Cảm nhận về miền Tây

Hồn người hòa trong hồn sông

Không nơi nào như miền Tây, con người và dòng nước lại gắn bó đến vậy. Dòng sông là đường đi, là chợ, là bếp ăn, là nơi sinh kế và cũng là nguồn cảm hứng cho bao lời ca tiếng hát. Ngay từ khi còn trong nôi, đứa trẻ miền Tây đã được ru bằng tiếng sóng vỗ mạn xuồng, bằng câu hò ngọt ngào của mẹ cha trên sông.

Trên những con nước mênh mang, chợ nổi trở thành “trái tim” của đời sống miệt vườn. Từ Cái Răng đến Ngã Năm (thành phố Cần thơ), cảnh mua bán trên ghe thuyền tấp nập từ tờ mờ sáng: người bán treo nải chuối, giỏ cam trên “cây bẹo” làm hiệu, người mua gọi nhau í ới, tiếng cười rộn vang giữa làn nước đục phù sa. Chợ nổi không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, mà còn là nơi lưu giữ phong vị, thói quen và cả tình người của vùng đất hiền hòa ấy.

Âm vang dân gian giữa miền phù sa

Ông Sơn Minh Thắng, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bí Thư Đảng ủy Khối các Cơ quan Trung ương cho biết: Văn hóa sông nước không chỉ hiện diện trong cách sống mà còn thấm đẫm trong âm nhạc, tín ngưỡng và ẩm thực. Từ tiếng hò mái nhì, mái đẩy ngân nga trên sông đến điệu vọng cổ sâu lắng nơi bến nước, tất cả tạo nên một bản nhạc đồng quê ngọt ngào, vừa mộc mạc vừa da diết. Nghệ thuật đờn ca tài tử - di sản phi vật thể của nhân loại chính là kết tinh của tâm hồn người miền Tây: chan chứa yêu thương, trọng nghĩa tình và luôn biết sẻ chia.

Ẩm thực miền Tây cũng là một nét văn hóa đặc trưng của vùng châu thổ. Từ bữa cơm dân dã với cá kho tộ, canh chua bông điên điển, đến lẩu mắm, cá linh… mỗi món ăn đều mang trong mình hơi thở của sông nước và tấm lòng hào sảng của người dân. Mỗi món ăn không chỉ là vị ngon, mà còn là câu chuyện của lao động, của sáng tạo và của tình người trong cuộc sống thường ngày.

Nhắc đến miền Tây, không thể quên những lễ hội đặc sắc mang đậm dấu ấn cộng đồng. Lễ hội Ok Om Bok, đua ghe Ngo của đồng bào Khmer rộn rã sắc màu, hay lễ hội Nghinh ông tri ân cá voi - “vị thần” bảo hộ ngư dân biển cả, tất cả hòa quyện, phản chiếu sự đa dạng văn hóa của các tộc người Kinh, Khmer, Hoa, Chăm cùng chung sống nơi miền đất phù sa, ông Thắng chia sẻ.

Giữ hồn sông nước giữa dòng chảy hiện đại

Nhịp sống hiện đại đang len lỏi từng ngày vào đồng bằng sông Cửu Long. Những cây cầu lớn, những tuyến cao tốc nối liền đôi bờ, mở ra cơ hội phát triển kinh tế, nhưng cũng mang theo không ít lo lắng: chợ nổi vắng dần ghe xuồng, nhiều làn điệu dân ca bị lãng quên, và nét văn hóa sông nước dường như đang mờ dần trong nhịp sống công nghiệp.

Giữ gìn văn hóa sông nước không chỉ là bảo tồn một phong tục hay một lễ hội, mà là giữ lại “phần hồn” của người miền Tây, những con người trọng nghĩa, trọng tình, sống chậm rãi mà sâu sắc. Nhiều địa phương đang khôi phục lễ hội dân gian, phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái miệt vườn để văn hóa được sống trong chính đời sống hôm nay, chứ không chỉ nằm trong bảo tàng hay sách vở.

Đồng bằng sông Cửu Long hôm nay vẫn ngày ngày đón những con nước lớn, nước ròng, vẫn vang vọng tiếng hò trên bến, tiếng trẻ con nô đùa dưới sông. Dẫu đời sống đổi thay, nhưng cái hồn hậu, hiền lành, phóng khoáng của người miền Tây, cái “chất sông nước” thấm trong từng câu nói, nụ cười vẫn vẹn nguyên như dòng phù sa không bao giờ ngừng chảy.

Văn hóa sông nước miền Tây không chỉ là di sản, mà còn là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của một vùng đất biết hòa mình với thiên nhiên, biết biến gian khó thành phồn thịnh và biết giữ lấy cội nguồn giữa muôn vàn đổi thay.