Khi cộng đồng cùng chung tay làm du lịch

Hồ Rà Hách - Suối Ruông thuộc thôn Bà He, xã Sơn Tây Hạ, tỉnh Quảng Ngãi. Nguồn nước của hồ bắt nguồn từ đỉnh núi A Din cao hơn 1.000 m, len lỏi qua thắng cảnh Thác Lụa trước khi hợp thành Suối Ruông. Trên hành trình ấy, dòng nước uốn lượn qua những khe đá, dưới những tán cây cổ thụ xanh thẳm, tạo nên hệ sinh thái phong phú và cảnh quan đặc trưng.

Theo các già làng người Ca-dong, tên gọi "Rà Hách" mang ý nghĩa là "sạt lở". Từ nhiều thế hệ trước, khu vực này từng xảy ra những đợt sạt lở lớn, qua thời gian đã hình thành nên hồ nước tự nhiên cùng những bãi đá nhiều màu sắc được thiên nhiên bào mòn, kiến tạo qua hàng triệu năm. Chính sự kết hợp giữa núi rừng, suối nước và những dấu tích địa chất đã tạo nên nét độc đáo riêng mà ít nơi có được.

Mỗi mùa, Hồ Rà Hách - Suối Ruông lại khoác lên mình một diện mạo khác nhau. Mùa mưa, dòng nước từ thượng nguồn đổ về trắng xóa, mang vẻ đẹp mạnh mẽ, hùng vĩ. Đến mùa nắng, mặt hồ phẳng lặng như gương, phản chiếu màu xanh của rừng núi, để lộ những phiến đá đủ hình dáng dưới làn nước trong veo. Không khí quanh năm mát mẻ khiến nơi đây trở thành điểm dừng chân lý tưởng cho những người yêu thiên nhiên và thích khám phá.

Và điều hấp dẫn của hồ Rà Hách không chỉ ở cảnh sắc thiên nhiên. Du khách đến đây còn có cơ hội hòa mình vào dòng nước mát lạnh giữa ngày hè, lắng nghe tiếng chim rừng, tiếng suối chảy, cảm nhận sự bình yên hiếm có giữa thiên nhiên nguyên sơ. Rời khỏi nhịp sống ồn ào nơi phố thị, mỗi bước chân như chậm lại để tận hưởng vẻ đẹp thuần khiết của núi rừng.

Bên cạnh đó, hành trình khám phá Hồ Rà Hách còn là dịp để tìm hiểu đời sống văn hóa của đồng bào Ca-dong. Trải qua nhiều thế hệ sinh sống dưới chân núi A Din, người Ca-dong vẫn lưu giữ nhiều phong tục, tập quán truyền thống cùng những giá trị văn hóa đặc sắc. Những món ăn mang hương vị núi rừng, tiếng cồng chiêng, các làn điệu dân ca hay nhạc cụ truyền thống đều góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này.

Ông Đinh In, người dân thôn Bà He (xã Sơn Tây Hạ, tỉnh Quảng Ngãi) cho biết: Từ bao đời nay, đồng bào Ca-dong luôn sống hài hòa với thiên nhiên. Bà con làm nương rẫy nhưng không khai thác quá mức hay phá rừng đầu nguồn. Chính những cánh rừng đã giữ nguồn nước, tạo sinh kế và che chở cho cộng đồng qua nhiều thế hệ. Vì vậy, người dân luôn coi việc bảo vệ rừng cũng chính là bảo vệ cuộc sống của mình.

Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, Hồ Rà Hách - Suối Ruông từng bước được đầu tư để trở thành điểm đến du lịch sinh thái của vùng cao Sơn Tây Hạ. Hiện nay, nhiều hạng mục cơ bản đã được hoàn thiện và đưa vào phục vụ người dân, du khách.

Đặc biệt là phần lớn các công trình đều được thực hiện từ nguồn xã hội hóa cùng sự chung sức của cả cộng đồng. Mỗi cơ quan, đơn vị đảm nhận một phần việc; mỗi chi bộ xây dựng một công trình; cán bộ, chiến sĩ, giáo viên, nghệ nhân và người dân cùng góp công, góp sức tạo nên diện mạo mới cho điểm du lịch. Cách làm này không chỉ tiết kiệm nguồn lực mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ cảnh quan.

Để bảo đảm hoạt động ổn định, chính quyền xã Sơn Tây Hạ (tỉnh Quảng Ngãi) đã thành lập Tổ tự quản điểm du lịch Hồ Rà Hách. Lực lượng này chịu trách nhiệm phối hợp quản lý, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh, hướng dẫn du khách và duy trì cảnh quan sinh thái. Đây được xem là mô hình quản lý cộng đồng phù hợp với định hướng phát triển du lịch bền vững tại địa phương.

Theo lãnh đạo xã Sơn Tây Hạ (tỉnh Quảng Ngãi), việc đưa Hồ Rà Hách - Suối Ruông vào khai thác là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2025 - 2030. Địa phương xác định khai thác hợp lý cảnh quan thiên nhiên kết hợp bảo tồn văn hóa Ca-dong sẽ tạo động lực phát triển mới, đồng thời cụ thể hóa chủ trương phát triển du lịch bền vững của tỉnh Quảng Ngãi.

Và không dừng lại ở việc hình thành điểm tham quan, địa phương còn từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa bản địa như thành lập đội văn nghệ dân gian, phục hồi đàn nước - nhạc cụ truyền thống độc đáo của người Ca-dong, phát triển các điểm dừng chân và khuyến khích người dân tham gia cung cấp dịch vụ du lịch cộng đồng. Đây là hướng đi vừa góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, vừa tạo điều kiện để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.

Trong quá trình phát triển, Hồ Rà Hách - Suối Ruông vẫn giữ được vẻ đẹp mộc mạc, chưa bị tác động nhiều bởi hoạt động du lịch đại trà. Sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên nguyên sơ, văn hóa địa phương và tinh thần gìn giữ môi trường của cộng đồng đang tạo nên sức hút riêng cho điểm đến này.

Trong tương lai, khi hạ tầng tiếp tục được hoàn thiện và các sản phẩm du lịch cộng đồng được phát triển đồng bộ, Hồ Rà Hách - Suối Ruông hứa hẹn sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch tỉnh Quảng Ngãi, nơi du khách có thể tìm thấy vẻ đẹp, cảnh sắc thiên nhiên của núi rừng Trường Sơn, đặc biệt còn cảm nhận được những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ của đồng bào Ca-dong./.