Trải nghiệm ở bản Ngàm

Con đường dẫn vào bản Ngàm uốn lượn qua những triền núi xanh ngắt. Dòng sông Luồng hiền hòa ôm lấy bản như dải lụa mềm, phản chiếu những mái nhà sàn lợp lá cọ thấp thoáng dưới tán cây. Không gian ấy mang đến cảm giác thư thái ngay từ những bước chân đầu tiên.
Đến đây, du khách có thể chèo bè mảng trên sông Luồng, ngắm những guồng nước cần mẫn quay đều, tắm suối, xúc cá, trải nghiệm cuộc sống thường ngày cùng người dân hay đơn giản là ngồi bên hiên nhà sàn, lắng nghe tiếng suối, tiếng chim và hít căng lồng ngực bầu không khí trong lành của núi rừng. Buổi tối, dưới ánh lửa bập bùng giữa sân nhà sàn trở thành nơi kết nối mọi người. Tiếng khặp, điệu xòe, tiếng khua luống hòa cùng tiếng cười của du khách tạo nên một không gian văn hóa đặc trưng mà khó có điểm đến nào mang lại.
Và đặc biệt điều khiến nhiều du khách nhớ nhất sau chuyến đi không chỉ là phong cảnh mà chính là tình người nơi đây. Người dân bản Ngàm không xem khách là người xa lạ mà đón tiếp như những người thân trở về. Cả bản cùng chung tay làm du lịch, từ những hộ có homestay đến các gia đình nấu ăn, biểu diễn văn nghệ, dệt thổ cẩm, đan lát hay cung cấp nông sản sạch. Mỗi người một việc, cùng góp phần tạo nên một sản phẩm du lịch cộng đồng đậm đà bản sắc. 

Chị Lữ Thị Nguyện (người dân ở bản Ngàm), là một trong những người tiên phong, chị đã mạnh dạn vay 500 triệu đồng để cải tạo ngôi nhà sàn truyền thống thành homestay phục vụ khách. “Ban đầu tôi cũng lo lắm vì chưa biết có khách hay không. Nhưng rồi từng đoàn khách tìm đến, yêu thích cuộc sống ở bản. Hiện nay gia đình có thể đón 25-30 khách mỗi ngày, thu nhập ổn định hơn trước rất nhiều, trả được nợ, còn có vốn tích góp”, chị Nguyện chia sẻ.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị còn trở thành động lực để nhiều hộ khác mạnh dạn đầu tư làm du lịch. Gia đình bà Vi Thị Doanh (người dân ở bản Ngàm) lại góp phần giữ hồn bản bằng nghề dệt thổ cẩm. Mỗi ngày, được ngồi bên khung cửu dệt nên những tấm vải đầy màu sắc đó chính là nhựa sống, là tâm hồn, là máu thịt gắn với bà từ ngày con nhỏ. “Ngày trước phụ nữ Thái ai cũng biết dệt, nhưng có một thời gian dài, nghề dệt bị dần mai một. Giờ đây khách du lịch yêu thích những sản phẩm thủ công nên chị em học lại nghề cũ. Mỗi tấm vải đều mang theo câu chuyện văn hóa của bản”, bà Doanh bộc bạch. Không chỉ dệt để bán, bà còn mở lớp truyền nghề miễn phí cho phụ nữ trong bản, giúp nghề truyền thống tiếp tục được gìn giữ và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Giữ bản sắc để phát triển bền vững

Từ năm 2019, bản Ngàm được lựa chọn phát triển du lịch cộng đồng, mở ra hướng đi mới cho vùng đất còn nhiều khó khăn. Đến nay, hàng chục hộ dân đã tham gia làm du lịch, nhiều ngôi nhà sàn được cải tạo thành homestay nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống. Các nghề dệt thổ cẩm, đan lát, nấu rượu men lá, biểu diễn văn nghệ dân gian... cũng được khôi phục, vừa bảo tồn di sản vừa tạo thêm thu nhập.

Trong quá trình phát triển và hội nhập, bản Ngàm vẫn giữ được vẻ bình yên vốn có. Những mái nhà sàn nép mình bên sông Luồng, những điệu xòe rộn rã bên ánh lửa, những con người chân chất luôn nở nụ cười hiền hậu đã tạo nên một điểm đến khác biệt. Đến với bản Ngàm, du khách không chỉ tìm thấy một chuyến đi giữa thiên nhiên xanh mát đồng thời còn tìm thấy cảm giác bình yên, sự sẻ chia và những giá trị văn hóa còn được gìn giữ nguyên vẹn. Đó cũng chính là nền tảng để bản nhỏ giữa vùng cao Sơn Điện từng bước trở thành điểm đến tiêu biểu của du lịch cộng đồng ở tỉnh Thanh Hóa trong tương lai./.