Lễ Động thổ
Động thổ là lễ cúng Thổ thần để trình xin bắt đầu động đến đất cho một năm mới, với nghi thức: Đào một ao ở giữa có một nền tròn; trên nền tròn có năm bệ; trên mỗi bệ đều có lễ Tam sinh gồm bò, dê, lợn. Xưa kia, tại Việt Nam lễ Động thổ được tổ chức từ triều đình tới Nhân dân, về sau lễ này chỉ còn tồn tại trong dân chúng, còn tại triều đình, thần Đất được tế trong dịp tế Nam Giao.
Hằng năm, sau ngày mùng Ba Tết, tại các làng có làm lễ Động thổ để cho dân làng có thể đào bới cuốc xới được. Để giúp Nhân dân tiện việc làm ăn, nhiều làng thường cử hành lễ Động thổ sau ba ngày Tết. Các bậc kỳ lão và quan viên được cử làm chủ tế và bồi tế để cúng thần Đất. Lễ vật cúng gồm hương đăng, trầu rượu, y phục và kim ngân đồ mã. Trong buổi lễ, ông chủ tế với áo thụng xanh cuốc mấy nhát xuống đất để lấy một cục đất đặt lên bàn thờ, tường trình với Thổ thần xin cho dân làng được động thổ. Sau buổi lễ Động thổ, dân làng mới được động tới đất.
Cây Nêu với nhiều dân tộc trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam có một vị trí đặc biệt, không chỉ có ý nghĩa tâm linh là để trừ ma quỷ mà còn là biểu tượng của cây vũ trụ, chuyên chở những ý nghĩa nhân sinh cao đẹpLễ thần Nông
Thần Nông là vị “vua” đầu tiên đã dạy dân nghề làm ruộng, chế ra cày bừa. Lễ thần Nông tức là lễ tế vua thần Nông để cầu mong được mùa và nghề nông phát đạt. Trên các quyển lịch hằng năm, người ta thường vẽ một mục đồng dắt một con trâu. Mục đồng tượng trưng cho vua thần Nông, còn con trâu tượng trưng cho nghề nông. Hình mục đồng cũng như con trâu thay đổi hằng năm tùy theo sự ước đoán của Khâm Thiên giám về mùa màng năm đó tốt hay xấu. Năm nào được mùa, thần Nông giày dép chỉnh tề; năm nào mùa kém, thần Nông có vẻ như vội vàng hấp tấp, đi giày một chân. Con trâu đổi màu tùy theo hành của mỗi năm, vàng, đen, trắng, xanh, đỏ ứng với Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
Lễ Khai hạ
Theo tục lệ Việt Nam, ngày mùng Bảy tháng Giêng là ngày lễ Hạ nêu. Lễ Hạ nêu còn gọi là lễ Khai hạ. Cây nêu trồng trong năm, khi sửa soạn đón Tết cùng với cung tên bằng vôi trắng vẽ trước cửa nhà để trừ ma quỷ, nay được hạ xuống. Tục truyền ngày xưa, khi tết đến, ma quỷ hay tới quấy nhiễu người dân. Nhân dân kêu lên Đức Phật ra tay bắt bọn ma quỷ. Bọn ma quỷ sợ hãi Đức Phật, không dám quấy nhiễu, nhưng chúng hỏi ở đâu là đất của Phật để chúng tránh xa. Phật đáp: ở đâu có phướn, có chuông, có khánh, đấy là đất của Phật. Ma quỷ lại hỏi địa giới của Phật đến đâu và lấy gì làm phân biệt. Phật bảo chúng là ở đâu có vết vôi trắng là địa giới của Phật. Sau đó, ngày Tết, người ta dựng cây, trên ngọn nêu có treo khánh sành và phướn giấy, ở trước cửa nhà có rắc vôi bột thành hình cung tên để trừ ma quỷ. Ma quỷ thấy cây nêu và vôi trắng không dám phạm tới.
Người Việt Nam nhân dịp này, sửa soạn lễ cúng gia tiên, cúng Thổ công và cúng thần Tài cầu buôn may bán đắt, phát đạt, thịnh vượng quanh năm.
Lễ Khai ấn
Các ấn đã được lau chùi trong năm, ngày Xuân, Bộ Lễ chọn ngày lành, giờ tốt để làm lễ Khai ấn, nghĩa là dùng ấn đóng lên một công văn chỉ dụ. Thường bản văn đầu tiên được đóng ấn là bản văn tốt lành. Tục khai ấn này, tại các tỉnh, huyện, xã, mỗi viên chức có ấn đều chọn ngày khai ấn. Ngày xưa, người ta còn có sửa lễ cúng vị thần giữ về ấn tín trong dịp lễ Khai ấn.
Lễ Khai bút
Khai bút đầu xuân mang ý nghĩa bày tỏ nguyện vọng kẻ sỹ lập ngôn cao đẹp của người trí thứcNgày xưa, dịp đầu năm mới, sau lễ cúng đón giao thừa, các viên quan, các nhà giáo, nhà sư, các môn đồ chuẩn bị án thư, nghiên mực, bút lông và giấy hoặc lụa để làm lễ khai bút đầu năm. Nội dung bài khai bút thường là một câu đối, một bài thơ Đường luật ứng tác hoặc một câu danh ngôn, một lời chúc mọi người, có khi là một lời tự chúc với bản thân như một tâm nguyện trước năm mới. Bài khai bút được đặt ở một nơi trang trọng trong thư phòng hoặc phòng khách... trong suốt năm mới.
Lễ khai bút là một phong tục trang nghiêm và thiêng liêng với mong muốn hướng tới một thế giới tinh thần rộng lớn, bày tỏ nguyện vọng kẻ sỹ lập ngôn cao đẹp của người trí thức trước cuộc đời.
