Analytic
Thứ hai, ngày 02/01/2026

Tấm gương sáng ở làng Chăm Như Ngọc

Bá Minh Truyền - 15:57, 20/11/2026

(DTTG) - Không chỉ tích cực tham gia công tác xã hội, hòa giải ở cơ sở và phát triển kinh tế tập thể, ông Đàng Quyết, Người có uy tín tại thôn Như Ngọc, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa, còn dành nhiều tâm huyết tuyên truyền, vận động đồng bào gìn giữ bản sắc văn hóa Chăm. Từ nghiên cứu lịch pháp, phục chế hoa văn thổ cẩm đến truyền dạy chữ viết, nhạc cụ truyền thống, ông góp phần bảo tồn di sản, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

Gần dân để hiểu và tuyên truyền vận động

Ông Đàng Quyết, người con dân tộc Chăm ở làng Mỹ Nghiệp, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa. Khi lập gia đình, theo chế độ mẫu hệ của dân tộc Chăm, ông sang ở bên nhà vợ tại thôn Như Ngọc, xã Phước Hữu. Trưởng thành từ môi trường giàu văn hóa truyền thống, am hiểu phong tục, tập quán và đời sống tín ngưỡng của dân tộc mình, ông luôn ý thức trách nhiệm đóng góp xây dựng quê hương.

Năm 2013, ông Đàng Quyết được bà con tín nhiệm bầu chọn là Người có uy tín trong đồng bào Chăm của thôn Như Ngọc, xã Phước Thái, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận (cũ), nay là xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng đối với quá trình gắn bó, tinh thần trách nhiệm và những đóng góp của ông tại địa phương.

Ông Đàng Quyết (áo trắng bên phải) tham dự Đại hội Liên minh Hợp tác xã tỉnh Khánh Hòa lần I nhiệm kỳ 2025-2030
Ông Đàng Quyết (áo trắng bên phải) tham dự Đại hội Liên minh Hợp tác xã tỉnh Khánh Hòa lần I nhiệm kỳ 2025-2030

Nhiều năm trước, ông từng đảm nhiệm chức vụ Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Như Bình. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, ông tích cực tham gia phát triển kinh tế tập thể, vận động bà con đoàn kết, hỗ trợ nhau trong lao động sản xuất, góp phần cải thiện đời sống. Ông cũng từng là ủy viên Hội đồng chức sắc Chăm Bàlamôn tỉnh Khánh Hòa trong hai nhiệm kỳ (2012-2016 và 2017-2022), phụ trách lịch pháp Chăm. Tại địa phương, ông đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Phong tục Chăm của thôn, Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi và thành viên Tổ hòa giải thôn, xã.

Ở mỗi cương vị, ông đều thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và gần gũi với bà con. Đặc biệt, trong công tác hòa giải, nhờ am hiểu phong tục, tập quán và mối quan hệ giữa các gia đình, dòng họ, ông thường vận dụng những quy ước, đạo lý tốt đẹp của cộng đồng để giải thích, thuyết phục các bên tháo gỡ bất đồng. Cách giải quyết có tình, có lý đã góp phần hạn chế mâu thuẫn phát sinh, giữ gìn tình đoàn kết trong cộng đồng.

Theo ông Đàng Quyết, muốn vận động đồng bào thực hiện tốt các chủ trương, chính sách, trước hết người làm công tác vận động phải hiểu phong tục, tập quán và những vấn đề đang đặt ra trong đời sống của bà con. Tuyên truyền không chỉ là phổ biến, giải thích mà còn phải bằng hành động cụ thể, sự gương mẫu và uy tín của chính người tuyên truyền. Khi người dân hiểu, tin tưởng và thấy được lợi ích thiết thực, việc vận động mới tạo được sự đồng thuận và chuyển biến trong cộng đồng.

Ông Đàng Quyết tham dự Đại hội Đại biểu Mặt trận tổ quốc Việt Nam xã Phước Hữu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030
Ông Đàng Quyết tham dự Đại hội Đại biểu Mặt trận tổ quốc Việt Nam xã Phước Hữu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030

Bởi vậy, ông luôn chú trọng phát huy những giá trị văn hóa, đạo lý truyền thống để gắn kết cộng đồng, vận động người dân thực hiện tốt quy ước, giữ gìn nếp sống văn minh và xây dựng quan hệ đoàn kết giữa các gia đình, dòng họ. Những đóng góp của ông được chính quyền địa phương ghi nhận bằng nhiều giấy khen trong công tác hòa giải, xây dựng Chi hội Người cao tuổi, phong trào đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện định danh điện tử và công tác Người có uy tín. Trong lĩnh vực kinh tế tập thể, ông còn được Liên minh Hợp tác xã cấp tỉnh trao tặng 2 Kỷ niệm chương và 2 giấy khen.

