Có một miền gái đẹp bên sườn Tây Yên Tử

Giai thoại ấy khiến nhiều người tò mò về bản Mậu, nhưng khi đặt chân đến nơi này, điều níu chân du khách lại không chỉ là câu chuyện về những cô gái đẹp. Đằng sau vẻ đẹp ấy là cả một đời sống văn hóa phong phú của người Dao được gìn giữ qua nhiều thế hệ, từ trang phục, nghề thêu, ẩm thực đến những tri thức về cây thuốc và cách ứng xử cộng đồng. Ngày nay, những cô gái Dao bản Mậu cũng đã bước ra khỏi không gian núi rừng để học tập, làm việc và tiếp cận với cuộc sống hiện đại. Nhiều người học cao đẳng, đại học, tự tin hơn trong giao tiếp và tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế tại quê hương.

Từ những đường kim, mũi chỉ

Trong đời sống của người Dao ở bản Mậu, nghề thêu vẫn hiện diện như một phần tự nhiên của cuộc sống. Khoảng 80% phụ nữ trong thôn biết dệt lên những trang phục truyền thống của dân tộc mình. Ngày nay, nghề may thêu truyền thống dần được phát triển, từ đôi bàn tay khéo léo những người phụ nữ Dao ở bản Mậu đã dệt lên những sản phẩm phục vụ du khách như túi, ví, khăn… từ đó góp phần tạo thêm thu nhập trong gia đình. Và điều vô cùng đặt biệt và hấp dẫn nằm ở chỗ mỗi sản phẩm đều mang theo câu chuyện văn hóa. Những hình ảnh như mặt trời, lá cây, con chim, con đường, hoa tám cánh… được thể hiện bằng những đường thêu nhiều màu sắc.

Ông Lê Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã Tây Yên Tử cho biết, những nét văn hóa như tiếng nói, dân ca, nghề thêu, phong tục tập quán và những tri thức dân gian của người Dao là nguồn lực quý để phát triển du lịch cộng đồng. Theo ông, khi văn hóa được gìn giữ và trở thành sản phẩm du lịch, người dân vừa có thêm thu nhập, vừa có động lực để tiếp tục trao truyền những giá trị ấy cho thế hệ sau.

Nếu nghề thêu tạo nên sắc màu cho bản Mậu thì ẩm thực lại đem đến sự gần gũi trong mỗi cuộc gặp gỡ. Tại Hợp tác xã Du lịch cộng đồng người Dao bản Mậu, căn bếp nhỏ thường rộn ràng mỗi khi có khách. Bánh chưng nhân lạc, bánh dày, cá suối và những món ăn quen thuộc được những người phụ nữ gửi gắm vào đó cả tấm lòng và sự khéo léo. Chị Triệu Thị Hoa, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch cộng đồng người Dao bản Mậu, cùng các thành viên còn giới thiệu cho du khách khu vườn thuốc nam, nghề thêu, cách chế biến một số món ăn và những sản phẩm truyền thống. Hợp tác xã cũng duy trì dịch vụ tắm lá thuốc, ngâm chân và các hoạt động trải nghiệm văn hóa tại địa phương.

Khi văn hóa trở thành sức hút du khách

Xã Tây Yên Tử được thành lập từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở sáp nhập thị trấn Tây Yên Tử và xã Thanh Luận. Địa phương hiện có hơn 10.000 ha rừng, không gian văn hóa - tâm linh gắn với Yên Tử, 4 sản phẩm OCOP 3 sao và đang phát triển du lịch tâm linh, sinh thái kết hợp du lịch cộng đồng. Theo tư liệu địa phương, lượng khách đến khu vực này đạt hơn 200.000 lượt mỗi năm.

Ông Thắng chia sẻ thêm, những năm gần đây, xã Tây Yên Tử luôn xác định phát triển văn hóa là một trong những nhiệm vụ quan trọng, gắn với xây dựng nông thôn mới và phát triển du lịch bền vững. Tây Yên Tử đặt mục tiêu đến năm 2027 cơ bản xóa hộ nghèo theo chuẩn đa chiều, thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn và phấn đấu trở thành phường trước năm 2030. Cùng với đó, xã định hướng tăng nguồn lực đầu tư cho văn hóa, bảo tồn các giá trị truyền thống của người Dao gắn với bảo vệ rừng và tạo sinh kế dưới tán rừng. Đây được xem là hướng đi để những lợi thế về thiên nhiên và văn hóa cùng tạo ra giá trị cho cộng đồng.

Từ bản Mậu, du khách có thể tiếp tục hành trình khám phá không gian Tây Yên Tử với núi rừng, các điểm du lịch tâm linh và những trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Sự kết nối ấy tạo nên một hành trình nhiều lớp: bắt đầu bằng sự tò mò về một “miền gái đẹp”, rồi dần khám phá những câu chuyện về trang phục, nghề thêu, ẩm thực, cây thuốc và cuộc sống của người Dao.

Có lẽ, cái duyên của bản Mậu cũng nằm ở đó. Người ta có thể tìm đến vì một câu chuyện được truyền miệng về những cô gái đẹp, nhưng khi rời đi lại mang theo ấn tượng về những người phụ nữ khéo léo bên khung thêu, những món ăn mộc mạc trong căn bếp nhỏ, mùi lá thuốc trong vườn và sự chân tình của những người nơi đây.

Ở bản Mậu, vẻ đẹp không chỉ nằm trên gương mặt những cô gái Dao. Nó còn nằm trong từng đường kim, mũi chỉ, trong tiếng nói, phong tục, món ăn và những tri thức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và chính những giá trị ấy đang làm nên sức hút riêng cho bản Mậu, một điểm đến giữa không gian Tây Yên Tử đang từng ngày chuyển mình.