Du lịch làng quê - Phát triển nhưng vẫn giữ hồn xưa

Từ nếp nhà quê đến điểm du lịch

Vài năm trở lại đây, nhiều vùng nông thôn Việt Nam đã trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch. Ở Bắc Bộ, bản Lác (Mai Châu, Phú Thọ) hay làng cổ Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) đã thu hút du khách bằng mái ngói rêu phong, tiếng khung cửi dệt thổ cẩm, bữa cơm nhà giản dị mà đượm tình quê. Vào miền Trung, du khách tìm đến làng rau Trà Quế (Hội An, TP. Đà Nẵng) để tự tay trồng rau, cuốn bánh tráng, hay ghé làng bích họa Tam Thanh (TP. Đà Nẵng) ngắm những bức tường sống động kể chuyện dân làng.

Ở miền Tây, du lịch cộng đồng đang nở rộ với những ngôi nhà miệt vườn ven sông. Du khách chèo xuồng hái bưởi, thưởng thức đờn ca tài tử giữa vườn cây trĩu quả, những trải nghiệm mộc mạc mà khó quên. Còn tại vùng cao Tây Bắc, bản Cát Cát (Sa Pa) hay bản Tả Van (xã Tả Van, tỉnh Lào Cai) đã đưa du khách bước vào không gian văn hóa dân tộc Mông, Dao, Giáy… nơi tiếng khèn vang bên bếp lửa và nụ cười nồng hậu của người địa phương khiến lòng người thêm ấm.

TS. Lò Giàng Páo, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ Kinh tế miền núi Việt Nam cho biết: Điểm khác biệt lớn nhất của du lịch cộng đồng chính là người dân làm du lịch trên chính mảnh đất quê mình. Họ mở homestay, nấu ăn cho khách, hướng dẫn trải nghiệm văn hóa, từ dệt vải, làm gốm đến nấu món truyền thống. Du khách không chỉ đến để ngắm cảnh, mà còn để “sống cùng làng”, cùng lao động, cùng thưởng thức những điều giản dị nhất.

Mô hình này đã mang lại “lợi ích kép”: tạo thu nhập ổn định, đồng thời khơi dậy ý thức bảo tồn văn hóa, gìn giữ môi trường. Khi thấy du khách trân trọng nét đẹp quê hương, người dân càng thêm tự hào, càng giữ gìn cảnh quan, nhà cửa, làng nghề. Nhiều vùng quê trước kia vắng bóng thanh niên, nay con em quay trở lại khởi nghiệp với mô hình du lịch xanh, một tín hiệu đáng mừng cho nông thôn mới, TS. Lò Giàng Páo chia sẻ thêm.

Thách thức từ sự phát triển nóng

Tuy nhiên, không ít nơi vẫn phát triển du lịch theo phong trào, thiếu quy hoạch và định hướng dài hơi. Một số làng quê bị “du lịch hóa” quá mức, khiến bản sắc dần phai. Homestay mọc lên dày đặc nhưng thiếu chất lượng, cảnh quan bị bê tông hóa, sản phẩm du lịch trùng lặp, không còn sự khác biệt.

Bên cạnh đó, nhiều người dân làm du lịch theo kinh nghiệm, thiếu kỹ năng phục vụ, quản lý và quảng bá. Câu chuyện làm thế nào để du khách đến, rồi quay lại, vẫn là bài toán khó của nhiều địa phương. Nếu không được định hướng đúng, “hướng đi xanh” rất dễ trở thành “con đường ngắn” của lợi ích trước mắt.

Để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, điều cốt lõi là giữ được hồn làng - hồn quê. Chính quyền địa phương cần đóng vai trò kiến tạo: hỗ trợ hạ tầng, tập huấn kỹ năng, kết nối thị trường và quảng bá thương hiệu địa phương. Doanh nghiệp cần đầu tư có trách nhiệm, tôn trọng văn hóa địa phương, còn người dân phải làm chủ mô hình, hiểu rõ rằng “văn hóa là tài nguyên quý nhất”.

Nhiều chuyên gia cho rằng, du lịch cộng đồng chỉ thật sự thành công khi nó trở thành “cuộc sống của người dân” chứ không phải “sân khấu cho du khách”. Mỗi mái nhà, món ăn, câu chuyện dân gian, nếu được kể bằng tấm lòng đều có thể trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, mang dấu ấn Việt Nam.

Du lịch cộng đồng không chỉ là cách làm du lịch mới, mà còn là con đường để làng quê Việt “xanh hơn, đẹp hơn và giàu hơn”, giàu cả vật chất lẫn tinh thần. Trong những nếp nhà xưa được thắp sáng, trong nụ cười hiếu khách của người dân, ta thấy một Việt Nam đang đổi thay nhưng vẫn giữ được cội nguồn.Giữa dòng chảy hiện đại, du lịch cộng đồng chính là nhịp cầu nối giữa truyền thống và tương lai, nơi mỗi bước chân du khách đều góp phần giữ gìn và làm hồi sinh linh hồn làng quê Việt./.