Khơi dậy giá trị di sản tạo nguồn lực cho phát triển bền vững

Điện Biên có 19 dân tộc, mỗi dân tộc mang một sắc thái văn hóa riêng biệt về ngôn ngữ, phong tục, tập quán, văn hóa… tạo nên sự đa dạng và phong phú. Từ đó tạo nên bức tranh đa sắc màu đưa Điện Biên trở thành địa phương có hệ thống di sản văn hóa nhiều màu sắc. Chính vì vậy, công tác bảo tồn văn hóa có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong tiến trình thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là du lịch và các ngành dịch vụ liên quan. Kết quả sau 5 năm thực hiện nghị quyết đã mang lại nhiều đổi thay: 100% mục tiêu xếp hạng di tích đã hoàn thành với 35/35 di tích được vinh danh, cùng với 8 di tích cấp tỉnh được bổ sung trong giai đoạn 2021-2025.

Công tác bảo tồn di sản tại Điện Biên đang đạt những bước tiến ấn tượng với 20.227 hiện vật gốc được lưu giữ tại hệ thống bảo tàng và di tích. Địa phương hiện có 22 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là múa Khèn của người Mông, nghệ thuật múa của người Hà Nhì, lễ hội Té nước (Bun huột nặm) của người Lào, lễ mừng cơm mới của người Si La, nghề rèn truyền thống của người Mông… (đạt 137,5% kế hoạch), nổi bật với 2 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh toàn cầu là nghệ thuật múa xòe của người Thái và thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái. Việc kiểm kê di sản đã thực hiện tại 18/19 dân tộc, đi kèm với nhiều hoạt động phục dựng lễ hội, nghề truyền thống, qua đó đánh thức và làm sống lại bản sắc văn hóa của từng dân tộc.

Để việc bảo tồn di sản văn hóa đạt hiệu quả cao, tỉnh đã đặc biệt chú trọng đến công tác số hóa di sản. Việc ứng dụng công nghệ 2D, 3D, bản đồ số và dữ liệu số hóa đang tạo ra sự thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận và quản lý di sản. Hiện nay đã có 383 ảnh 2D, 90 mô hình 3D và 15 điểm tham quan thực tế áo. Đồng thời, tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đang trưng bày 960 hiện vật quy giá được số hóa 3D và đã tích hợp vào phần mềm tra cứu hiện đại.

Đầu tháng 4 vừa qua, tại Ủy ban Nhân dân xã Thanh Yên nghi lễ “Lễ Cúng bản của người Thái tỉnh Điện Biên” được chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Nghi lễ Cúng bản (Xên bản) của người Thái đen bản U Va cũng được tái hiện sinh động, trọn vẹn trong không gian văn hóa truyền thống. Đồng thời, cùng với sự vào cuộc tích cực của cấp ủy Đảng cùng các ngành các cấp trong tỉnh đã có được những kết quả quan trọng, cụ thể như: tỉnh đã công nhận 8 nghề truyền thống, 1 làng nghề và 1 làng nghề truyền thống và nhiều nghề truyền thống làm giày thêu, tạo hoa văn trang phục, làm bánh truyền thống… gắn với sản phẩm OCOP và du lịch đã tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho người dân. Đây là minh chứng rõ nét cho việc biến di sản thành nguồn lực phát triển kinh tế.

Cùng với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực văn hóa cũng được chú trọng. Tập trung phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo theo hướng mở rộng quy mô, phạm vi, đa ngành nghề đào tạo, đặc biệt chú trọng các loại hình và cấp đào tạo về văn hóa nghệ thuật để đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực cho sự nghiệp phát triển văn hóa nghệ thuật. Các cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh cần tăng cường liên kết với các cơ sở đào tạo về văn hóa, thể thao và du lịch của trung ương để nâng cao chất lượng. Đến nay đã tổ chức được 50 lớp tập huấn chuyên môn và truyền dạy văn hóa phi vật thể đã được tổ chức, góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và nghệ nhân. Đặc biệt, tỉnh đã có 41 cá nhân được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú, vượt 107,89% mục tiêu đề ra. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc gìn giữ và truyền dạy văn hóa dân gian cho thế hệ trẻ.

Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết, tỉnh Điện Biên đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Trên cơ sở đó, các di sản văn hóa dân tộc đã góp phần gìn giữ hồn cốt của dân tộc, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nhiều di sản văn hóa đã trở thành các sản phẩm du lịch văn hóa hấp dẫn, đặc sắc, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước. Nhờ đó, di sản văn hóa dân tộc có đóng góp ngày càng tích cực vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội.