Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn đảm bảo chính sách dân tộc, tôn giáo đối với đồng bào Khmer

Từ khóa: Đồng bào Khmer; Phật giáo Nam tông Khmer; Chính sách dân tộc, tôn giáo; Tây Nam Bộ; Phản bác luận điệu xuyên tạc; Đoàn kết dân tộc.

1. Khái quát về đồng bào Khmer và Phật giáo Nam tông Khmer

Đồng bào dân tộc Khmer là một trong 54 dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam và là một dân tộc sinh sống lâu đời trên vùng đất Nam Bộ của nước ta với khoảng 1,3 triệu người, chiếm trên 7% dân số. Tôn giáo chủ yếu của đồng bào Khmer Tây Nam Bộ là Phật giáo Nam tông (hay Phật giáo Theravada). Tôn giáo này gắn bó chặt chẽ, hòa quyện với đời sống tinh thần và văn hóa của người Khmer, thể hiện qua các phong tục, lễ hội và quan niệm sống từ khi sinh ra đến lúc qua đời. Trải qua quá trình lịch sử, Phật giáo Nam tông đã mang những nét đặc trưng phản ánh diện mạo văn hóa tinh thần của người Khmer, làm nên bản sắc riêng khó trộn lẫn với bất kỳ văn hóa của tộc người nào khác.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của vùng còn chậm, đời sống của đồng bào Khmer còn nhiều khó khăn; Hệ thống chính trị cơ sở chưa thật sự vững mạnh; nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội chưa được giải quyết kịp thời, dứt điểm. Lợi dụng những khó khăn đó, các thế lực thiếu thiện chí với Việt Nam, các hội nhóm, tổ chức cực đoan trong người Khmer lưu vong, nhất là tổ chức “Liên đoàn Khmer Krom” (KKF) đã và đang tiến hành nhiều thủ đoạn hoạt động lợi dụng vấn đề tôn giáo gắn với vấn đề dân tộc tại khu vực có đông đồng bào Khmer sinh sống nhằm chống phá Đảng, Nhà nước với nhiều âm mưu, thủ đoạn tinh vi, thâm độc.

Hoạt động chủ đạo được các đối tượng ráo riết thực hiện đó là tuyên truyền xuyên tạc lịch sử vùng đất Tây Nam Bộ và tình hình đời sống kinh tế, xã hội, vấn đề nhân quyền, tự do tôn giáo trong vùng Khmer; vu cáo Việt Nam đàn áp, phân biệt đối xử đối với người “Khmer Krom”; Xuyên tạc Tuyên ngôn của Liên Hợp quốc về quyền của các dân tộc bản địa, cho rằng Tuyên ngôn là “cột mốc lịch sử” và “căn cứ pháp lý” để người “Khmer Krom bản địa” đứng lên giành độc lập nhằm kích động tư tưởng dân tộc hẹp hòi, ly khai dân tộc, âm mưu thành lập cái gọi là “Nhà nước Khmer Kampuchia Krom”.

Lợi dụng mối quan hệ gắn kết, bền chặt giữa Phật giáo Nam tông với đời sống của đồng bào Khmer, các đối tượng còn tìm cách tổ chức các hoạt động tách Phật giáo Nam tông Khmer ra khỏi tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trở thành một hệ phái “độc lập”, coi đó là hệ tư tưởng cho “Nhà nước Khmer Kampuchia Krom độc lập tự trị”; Đồng thời tuyên truyền xuyên tạc chính sách của Đảng, Nhà nước, vu cáo Việt Nam đàn áp Phật giáo Nam tông Khmer, không cho người Khmer được thực hành nghi lễ, đào tạo, tự do sinh hoạt tôn giáo… nhằm kích động tư tưởng “tự ti dân tộc”. Gần đây, lợi dụng việc một số sự việc nhạy cảm liên quan đến mâu thuẫn, xung đột xã hội về vấn đề đất đai, tôn giáo, sắc tộc… các đối tượng tìm cách đổi trắng thay đen, xuyên tạc, thổi phồng sự việc cho rằng đó là sự “bất công” đối với người “Khmer Krom”, vi phạm nguyên tắc Hiến chương Liên Hợp quốc và kêu gọi các tổ chức nhân quyền quốc tế theo dõi, can thiệp, tạo xu hướng bất mãn trong sư sãi, phật tử Khmer.

