Đến Trại Xoan để được trải nghiệm văn hóa của người Cao Lan

Người Cao Lan đã sinh sống lâu đời tại nhiều địa phương của tỉnh Tuyên Quang, họ đã tạo nên những nét văn hóa riêng biệt trong đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng, trang phục, dân ca và ẩm thực. Tại thôn Trại Xoan, những giá trị ấy vẫn được gìn giữ nguyên vẹn qua nhiều thế hệ. Đây chính là nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng mô hình du lịch cộng đồng mang đậm dấu ấn văn hóa.

Hiện nay, thôn Trại Xoan (xã Nhữ Khê, tỉnh Tuyên Quang) có 136 hộ dân với 557 nhân khẩu thuộc năm dân tộc cùng sinh sống gồm Kinh, Tày, Cao Lan, Thái và Mường. Trong đó, cộng đồng người Cao Lan vẫn giữ vai trò chủ thể trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Sự đa dạng về văn hóa dân tộc đã tạo nên bức tranh sinh động, góp phần làm phong phú thêm các sản phẩm du lịch cộng đồng của địa phương.

Đến với thôn Trại Xoan, chúng ta được hòa mình vào không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào Cao Lan. Du khách có cơ hội tham quan những ngôi nhà sàn truyền thống nằm giữa khung cảnh thiên nhiên yên bình. Những ngôi nhà được xây dựng theo kiến trúc cổ truyền không chỉ là nơi sinh hoạt của người dân mà còn là minh chứng sinh động cho đời sống văn hóa lâu đời của cộng đồng dân tộc nơi đây. Hiện thôn vẫn còn lưu giữ hơn 20 ngôi nhà sàn truyền thống, tạo nên nét riêng hấp dẫn đối với khách tham quan.

Bên cạnh kiến trúc nhà ở, các hoạt động văn hóa dân gian cũng là yếu tố thu hút đông đảo du khách. Đặc biệt, làn điệu Sình ca - di sản văn hóa đặc sắc của người Cao Lan đã trở thành sản phẩm du lịch tiêu biểu tại thôn Trại Xoan. Những câu hát mộc mạc, sâu lắng được cất lên trong các buổi giao lưu văn nghệ giúp du khách hiểu thêm về tâm hồn, tình yêu quê hương và đời sống tinh thần phong phú của người dân địa phương.

Để bảo tồn loại hình nghệ thuật truyền thống này, người dân trong thôn đã thành lập Câu lạc bộ hát Sình ca Trại Xoan với khoảng 40 thành viên tham gia sinh hoạt thường xuyên. Không chỉ góp phần lưu giữ những làn điệu dân ca cổ, câu lạc bộ còn tích cực biểu diễn phục vụ khách du lịch, đưa Sình ca trở thành cầu nối văn hóa giữa cộng đồng địa phương với du khách trong và ngoài tỉnh.

Không gian trải nghiệm tại thôn Trại Xoan còn được mở rộng thông qua các trò chơi dân gian và hoạt động văn nghệ cộng đồng. Du khách có thể tham gia nhảy sạp, múa dân gian, các trò chơi truyền thống hoặc cùng người dân tìm hiểu về những phong tục tập quán đặc sắc của đồng bào Cao Lan. Những trải nghiệm chân thực này mang lại cảm giác gần gũi, giúp mỗi người hiểu hơn về nét đẹp văn hóa của người dân địa phương.

Ẩm thực cũng là một trong những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của du lịch cộng đồng Trại Xoan. Đến đây, du khách được thưởng thức nhiều món ăn truyền thống mang hương vị đặc trưng của đồng bào Cao Lan như bánh chim gâu, bánh dày, xôi ngũ sắc cùng nhiều món ăn dân dã được chế biến từ các sản vật địa phương. Mỗi món ăn không chỉ đơn thuần là sản phẩm ẩm thực mà còn chứa đựng những câu chuyện văn hóa, phản ánh đời sống lao động và tập quán sinh hoạt của người dân.

Ngoài ra, du khách còn có thể tìm hiểu các vật dụng lao động, sinh hoạt truyền thống được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những chiếc gùi, nông cụ sản xuất, đồ dùng thủ công hay trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu đều góp phần tái hiện một cách sinh động đời sống văn hóa của người Cao Lan từ xưa đến nay. Đây là những giá trị quý báu giúp nâng cao sức hấp dẫn của du lịch trải nghiệm và giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ.

Trong những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự đồng lòng của người dân, du lịch cộng đồng Trại Xoan đã có những bước phát triển tích cực. Hệ thống đường làng, cảnh quan môi trường được cải thiện; một số hộ dân đầu tư xây dựng homestay phục vụ khách lưu trú. Các chương trình giao lưu văn hóa, trải nghiệm nghề truyền thống và khám phá đời sống bản địa ngày càng được tổ chức bài bản hơn.

Năm 2025, điểm du lịch cộng đồng Trại Xoan đã đón trên 2.000 lượt khách đến tham quan và trải nghiệm. Đây là tín hiệu đáng mừng, cho thấy sức hút ngày càng lớn của loại hình du lịch gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc. Không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, hoạt động du lịch còn tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời khuyến khích cộng đồng tiếp tục gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Trong xu thế phát triển du lịch bền vững hiện nay, thôn Trại Xoan đang trở thành một mô hình tiêu biểu về kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế. Những làn điệu Sình ca vang vọng giữa núi đồi, những ngôi nhà sàn mộc mạc cùng sự thân thiện, mến khách của người dân đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này. Với những tiềm năng sẵn có, du lịch cộng đồng gắn với văn hóa  của người Cao Lan tại thôn Trại Xoan hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển, trở thành điểm đến độc đáo trên bản đồ du lịch văn hóa của tỉnh Tuyên Quang./.