Về làng Stơr thăm nhà Anh hùng Núp

Nhà lưu niệm Anh hùng Núp được khởi công xây dựng năm 2010 và khánh thành vào tháng 5/2011, nằm trong quần thể di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Làng kháng chiến Stơr. Công trình mang dáng dấp của nhà rông truyền thống, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc hiện đại và bản sắc văn hóa Tây Nguyên, thể hiện lòng tri ân sâu sắc của đồng bào các dân tộc đối với “Bok Núp” - người già làng huyền thoại của núi rừng.

Bước vào không gian lưu niệm, du khách như được trở về với một thời kỳ lịch sử bi tráng của Tây Nguyên. Hơn 400 hình ảnh, tư liệu và hiện vật quý đang được lưu giữ tại đây kể lại cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Anh hùng Núp - người đã đi vào văn học qua tác phẩm Đất nước đứng lên của nhà văn Nguyên Ngọc.

Sinh năm 1914, tại làng Stơr, Núp mồ côi cha từ nhỏ, từng bị thực dân Pháp bắt đi phu và chứng kiến cảnh đồng bào lầm than, nên sớm nuôi dưỡng lòng căm thù giặc. Năm 1941, phát súng của Núp hạ gục tên lính Pháp không chỉ đánh dấu chiến công đầu tiên mà còn xóa bỏ nỗi sợ hãi, sự mê tín của người dân trước kẻ xâm lược, mở đầu cho phong trào đấu tranh giải phóng ách thực dân mạnh mẽ của đồng bào Ba na.

Từ những ngày đầu kháng chiến cho đến khi đất nước thống nhất, Anh hùng Núp luôn là người tiên phong trong chiến đấu, xây dựng chính quyền cách mạng và vận động đồng bào đoàn kết. Ông là người Ba na đầu tiên được kết nạp Đảng, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1955 và từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng của địa phương.

Nếu Nhà lưu niệm là nơi lưu giữ ký ức lịch sử thì làng Stơr của Anh hùng Núp hôm nay lại cho thấy sức sống mới của một vùng đất anh hùng. Năm 2017, làng được phục dựng trên một quả đồi với hệ thống nhà sàn truyền thống, kho lúa, nhà rông và các công trình văn hóa đặc trưng của người Ba na. Không gian ấy đã tạo nên một quần thể văn hóa - lịch sử độc đáo giữa núi rừng Gia Lai.

Hiện nay, làng Stơr có hơn 100 hộ dân người Ba na sinh sống. Bên cạnh sản xuất nông nghiệp, đồng bào còn gìn giữ nhiều nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, đan lát và tích cực tham gia phát triển du lịch cộng đồng. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO công nhận, tiếp tục được duy trì, truyền dạy trong cộng đồng làng Stơr. Những điệu xoang bên bếp lửa, tiếng cồng chiêng ngân vang hay hương thơm của cơm lam, rượu cần đã trở thành những trải nghiệm khó quên đối với du khách.

Từ một làng kháng chiến nổi tiếng, Stơr đang từng bước trở thành điểm du lịch cộng đồng giàu bản sắc. Nhiều doanh nghiệp lữ hành đã đưa nơi đây vào các tour khám phá Tây Nguyên, kết nối câu chuyện về Anh hùng Núp với đời sống đương đại của người Ba na. Không chỉ góp phần bảo tồn di sản, mô hình du lịch cộng đồng còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, nâng cao đời sống cho người dân địa phương.

Trong hành trình đến với Gia Lai nhân Năm Du lịch quốc gia 2026, du khách có thể tìm về làng Stơr để nghe kể về người anh hùng của núi rừng, để cảm nhận sức sống của một cộng đồng đang gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống và để hiểu hơn về lịch sử đấu tranh kiên cường của dân tộc.

Nhà lưu niệm Anh hùng Núp và làng Stơr hôm nay còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, nơi kết nối quá khứ với hiện tại, để mỗi người thêm trân trọng những hy sinh của các thế hệ đi trước và thêm yêu mến vùng đất Tây Nguyên giàu bản sắc.