Dấu ấn Chương trình MTQG 1719 và bước chuyển mang tầm vĩ mô

Tạo sức bật mạnh mẽ cho vùng đồng bào DTTS và miền núi

Khác với các chương trình hỗ trợ đơn lẻ trước đây, Đề án Tổng thể và Chương trình MTQG 1719 thể hiện cách tiếp cận hệ thống, tích hợp các nhóm mục tiêu nhằm giải quyết triệt để 5 vấn đề khó khăn nhất ở khu vực “lõi nghèo”: hạ tầng xã hội yếu kém nhất, chất lượng nguồn nhân lực thấp nhất, kinh tế - xã hội chậm phát triển nhất, tiếp cận dịch vụ khó khăn nhất và tỷ lệ hộ nghèo cao nhất.

Nhìn lại kết quả giai đoạn I (2021 - 2025), Chương trình đã về đích 6/9 nhóm mục tiêu cơ bản hoàn thành hoặc vượt kế hoạch; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,4% mỗi năm; thu nhập bình quân người DTTS ước đạt 45,9 triệu đồng, tăng 3,3 lần so với năm 2020…

Chương trình cũng đã hỗ trợ trực tiếp và giải quyết các nhu cầu thiết yếu của người dân, bao gồm hỗ trợ đất ở cho 10.549 hộ, đất sản xuất cho 13.387 hộ và nhà ở cho 42.567 hộ. Đã có 54.899 hộ được hỗ trợ chuyển đổi nghề, 479.358 hộ được hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán, và 809 công trình nước sinh hoạt tập trung đã được xây dựng.

Về giáo dục, 4.752 lớp học xóa mù chữ đã được tổ chức với sự tham gia của 95.033 người dân. Về sản xuất, đã có 403 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị và 383 dự án, mô hình chăn nuôi, trồng trọt với sự tham gia của 36.654 hộ… Những mô hình kinh tế cộng đồng vừa giúp đồng bào thay đổi tư duy sản xuất, vừa tạo ra sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh trên thị trường.

Ghi nhận tại Điện Biên, thực hiện Chương trình MTQG 1719, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, đời sống của đại bộ phận đồng bào DTTS đã có những bước phát triển. Tính đến 30/6/2026, Điện Biên đã hoàn thành 15/30 chỉ tiêu của Chương trình MTQG 1719. Tỷ lệ giảm nghèo vùng đồng bào DTTS đạt 5,4%/năm; 90% thôn có đường ô tô được cứng hóa; 98% đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế; tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi giảm còn 14,01%. Bình quân mỗi năm, tỉnh đào tạo nghề cho hơn 7.700 lao động và hỗ trợ nước sinh hoạt cho gần 30.000 hộ dân.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Điện Biên cho biết: Các dự án, chính sách của Chương trình MTQG, nhất là Chương trình MTQG 1719 đã bao phủ tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và có tác động tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS tỉnh Điện Biên.

Khi hạ tầng được mở lối, vốn ưu đãi được tiếp ứng, bà con đã chủ động chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, phát triển kinh tế gia đình. Chính sách đúng đắn chính là đòn bẩy để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng bền chặt, ông Sơn chia sẻ thêm.

Bên cạnh phát triển kinh tế, các dự án thành phần của Chương trình cũng đã “đánh thức” nhiều giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một, tạo tiền đề phát triển du lịch cộng đồng, giúp đồng bào vừa giữ gìn bản sắc vừa nâng cao thu nhập.

Những con số ấn tượng không chỉ phản ánh sự tăng trưởng về mặt cơ học, mà quan trọng hơn, đó là minh chứng cho một thế trận lòng dân vững chắc, nơi niềm tin và ý chí vươn lên của đồng bào các DTTS đang hòa cùng nhịp đập phát triển chung của đất nước.

Tăng cường phân cấp, tạo bước đột phá giai đoạn 2026-2035

Bước sang giai đoạn 2026-2035, với sự hợp nhất các Chương trình mục tiêu quốc gia thành một Chương trình chung nhằm khắc phục triệt để tình trạng phân tán, chồng chéo nguồn lực và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các địa phương. Tầm nhìn vĩ mô này đã được cụ thể hóa bằng các quyết sách pháp lý quan trọng nhất từ Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành.

Cụ thể, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia. Tiếp đó, Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành đã chính thức phê duyệt Chương trình MTQG giai đoạn 2026–2035 (giai đoạn I từ 2026–2030) về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN (Chương trình MTQG 417).

Chương trình đặt mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030: Thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020 (người DTTS bằng 1/2 bình quân chung của cả nước); Tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm 1% - 1,5%/năm (vùng đồng bào DTTS&MN xuống dưới 10%). Phấn đấu vùng đồng bào DTTS&MN cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn…

Trong cấu trúc tổng thể của Chương trình, Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao thực hiện hợp phần về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN. Việc giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo phụ trách hợp phần chuyên biệt bảo đảm tính liên tục, chuyên sâu và sát thực tiễn trong công tác dân tộc.

Để thực hiện Chương trình, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã ban hành Quyết định số 209/QĐ-BDTTG, ngày 9/4/2026 về Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030; trong đó cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp nhằm phân bổ nguồn lực hợp lý, đẩy nhanh tiến độ giải ngân và tối ưu hóa hiệu quả thực thi chính sách ở cấp cơ sở.

Phát biểu tại Hội nghị quán triệt, thúc đẩy triển khai Chương trình MTQG 417 diễn ra ngày 6/7, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng: Chương trình MTQG 417 có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, là động lực quan trọng để thúc đẩy giảm nghèo bền vững, góp phần nâng cao đời sống của người dân, thay đổi diện mạo của nông thôn, miền núi, vùng đồng bào DTTS.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng nhấn mạnh, thời gian tới cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương.

Tiếp nối những thành tựu của Chương trình MTQG 1719, bước ngoặt hợp nhất giai đoạn 2026–2035 với sự tham gia tích cực, quyết liệt của các bộ, ngành trong đó có Bộ Dân tộc và Tôn giáo hứa hẹn sẽ tạo nên một bệ phóng phát triển toàn diện, bền vững, góp phần đưa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiến nhanh, tiến mạnh cùng nhịp đập phát triển của đất nước.