Những vấn đề nêu trên được nhận diện là một dạng hoạt động tuyên truyền phá hoại tư tưởng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, làm cơ sở phân hóa xã hội, tập hợp những người nhẹ dạ, cả tin có quan điểm cực đoan hình thành các hội nhóm trá hình, chờ đợi thời cơ kích động quần chúng nổi dậy, tiến hành các hoạt động gây rối an ninh, trật tự, gây bạo loạn nhằm lật đổ chính quyền. Từ năm 2007 đến nay, tại các tỉnh Tây Nam Bộ đã ghi nhận một số hội nhóm trá hình liên quan đến Phật giáo Nam tông Khmer như: “Hội Tăng sinh Khmer tỉnh Trà Vinh - UKS”; “Hội Bảo trợ Phật học và Văn hóa Khmer huyện Trà Cú”; “Hội Tăng sinh Vòng hoa Lài”…

2. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào Khmer

Trên cơ sở quan điểm nhất quán về đại đoàn kết dân tộc và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, Đảng, Nhà nước đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách phù hợp nhằm chăm lo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer. Thực tiễn cho thấy, trái với những luận điệu xuyên tạc mà các đối tượng tuyên truyền, rêu rao, suốt chiều dài lịch sử, đồng bào Khmer luôn đoàn kết, gắn bó với dân tộc Kinh và các dân tộc anh em xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước. Đây là yếu tố quan trọng góp phần thực hiện tốt chính sách đại đoàn kết dân tộc của Đảng, Nhà nước ta. Cùng với quá trình đổi mới, Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đổi mới về công tác dân tộc và tôn giáo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số nói chung, đồng bào dân tộc Khmer theo Phật giáo Nam tông nói riêng. Các chủ trương, chính sách này được thực hiện nhất quán, đồng bộ, mang đậm tính ưu việt và sự quan tâm đặc biệt về chính sách tôn giáo, dân tộc của Đảng, Nhà nước ta với đồng bào Khmer. Cụ thể:

Chủ trương xuyên suốt của Đảng, Nhà nước ta đó là luôn tôn trọng, bảo đảm, chăm lo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo cho đồng bào Khmer. Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, đào tạo chức sắc, nhà tu hành, Nhà nước cũng đã tạo điều kiện giúp Giáo hội xây dựng trường Trung cấp Pàli và mở Học viện Phật giáo Nam tông Khmer để sư sãi Phật giáo Nam tông Khmer có điều kiện thuận lợi tu học về giáo lý, giáo luật, học chữ Pàli. Ngoài ra tại trường trung cấp Phật học, theo khả năng và nhu cầu của phật tử ở địa phương, Giáo hội còn tổ chức bồi dưỡng văn hóa, giúp những người sau khi xuất tu có trình độ hiểu biết các kiến thức về xã hội, tích cực tham gia công việc xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa ở địa phương.

Với vai trò là chức sắc tôn giáo, sư sãi Phật giáo Nam tông Khmer vừa là người “chèo lái” con thuyền giáo hội, hệ phái, vừa là người định hướng tư tưởng cho tín đồ, do đó họ được xếp vào hàng ngũ tri thức của dân tộc, cho nên công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ chức sắc, đào tạo nguồn nhân lực kế thừa của Phật giáo Nam tông Khmer luôn được Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền các cấp đặc biệt quan tâm, tạo điều kiện. Hiện nay, có trên 100 chư tăng Phật giáo Nam tông Khmer đang du học chương trình Thạc sĩ, Tiến sĩ chuyên ngành Phật học tại các nước: Thái Lan, Campuchia, Myanmar, Sri Lanka, Ấn Độ... Nhiều sư sãi Phật giáo Nam tông Khmer đang theo học Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, ngành dân tộc, tôn giáo tại các trường chính trị của tỉnh, Cao đẳng Anh văn, Cao đẳng Văn hóa Khmer Nam Bộ, Đại học Ngữ văn Khmer Nam Bộ, Đại học Luật, Đại học Công nghệ Thông tin, báo chí tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Trà Vinh... Hoạt động in, phát hành băng đĩa, kinh sách phục vụ sinh hoạt tôn giáo của đồng bào cũng được chính quyền quan tâm đặc biệt, nhiều bộ kinh được xuất bản bằng chữ Khmer ở trong nước.

