Du lịch Lonely Planet nhiều lần vinh danh. Bởi trong bát phở nóng, trong ổ bánh mì giòn rụm, trong gói xôi lá chuối giản đơn… là cả một triết lý nhân sinh: sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, giữa giản dị và tinh tế. Ẩm thực Việt không áp đảo người ăn bằng vị đậm đặc, mà chinh phục họ bằng sự cân bằng tinh tế - chua, cay, mặn, ngọt… đan xen như cách người Việt sống hòa nhã, uyển chuyển mà sâu sắc.
Song, để ẩm thực dân dã thực sự vươn xa, không chỉ cần “ngon” mà cần giữ được hồn cốt và văn hóa. Ngày nay, nhiều bạn trẻ đã quay về với nghề truyền thống, mở kênh mạng xã hội chia sẻ món ăn quê, dạy nấu món dân dã bằng tiếng Anh để giới thiệu ra thế giới. Những hội chợ ẩm thực Việt tại nước ngoài không chỉ bán món ăn, mà còn lan tỏa văn hóa - thứ “mềm” nhưng có sức mạnh gắn kết con người. Từ chợ quê đến nhà hàng năm sao, từ gánh hàng rong đến phố lớn New York (Mỹ), châu Âu, châu Phi, châu Á… hồn Việt vẫn theo hương vị mà đi xa.
Cốm làng Vòng
Từ chợ quê nhỏ bé với những gánh hàng sớm mai đến thực đơn sang trọng nơi đất khách, ẩm thực Việt đã đi một chặng đường dài, nhưng hương vị vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu, giản dị mà sâu sắc, dân dã mà tinh hoa. Đó là hành trình của hạt gạo, của bàn tay, của tâm hồn Việt, hành trình đưa văn hóa ẩm thực Việt Nam từ lòng đất mẹ ra với thế giới, để mỗi lần thưởng thức, người ta không chỉ nếm vị ngon, mà còn thấy cả quê hương trong đó./.
