Quang cảnh Đền CaoĐền Cao nằm trong quần thể di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng của vùng đất Chí Linh xưa, gắn với chiến công oai hùng của năm vị tướng họ Vương có công phò tá vua Lê Đại Hành đánh thắng quân Tống xâm lược vào thế kỷ X. Theo sử sách và truyền thuyết dân gian, năm anh em họ Vương là những tướng tài, dũng cảm, đã góp phần quan trọng trong cuộc kháng chiến chống quân Tống, bảo vệ nền độc lập non trẻ của Nhà nước Đại Cồ Việt. Sau khi lập nhiều chiến công, họ được Nhân dân lập đền thờ để tưởng nhớ và tôn vinh.
Trải qua nhiều thế kỷ, Đền Cao không chỉ là nơi ghi dấu lịch sử hào hùng của dân tộc mà còn trở thành không gian tâm linh đặc biệt trong đời sống văn hóa của người dân vùng Đông Bắc. Mỗi dịp đầu năm mới, người dân quanh vùng và du khách thập phương lại tìm về đây để dâng hương, cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi. Con đường dẫn lên đền qua các bậc thẳng đứng, uốn lượn giữa rừng cây xanh mát, tạo nên khung cảnh thanh tịnh và trầm mặc. Đứng từ sân đền nhìn xuống, cảnh sắc núi non trập trùng, kết nối với Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc (đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới (2025), diễn ra đúng vào ngày Đại lễ tưởng niệm 717 năm Phật hoàng Trần Nhân Tông, vị minh quân, người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử - dòng Thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, nhập Niết bàn) như mở ra một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ. Không gian ấy khiến nhiều du khách cảm nhận rõ sự linh thiêng của vùng đất gắn với những trang sử vàng của dân tộc.
Trong những ngày đầu xuân, khu di tích Đền Cao luôn tấp nập người đến dâng hương. Những mâm lễ giản dị với hoa, quả, bánh, hương trầm, đặc biệt là món bánh dày (đặc sản nức tiếng của người dân Phường An Lạc, TP. Chí Linh cũ) được chuẩn bị cẩn thận, thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiền nhân. Với nhiều người, chuyến du xuân đầu năm đến Đền Cao không chỉ là hành trình tâm linh mà còn là dịp để tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.
Du khách thập phương đến chiêm bái, thắp hương thành tâm cầu an đầu xuân mới tại Quần thể di tích quốc gia Đền CaoChị Nguyễn Thị Hạnh (47 tuổi), du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Tôi đã nghe nhiều về Đền Cao nên đầu năm nay quyết định cùng gia đình về đây vãn cảnh, chiêm bái, cầu an. Không gian nơi đây rất thanh tịnh, vừa có giá trị lịch sử vừa mang lại cảm giác bình an. Sau khi dâng hương, tôi cảm thấy tâm mình nhẹ nhõm hơn rất nhiều”…
Trong khi đó, anh Nguyễn Trung Dũng (46 tuổi), du khách đến từ Hải Phòng cho biết: “Điều khiến tôi ấn tượng là câu chuyện về năm vị tướng họ Vương. Khi đến đây, tôi không chỉ đi lễ cầu may, cầu an mà còn hiểu thêm về lịch sử hào hùng của dân tộc. Những di tích như thế này rất cần được gìn giữ để thế hệ trẻ biết và tự hào về truyền thống cha ông”…
Không chỉ mang giá trị lịch sử và tâm linh, Đền Cao còn góp phần quan trọng trong việc phát triển du lịch văn hóa của địa phương. Những năm gần đây, chính quyền và người dân phường An Lạc, TP. Chí Linh, tỉnh Hải Dương cũ (nay là TP. Hải Phòng) đã chú trọng bảo tồn, tôn tạo khu di tích, đồng thời kết hợp phát triển du lịch tâm linh, kết nối với quần thể di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc… Nhờ đó, lượng du khách đến tham quan ngày càng tăng, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.
Du khách đến với Đền Cao không chỉ để dâng hương mà còn để thưởng ngoạn cảnh quan thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm không gian văn hóa truyền thống. Những giá trị ấy đã giúp khu di tích trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình du xuân của nhiều người.
Giữa không gian núi rừng Chí Linh trầm mặc, Đền Cao vẫn lặng lẽ gìn giữ những câu chuyện lịch sử hào hùng của dân tộc. Khói hương đầu xuân bay lên từ mái đền cổ như nhắc nhở mỗi người về công lao của những bậc tiền nhân đã góp phần dựng xây và bảo vệ đất nước.
Và trong dòng người hành hương đầu năm, Đền Cao không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin tâm linh mà còn là điểm hẹn của ký ức lịch sử, nơi quá khứ và hiện tại giao hòa. Chính những giá trị ấy đã làm nên sức sống bền chặt của di tích, đồng thời góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Chí Linh xưa./.