Tại một số địa phương như: Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau, An Giang, cấp ủy, chính quyền đã quan tâm hướng dẫn, hỗ trợ và phối hợp với Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nước trong việc giải quyết các nhu cầu sinh hoạt tôn giáo hợp pháp, chính đáng của đồng bào dân tộc Khmer; Chủ động giúp các chùa Khmer khắc con dấu, phục vụ các hoạt động quản lý nội bộ, cơ sở vật chất, tài sản, qua đó mang lại niềm phấn khởi, tin tưởng cho các tín đồ. Lễ hội tín ngưỡng văn hóa Phật giáo và văn hóa dân tộc như: Lễ Chôl Chnăm Thmây, lễ Sene Dolta, lễ Ok Om Bok, lễ Dâng y Kathina… được bảo đảm, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer.

Đặc biệt trong sự kiện ngày 04-05/11/2024, Chính phủ Hoàng gia Campuchia đã chọn chùa Xoài Xiêm Mới (xã Ngãi Xuyên, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh cũ) tham gia lễ dâng y Kathina với sự tham dự của bà Bun Rany, phu nhân cựu Thủ tướng Campuchia Hun Sen. Đây là chương trình thể hiện mối quan hệ gắn kết chặt chẽ giữa hai quốc gia Việt Nam và Campuchia, do đó nhằm bảo đảm an ninh, an toàn cho sự kiện trọng đại này, chính quyền địa phương cùng các cơ quan, ban ngành chức năng đã trao đổi, thống nhất với lực lượng cảnh vệ Hoàng gia Campuchia và được sự đồng thuận của Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nước tỉnh, sư trụ trì, Ban Quản trị cùng với phật tử chùa Xoài Xiêm Mới tổ chức triển khai nhiều biện pháp an ninh đảm bảo trật tự và an toàn cho mọi người đến tham dự sự kiện.

Nhận thức đúng vị trí, vai trò, tầm quan trọng đặc biệt của ngôi chùa với đồng bào dân tộc Khmer, xem đó là một “di sản văn hóa” nên Đảng, Nhà nước ta đã có chính sách nhằm bảo tồn và phát huy vai trò của công trình kiến trúc tôn giáo này trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng và là nơi thực nghiệm, ứng dụng, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho bà con trong phum, sóc. Các cơ quan chức năng đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, tổ chức xét chọn, xếp hạng di tích những chùa là di tích lịch sử cách mạng, di tích lịch sử văn hóa. Đa số chùa Phật giáo Nam tông Khmer đều được tu bổ khang trang, giữ gìn được những đường nét kiến trúc tiêu biểu, là nơi bảo lưu các di sản văn hóa đặc trưng của người Khmer, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào.

Bên cạnh đó, công tác rà soát, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ sở tôn giáo nói chung, chùa của Phật giáo Nam tông Khmer nói riêng cơ bản đã được các địa phương quan tâm, thực hiện theo quy định pháp luật và đạt được kết quả tích cực. Nhu cầu đất đai chính đáng của Phật giáo Nam tông Khmer được quan tâm xem xét, giải quyết, tạo sự yên tâm, tin tưởng của chức sắc, tín đồ vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương. Các địa phương đã chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của sư sãi và đồng bào Khmer để kịp thời tham mưu, đề xuất với cấp ủy đảng, chính quyền nhiều giải pháp, giải quyết kịp thời không để phát sinh các điểm nóng phức tạp về an ninh trật tự, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội.