Bảo tồn văn hóa từ những việc làm thiết thực

Nếu công tác xã hội thể hiện tinh thần trách nhiệm của ông đối với cộng đồng thì bảo tồn di sản văn hóa Chăm lại là lĩnh vực ghi dấu đậm nét niềm đam mê và sự kiên trì của ông Đàng Quyết.

Theo ông, văn hóa truyền thống không chỉ hiện diện trong lễ hội, phong tục hay nghi thức tín ngưỡng mà còn được lưu giữ trong tiếng nói, chữ viết, lịch pháp, hoa văn, âm nhạc và kho tàng tri thức dân gian. Những giá trị ấy nếu không được nghiên cứu, hệ thống hóa và truyền dạy sẽ có nguy cơ mai một trước những biến đổi của đời sống hiện đại.

Xuất phát từ suy nghĩ đó, ông dành nhiều thời gian tìm hiểu, nghiên cứu và thực hiện các công việc nhằm lưu giữ di sản văn hóa của dân tộc mình. Một trong những việc làm đáng ghi nhận là nghiên cứu, tạo lập nhiều bộ phông chữ Chăm trên máy tính. Nỗ lực này góp phần đưa chữ viết truyền thống tiếp cận với công nghệ thông tin, tạo thuận lợi cho việc soạn thảo văn bản, lưu trữ tư liệu và trao đổi tài liệu bằng chữ Chăm trên môi trường số.

Bên cạnh đó, ông còn dành tâm huyết phục chế các hoa văn thổ cẩm cổ. Đối với văn hóa Chăm, hoa văn thổ cẩm không đơn thuần là những họa tiết trang trí mà còn chứa đựng giá trị nghệ thuật, quan niệm thẩm mỹ và dấu ấn văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi mô típ, đường nét, màu sắc đều phản ánh sự sáng tạo và kinh nghiệm của những người thợ thủ công. Việc phục chế hoa văn cổ góp phần khôi phục những giá trị truyền thống, đồng thời tạo thêm tư liệu phục vụ nghiên cứu và truyền dạy nghề dệt thổ cẩm.

Một lĩnh vực khác được ông Đàng Quyết dành nhiều công sức nghiên cứu là lịch pháp Chăm. Đây là tri thức có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào, gắn với việc xác định thời gian tổ chức các lễ hội và nghi lễ truyền thống. Với vai trò từng phụ trách lịch pháp Chăm trong Hội đồng chức sắc Chăm Bàlamôn tỉnh Khánh Hòa qua hai nhiệm kỳ, ông có điều kiện tiếp cận, tìm hiểu và tích lũy kiến thức về lĩnh vực này.

Từ vốn hiểu biết và kinh nghiệm thực tiễn, ông tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu, hệ thống hóa tư liệu để biên soạn lịch pháp. Công việc đòi hỏi sự cẩn trọng và quá trình nghiên cứu lâu dài, hiện vẫn được ông kiên trì thực hiện. Đối với ông, lưu giữ lịch pháp không chỉ là bảo tồn một hệ thống tri thức truyền thống mà còn góp phần duy trì sự tiếp nối trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng Chăm.

Những việc làm ấy cho thấy, ông không chỉ quan tâm đến việc lưu giữ di sản mà còn chủ động tìm cách đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với người dân. Thông qua nghiên cứu, phục dựng và giới thiệu văn hóa dân tộc, ông góp phần nâng cao nhận thức, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn di sản.

Đây cũng là nội dung quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động vùng đồng bào DTTS và miền núi: Khuyến khích người dân giữ gìn, phát huy tiếng nói, chữ viết, trang phục, lễ hội và phong tục tốt đẹp; đồng thời xây dựng nếp sống văn minh, loại bỏ những tập quán không còn phù hợp. Bảo tồn văn hóa vì thế không chỉ là lưu giữ những giá trị của quá khứ mà còn góp phần xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh trong cộng đồng hiện nay.

Trao truyền di sản, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

Không dừng lại ở việc nghiên cứu, lưu giữ tư liệu, ông Đàng Quyết còn quan tâm truyền dạy các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ. Theo ông, di sản chỉ thực sự được bảo tồn khi có người tiếp tục thực hành, hiểu biết và kế thừa. Nếu chữ viết không còn được sử dụng, nhạc cụ không còn người biểu diễn, hoa văn không còn được tái hiện trong đời sống thì những giá trị ấy khó có thể tồn tại bền vững.

Từ suy nghĩ đó, ông tham gia mở các lớp truyền dạy nhạc cụ truyền thống Chăm, giúp thanh thiếu niên tìm hiểu và thực hành những loại hình âm nhạc dân gian của dân tộc. Song song với đó, ông còn tổ chức các lớp học chữ Chăm, hỗ trợ những người chưa biết hoặc chưa thành thạo chữ viết dân tộc mình. Hoạt động này góp phần khuyến khích người dân học tập, sử dụng chữ viết truyền thống, tiếp cận các tài liệu văn hóa, tín ngưỡng được lưu giữ bằng tiếng Chăm.

Ông Đàng Quyết (áo xanh bên trái) nhận giấy khen tại Ngày hội đoàn kết toàn dân tộc năm 2026
Ông Đàng Quyết (áo xanh bên trái) nhận giấy khen tại Ngày hội đoàn kết toàn dân tộc năm 2026

Thông qua các lớp học, ông không chỉ truyền đạt kiến thức, kỹ năng mà còn khơi gợi tình yêu và niềm tự hào về văn hóa dân tộc. Việc tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận chữ viết, âm nhạc truyền thống cũng là cách giúp các em hiểu hơn về nguồn cội, từ đó chủ động tham gia gìn giữ di sản.

Với vai trò Trưởng ban Phong tục Chăm của thôn Như Ngọc, ông Đàng Quyết còn quan tâm đến việc gìn giữ và cải tiến các lễ tục, lễ hội truyền thống. Trong quá trình tham gia tổ chức, duy trì các hoạt động văn hóa, ông chú trọng vận động bà con thực hành những phong tục tốt đẹp, phát huy giá trị nhân văn của lễ hội, đồng thời điều chỉnh những yếu tố không còn phù hợp với đời sống hiện nay. Tiêu biểu là lễ hội Rija Nagar mừng năm mới của người Chăm.

Đối với cộng đồng Chăm, lễ hội không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là không gian để các thế hệ gặp gỡ, giao lưu, thể hiện sự gắn bó với dòng tộc và cộng đồng. Việc duy trì lễ tục, lễ hội vì thế có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ bản sắc văn hóa, tăng cường tình đoàn kết và giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống dân tộc.

Điều đáng ghi nhận trong cách làm của ông Đàng Quyết là sự kết hợp giữa bảo tồn văn hóa với xây dựng nếp sống mới. Ông chú trọng vận động người dân phát huy những giá trị tốt đẹp, phù hợp với đời sống hiện đại, góp phần xây dựng gia đình văn hóa, cộng đồng đoàn kết và giữ gìn bản sắc dân tộc. Đây cũng là hướng đi thiết thực trong xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.

Trong xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế cần đi đôi với nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần và củng cố sự đồng thuận trong cộng đồng. Một địa bàn phát triển không chỉ thể hiện qua hạ tầng, thu nhập mà còn ở ý thức tự giác của người dân, tinh thần đoàn kết và khả năng phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp.

Từ thực tiễn tham gia phát triển kinh tế tập thể, hòa giải ở cơ sở và bảo tồn văn hóa Chăm, ông Đàng Quyết góp phần thực hiện những mục tiêu đó tại địa phương. Kinh nghiệm từng tham gia quản lý hợp tác xã giúp ông hiểu ý nghĩa của tinh thần liên kết, tương trợ trong sản xuất; quá trình gắn bó với công tác cộng đồng giúp ông nhận thức rõ vai trò của sự đồng thuận và trách nhiệm của mỗi người dân đối với sự phát triển chung.

Đây cũng là những nội dung có ý nghĩa trong triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi. Chương trình đặt ra yêu cầu phát huy nội lực, tinh thần tự lực, tự cường của người dân; khuyến khích cộng đồng chủ động tham gia thực hiện các mục tiêu phát triển, đồng thời gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong quá trình đó, Người có uy tín như ông Đàng Quyết có vai trò quan trọng trong đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với người dân. Bằng sự am hiểu phong tục, tiếng nói và đời sống cộng đồng, họ có thể lựa chọn cách tuyên truyền phù hợp, vận động người dân đồng thuận, tích cực tham gia các phong trào tại địa phương. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là chủ thể tham gia, đóng góp vào quá trình phát triển quê hương.