Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Tham dự buổi lễ có chư tôn đức Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, Văn phòng I, Ban Văn hóa Trung ương, Ban Văn hóa Giáo hội Phật giáo Việt Nam các tỉnh, thành phố; đại diện các cơ quan, ban ngành Trung ương và địa phương.

Phát biểu khai mạc buổi lễ, Hòa thượng Thích Hải Ấn - Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam ôn lại dấu mốc lịch sử ngày 7/11/1981, khi Đại hội đại biểu Thống nhất Phật giáo Việt Nam diễn ra tại chùa Quán Sứ (Hà Nội), Ban Văn hóa đã sớm được thành lập, khẳng định tầm nhìn sâu sắc của chư vị tiền bối trong việc giữ gìn và phát huy di sản văn hóa truyền thống đồng hành cùng dân tộc.

Hòa thượng nhấn mạnh chặng đường 45 năm qua trải qua ba giai đoạn phát triển tiêu biểu: giai đoạn 1981-2007 định vị chức năng dưới sự phụng sự của cư sĩ Võ Đình Cường gắn liền sự ra đời của Tạp chí Văn hóa Phật giáo; giai đoạn 2007-2017 mở rộng tổ chức và khởi động 4 đề án văn hóa nền tảng dưới sự lãnh đạo của Hòa thượng Thích Trung Hậu; giai đoạn 2017-2026 là thời kỳ thể chế hóa, chuẩn hóa và hiện đại hóa dưới sự điều hành của Hòa thượng Thích Thọ Lạc. Hòa thượng khẳng định buổi lễ là dịp để tri ân tiền nhân, đúc rút bài học thực tiễn và xác định trách nhiệm của công tác văn hóa trong kỷ nguyên mới.

Tại buổi lễ, các đại biểu theo dõi phóng sự tài liệu: “Hành trình 45 năm kiến tạo và lan tỏa giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam”, ghi nhận những thành tựu nổi bật của Ban Văn hóa Trung ương qua nhiều con số ấn tượng: từ cơ quan chuyên môn thời kỳ đầu xuất bản 58 số Tập văn Phật giáo và ra mắt Tạp chí Văn hóa Phật giáo, đến nay Ban Văn hóa Trung ương đã kiện toàn với 10 phân ban và 100 thành viên; ký kết hợp tác lan tỏa văn hóa với 45 đơn vị trên toàn quốc; ấn hành 100.000 cuốn khóa tụng thống nhất trao tặng tăng ni, phật tử; xác lập quyền tác giả đối với mẫu pháp phục Phật giáo Việt Nam năm 2021.

Thời gian qua, Ban Văn hóa Trung ương đã triển khai sâu rộng các đề án kiến trúc, di sản, khảo sát hàng trăm tự viện; thực hiện nhiều chương trình nghệ thuật Phật giáo quy mô; đóng góp vào thành công của Đại lễ Vesak Liên Hợp quốc 2025 với triển lãm 87 bảo vật quốc gia, lễ hội 60.000 hoa đăng; thực hiện các hoạt động từ thiện an sinh xã hội đạt trên 70 tỷ đồng và mở rộng các hoạt động đối ngoại văn hóa Phật giáo tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Về phương hướng hoạt động trong thời gian tới, Ban Văn hóa Trung ương xác định chủ đề hành động của nhiệm kỳ X (2026-2031) là “Kiến tạo Hệ sinh thái Văn hóa Phật giáo Việt Nam” với phương châm “Kỷ cương - Trách nhiệm - Đoàn kết - Phát triển”, lấy “Kế thừa truyền thống - Bảo tồn di sản - Chuyển đổi số - Hội nhập quốc tế - Phụng sự nhân sinh” làm kim chỉ nam. Hệ sinh thái này được cấu thành từ 7 yếu tố nền tảng: cơ sở dữ liệu số, bộ tiêu chuẩn văn hóa, hệ thống nhận diện, mạng lưới 7 Trung tâm Di sản Văn hóa Phật giáo Việt Nam cùng các mạng lưới nghiên cứu, sáng tạo và hợp tác quốc tế.