Những minh chứng nêu trên đã cho thấy sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc thực hiện nhất quán chính sách dân tộc và chính sách tự do tôn giáo. Thực tế sống động này một lần nữa khẳng định đồng bào Khmer ở Việt Nam luôn được bảo đảm thực hành sinh hoạt tôn giáo, xây dựng chùa chiền, tổ chức các lễ hội dân tộc, tham gia vào các nghi lễ Phật giáo mà không bị cản trở hay hạn chế. Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn tạo điều kiện cho việc bảo vệ và phát triển các cơ sở tôn giáo, từ việc cấp phép xây dựng, tổ chức các hoạt động tôn giáo, cho đến việc hỗ trợ về tài chính và nhân lực, nhiều chùa Khmer đã được phục dựng và phát triển mạnh mẽ.

Thực tế khách quan này là minh chứng sống động phản bác các luận điệu lạc hậu, cũ kỹ mà các tổ chức, cá nhân thù địch, thiếu thiện chí với Việt Nam. Tuy nhiên, với mục tiêu phá hoại các chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng, Nhà nước không hề thay đổi, thời gian tới chúng sẽ triệt để sử dụng mọi thủ đoạn hòng đánh lừa dư luận, kích động gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; Tạo cơ sở, tiền đề thực hiện âm mưu lợi dụng vấn đề tôn giáo kích động ly khai dân tộc ở khu vực Tây Nam Bộ. Do đó bên cạnh việc chủ động hoàn thiện thể chế, chính sách, các cơ quan, ban ngành, chính quyền địa phương ra sức chăm lo, phát triển đời sống thiết thân của đồng bào Khmer; Đồng thời nâng cao dân trí bằng cách đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phát huy vai trò chức sắc tôn giáo, người có uy tín vùng đồng bào Khmer, giúp đồng bào nâng cao cảnh giác, nhận diện đầy đủ âm mưu, thủ đoạn và các thông tin xấu, độc; khuyến cáo người dân không tin, không nghe những thông tin trái chiều. Mặt khác tăng cường củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết một lòng, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, tạo động lực để đất nước vươn mình gắn với nhiệm vụ bảo vệ biên cương Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

3. Kết luận

Thực tiễn sinh động về đời sống của đồng bào Khmer tại Việt Nam là minh chứng đanh thép nhất phản bác mọi luận điệu xuyên tạc, bịa đặt của các thế lực thù địch. Những chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước không chỉ dừng lại ở văn bản mà đã hiện thực hóa sâu sắc trong mọi mặt đời sống. Trước những âm mưu kích động ly khai, chia rẽ của các tổ chức cực đoan như “Liên đoàn Khmer Krom”, sự tin tưởng của đồng bào vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước chính là nền tảng vững chắc nhất để giữ vững an ninh trật tự, bảo vệ biên cương và đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới của sự phát triển, hòa hợp dân tộc./.

* Học viện An ninh nhân dân

Tài liệu tham khảo

1. Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo).

2. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 (về hoạt động quản lý, đào tạo và sử dụng đất đai tôn giáo).

3. Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị, ngày 16/10/1990 “Về tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình mới”.

4. Tuyên ngôn của Liên Hợp quốc về quyền của các dân tộc bản địa (đối chiếu để phản bác sự xuyên tạc của các tổ chức cực đoan).

5. Quy chế đào tạo của Học viện Phật giáo Nam tông Khmer và Trường Trung cấp Pàli (về công tác đào tạo chức sắc).

6. Hồ sơ xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa của các chùa Khmer tại Trà Vinh, Sóc Trăng, Kiên Giang.

7. Báo cáo thực trạng hoạt động của tổ chức “Liên đoàn Khmer Krom” (KKF) và âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá Nhà nước Việt Nam.

www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/-/2018/820515/phat-trien-kinh-te---xa-hoi-ben-vung-cho-dong-bao-dan-toc-thieu-so.aspx