Người Sán Chỉ thực hiện các quy trình làm miếnTừ bao đời nay, người Sán Chỉ ở thôn Húc Động đã gắn bó mật thiết với nghề làm miến dong. Đây là nghề thủ công đòi hỏi kinh nghiệm rất cao. Do mọi công đoạn diễn ra liên tục trong ngày nên khi bắt đầu ngày mới, việc đầu tiên mà người Sán Chỉ làm là quan sát mặt trời. Nếu trời nắng thì bà con mang củ dong giềng ra suối rửa sạch, rồi đem về nghiền nhuyễn, lọc lấy bột. Bột được lọc nhiều lần để không còn lẫn tạp chất. Sau đó đem bột tráng miến, phơi, thái sợi, rồi lại phơi khô. Làm miến bởi thế là nghề “ăn nắng, ăn gió”. Miến ngon hay không, không chỉ phụ thuộc vào tay nghề mà còn phụ thuộc vào thời tiết. Nắng phải vừa đủ, gió phải hanh. Những ngày thời tiết đẹp như thế, trên những bãi đất trống, ven hiên nhà, dọc lối đi… đâu đâu cũng thấy những phên miến trải dài, óng lên dưới nắng để cuối ngày cho ra thành phẩm là những sợi miến có màu xanh lục nhạt, thứ màu rất riêng của miến Bình Liêu không lẫn với bất kỳ nơi nào khác.
Miến dong Bình Liêu được sản xuất bằng 100% tinh bột củ dong riềng có nguồn gốc tại chỗ, không có phụ gia, hoá chất nên khi nấu chín có mùi thơm, tơi giòn, vị ngọt, bùi của củ dong già, không nát, không dính, đặc biệt là có thể nấu lại 2, 3 lần mà sợi miến vẫn giữ nguyên chất lượng. Những phẩm cấp ấy khiến sản phẩm ngày càng được người tiêu dùng khắp mọi miền ưa chuộng, đánh giá cao.
Ngày nay, bên cạnh phương thức sản xuất thủ công truyền thống, người Sán Chỉ đã mạnh dạn thành lập hợp tác xã, đưa máy móc, thiết bị vào một số khâu sản xuất để giảm sức lao động, nâng cao năng suất, sản phẩm làm ra có chất lượng cao và đồng đều hơn. Miến dong Bình Liêu hiện đang giữ hạng OCOP 5 sao và năm 2025, được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Đó là cơ hội lớn để miến dong Bình Liêu khẳng định thương hiệu trên thị trường nội địa và mở rộng xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng như Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu...
Điều quan trọng là từ sự phát triển của nghề này đã kéo theo phong trào trồng dong riềng cung cấp nguyên liệu ổn định cho các cơ sở chế biến, giúp các hộ trồng dong giềng có đầu ra ổn định, nhiều gia đình thoát nghèo bền vững. Đến cuối năm 2025, xã Bình Liêu không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo cả chuẩn quốc gia và chuẩn của tỉnh Quảng Ninh.
Mùa vàng ở Bình LiêuĐáng quý nữa là giữa nhịp sản xuất công nghiệp hiện đại vẫn có những thứ truyền thống được giữ lại. Người Sán Chỉ không vội vàng thay thế toàn bộ quy trình sản xuất bằng máy móc. Các công đoạn lọc bột, tráng bánh, phơi nắng vẫn được bà con làm thủ công để đảm bảo chất lượng. Họ chỉ đưa máy móc vào một số khâu phụ trợ để giúp tăng năng suất mà thôi.
Chiều xuống, nắng tắt dần trên những phên miến. Người Sán Chỉ nhanh tay thu gom từng bó miến đã khô, xếp lại gọn gàng, chờ đóng gói rồi xuất bán đi muôn nơi. Ở nơi này, nghề làm miến không chỉ tạo ra nguyên liệu phục vụ nhu cầu ẩm thực mà nó đang giữ cho những căn bếp luôn đỏ lửa, giữ cho nương đồi bạt ngàn màu xanh của cây dong giềng và giữ cho tri thức tộc người không bị đứt gãy giữa những biến chuyển của thời cuộc. Quan trọng hơn, đó là một ví dụ điển hình về cách tri thức tộc người có thể thích ứng với hiện đại hóa mà không đánh mất giá trị cốt lõi.
Có thể, với nhiều người, miến chỉ là một nguyên liệu trong bữa ăn. Nhưng ở Bình Liêu, miến là một câu chuyện về đất, về người, về cách một cộng đồng âm thầm đi qua thời gian mà vẫn luôn giữ được tri thức dân gian của dân tộc mình, biến các tri thức đó thành nguồn sinh kế bền vững.