Chùa Sâu - Điểm tựa tâm linh của đồng bào vùng cao tỉnh Quảng Ninh

Theo tư liệu từ UBND xã Quảng Tân, ban đầu, chùa Sâu được dựng  bằng tre, nứa, đơn sơ. Đến khoảng những năm 1940-1950, Nhân dân địa phương cùng các chức sắc đã quyên góp, xây dựng lại chùa bằng đá. Toàn bộ vật liệu từ móng, tường đến ban thờ và tượng Phật đều được khai thác ngay tại quả đồi nơi chùa tọa lạc. Điều này không chỉ thể hiện tinh thần tự lực mà còn tạo nên một công trình mang đậm dấu ấn của địa phương.

Trải qua thời gian, ngôi chùa cổ dần xuống cấp. Đầu năm 2019, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh phối hợp với chính quyền địa phương triển khai kế hoạch phục dựng và dự án được hoàn tất các thủ tục quy hoạch, giải phóng mặt bằng vào cuối năm 2019.

Giai đoạn 2020-2022, chùa Sâu tập trung hoàn thiện các hạng mục trọng tâm như khu Tam Bảo, hệ thống nền móng và kè gia cố chống sạt lở, tạo nền tảng ổn định cho tổng thể công trình. Từ năm 2023 đến nay, các hạng mục phụ trợ gồm tổ đường, hồ Quan Âm và cảnh quan xung quanh tiếp tục được triển khai theo hướng đồng bộ, hài hòa giữa kiến trúc Phật giáo và môi trường sinh thái. Đáng chú ý, khu vực hồ Quan Âm không chỉ mang giá trị biểu tượng mà còn được khai thác như không gian sinh hoạt văn hóa - lễ hội của cộng đồng địa phương.

Điểm đặc biệt của chùa Sâu nằm ở sự giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian của đồng bào dân tộc thiểu số. Trong quan niệm truyền thống, Bồ Tát Quán Thế Âm được tôn kính như một đấng linh thiêng tối thượng.

Người dân thường lên chùa trong các dịp trọng đại như dựng nhà, cưới hỏi để xin lễ, xin quẻ, xin chân nhang mang về như một “mốc tâm linh” bảo chứng cho sự hanh thông.

Theo chia sẻ của Đại đức Thích Khai Bản, trụ trì chùa, cùng với quá trình xây dựng cơ sở vật chất, nhà chùa đã chú trọng hướng dẫn phật tử tiếp cận giáo lý chính thống, từng bước điều chỉnh những biểu hiện mang tính mê tín. Chính sự chân chất, thật thà của người dân lại trở thành nền tảng thuận lợi để Phật pháp thấm sâu, góp phần hình thành lối sống thiện lành, đoàn kết cộng đồng.

Hiện nay, chùa Sâu không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo thường xuyên của hàng trăm phật tử mà còn là điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách.

Trong bối cảnh đời sống xã hội không ngừng biến chuyển, chùa Sâu vẫn lặng lẽ phát huy vai trò như một trụ cột tinh thần của cộng đồng. Không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng, ngôi chùa còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống, nuôi dưỡng các giá trị đạo đức và củng cố sự gắn kết xã hội. Tại đây, dòng chảy lịch sử, đời sống hiện tại và niềm tin tâm linh được kết nối một cách tự nhiên, bền chặt.

Thực tế cho thấy, giá trị cốt lõi của chùa Sâu không nằm ở những kỳ vọng mang tính cầu xin, mà ở khả năng định hướng con người tới lối sống thiện lành, có trách nhiệm và nội tâm vững vàng. Chính ý nghĩa đó mới tạo nên sức sống lâu dài cho thiết chế tâm linh này.