Ghi nhận những đóng góp to lớn trong sự nghiệp hoằng dương chính pháp và bảo tồn văn hóa Phật giáo, Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam trao tặng Bằng tuyên dương công đức đến 96 tập thể, cá nhân Ban Văn hóa Trung ương đã có nhiều thành tích xuất sắc trong công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị di sản văn hóa, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển bền vững Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tri ân, tán thán và biểu dương những thành tựu nổi bật của Ban Văn hóa Trung ương qua 45 năm hình thành và phát triển (1981-2026), gắn liền với sự cống hiến của các trưởng ban như cố Cư sĩ Võ Đình Cường, cố Hòa thượng Thích Trung Hậu và đương nhiệm là Hòa thượng Thích Thọ Lạc đã tiếp nối, nâng tầm hoạt động văn hóa Phật giáo một cách quy mô, đồng bộ và chuyên nghiệp.

Hòa thượng Thích Thiện Nhơn nhấn mạnh, Ban Văn hóa Trung ương đã hoàn thành xuất sắc 5 nhiệm vụ trọng tâm do Giáo hội Phật giáo Việt Nam giao phó từ Đại hội I, nổi bật là việc bảo tồn, phát huy văn hóa vật thể, phi vật thể và gắn kết chặt chẽ với các ban, viện Trung ương. Đặc biệt, trong hơn 10 năm qua, dấu ấn đột phá của Ban Văn hóa Trung ương được thể hiện rõ nét qua việc triển khai 4 đề án văn hóa lớn: 2 đề án về Pháp phục và ngôn ngữ đã đi vào thực tế, tạo sự thống nhất trong đa dạng tại gần 19.000 cơ sở tự viện và hơn 54.000 tăng ni; 2 đề án về Kiến trúc và bảo tồn di sản đã bước đầu hoàn thiện khung định hình sau nhiều đợt khảo sát, điền dã và hội thảo khoa học.

Dẫn lại hai câu thơ của thiền sư Huyền Không: “Mái chùa che chở hồn dân tộc/ Nếp sống muôn đời của tổ tông” và thơ Nguyễn Bính: “Dù là bát nước nén hương/ Còn lòng tưởng nhớ còn vương tình người”, Hòa thượng Thích Thiện Nhơn khẳng định chùa chiền và văn hóa Phật giáo chính là nơi hàm tàng hồn thiêng sông núi, lưu giữ đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Hòa thượng cũng đề nghị Ban Văn hóa Trung ương sớm hoàn thiện quy chuẩn kiến trúc và biểu tượng Phật giáo để Giáo hội Phật giáo Việt Nam ban hành, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào bảo tồn di sản. Thay mặt Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Hòa thượng khẳng định Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi, tiếp nhận và chuẩn y các đề án để văn hóa Phật giáo tiếp tục lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội và hội nhập quốc tế.

Phát biểu bế mạc buổi lễ, Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành kính tri ân chư tôn giáo phẩm Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự cùng lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước đã luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho các Phật sự của Ban Văn hóa Trung ương. Hòa thượng đúc kết 4 bài học lớn từ thực tiễn và khẳng định Ban Văn hóa Trung ương sẽ cụ thể hóa đạo từ của Hòa thượng Chủ tịch thành 5 nhiệm vụ trọng tâm: đưa các chuẩn mực văn hóa vào đời sống tự viện; tăng cường kiểm kê, bảo tồn di sản đúng pháp luật; đẩy mạnh chuyển đổi số theo chủ trương của Đảng và Nhà nước; phát triển văn học nghệ thuật Phật giáo chất lượng cao; bồi dưỡng nhân lực và mở rộng hợp tác nghiên cứu nhằm tiếp tục sứ mệnh “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc.