Ô Lâm đánh thức giá trị di sản văn hóa Khmer bằng du lịch cộng đồng

Biến di sản thành sản phẩm du lịch

Nằm giữa không gian cảnh quan đặc trưng của vùng Bảy Núi, Ô Lâm có lợi thế với hệ thống đồi, suối, hồ, hang động cùng nhiều di tích lịch sử và không gian văn hóa Khmer đặc sắc. Đây là nền tảng để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch gắn với thiên nhiên, văn hóa và cộng đồng.

Theo UBND xã Ô Lâm, địa phương hiện có 5 di sản văn hóa phi vật thể gồm: nghề làm đường thốt nốt; lễ hội đua bò Bảy Núi; nghệ thuật trình diễn sân khấu Dù kê; nghệ thuật diễn tấu trống Chhay-dăm và nghệ thuật trình diễn nhạc ngũ âm Khmer. Đây không chỉ là những giá trị cần được bảo tồn mà còn là nguồn tài nguyên quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch có bản sắc.

Cùng với Tết Chôl Chnăm Thmây, lễ Sen Dolta, Ok Om Bok, đời sống văn hóa Khmer ở Ô Lâm còn được tạo nên bởi nhiều phong tục, nghi lễ dân gian, âm nhạc, múa, ngôn ngữ, chữ viết, văn học dân gian, trang phục truyền thống và kiến trúc chùa tháp. Nếu được tổ chức bài bản, những giá trị này có thể trở thành những trải nghiệm trực tiếp, giúp du khách hiểu sâu hơn về đời sống và văn hóa của cộng đồng Khmer.

Tại chùa Snaydonkum, còn gọi là chùa B52, việc duy trì đội múa trống Chhay-dăm với gần 50 thành viên là một ví dụ rõ nét về kết nối bảo tồn văn hóa với hoạt động trải nghiệm. Đội thường xuyên tập luyện, biểu diễn trong các dịp lễ hội truyền thống, đồng thời tham gia giao lưu văn hóa, sinh hoạt cộng đồng tại các phum, sóc.

Theo Đại đức Chau Rine, Phó Trụ trì chùa Snaydonkum, nhạc ngũ âm, múa trống Chhay-dăm hay đàn Chà-pây đều là những loại hình nghệ thuật có lịch sử lâu đời, gắn bó với đời sống của đồng bào Khmer. Việc duy trì các đội văn nghệ không chỉ giúp thế hệ trẻ tiếp nối di sản mà còn tạo điều kiện để du khách được tiếp cận văn hóa bằng hình thức trực quan, sinh động.

Với du khách, sức hấp dẫn nằm chính ở những trải nghiệm chân thực ấy. Từ thưởng thức đường thốt nốt, tìm hiểu nghề truyền thống, xem biểu diễn nghệ thuật Khmer đến tham gia các hoạt động lễ hội, mỗi trải nghiệm đều góp phần kể câu chuyện về vùng đất và con người Ô Lâm.

Kết nối di tích, văn hóa và cộng đồng

Không chỉ có di sản văn hóa phi vật thể, Ô Lâm còn sở hữu hệ thống điểm đến gắn với lịch sử vùng Bảy Núi như đồi Tức Dụp, Ô Tà Sóc, các ngôi chùa Khmer và căn cứ cách mạng Ô Lâm. Đây là những địa chỉ có khả năng kết nối thành các tuyến tham quan, kết hợp giữa tìm hiểu lịch sử, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa cộng đồng.

Đồi Tức Dụp, Ô Tà Sóc không chỉ mang giá trị về cảnh quan mà còn lưu giữ những dấu tích của một thời đấu tranh cách mạng. Trong khi đó, các ngôi chùa Khmer như Snaydonkum, Svay Ta Nap lại mở ra không gian tìm hiểu về tín ngưỡng, kiến trúc và đời sống tinh thần của cộng đồng Khmer.

Theo Chủ tịch UBND xã Ô Lâm Phan Thanh Lương, địa phương định hướng phát triển du lịch sinh thái - văn hóa Khmer mang bản sắc riêng, trong đó chú trọng xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng gắn với ẩm thực, lễ hội, di tích lịch sử và kiến trúc chùa chiền. Mục tiêu là từng bước chuẩn hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng trải nghiệm, hạn chế tình trạng làm du lịch tự phát, manh mún.

Để hiện thực hóa định hướng này, xã Ô Lâm đang tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông, cải tạo cảnh quan, đẩy mạnh số hóa quảng bá du lịch và tăng cường liên kết tour, tuyến với các điểm đến như núi Cấm, rừng tràm Trà Sư, Châu Đốc, Hà Tiên, Rạch Giá. Qua đó, Ô Lâm có thể trở thành một điểm dừng trong hành trình khám phá thiên nhiên và văn hóa An Giang, thay vì một điểm đến đơn lẻ.

Điều quan trọng hơn cả là quá trình phát triển du lịch phải đặt cộng đồng Khmer vào vị trí chủ thể. Khi người dân trực tiếp tham gia giới thiệu văn hóa, làm sản phẩm, phục vụ du khách và hưởng lợi từ du lịch, di sản sẽ không chỉ được bảo tồn trong không gian truyền thống mà còn có thêm sức sống trong đời sống đương đại.

Với Ô Lâm, khai thác di sản để phát triển du lịch vì thế không đơn thuần là tạo thêm điểm đến. Đó còn là cách biến những giá trị văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ thành nguồn lực phát triển, để văn hóa Khmer vừa được bảo tồn, vừa tạo sinh kế và góp phần làm nên sức hấp dẫn riêng của vùng Bảy Núi./.