Đội ngũ già làng ở Đồng Nai - Trung tâm đoàn kết, gắn bó cộng đồng, dân tộc

Những “cây đại thụ” giữ hồn buôn sóc

Đến thôn Phu Mang 1, xã Long Hà, hỏi về già làng Điểu Cu (77 tuổi, người đồng bào S’tiêng), từ người già đến trẻ nhỏ ai cũng dành cho ông sự kính trọng sâu sắc. Hơn một thập kỷ đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Công tác Mặt trận, mục sự Chi hội Phu Mang 1, ông là hình mẫu tiêu biểu cho sự tận tụy, mẫu mực. Nhận thức rõ vai trò tiên phong của mình, già làng Điểu Cu luôn đi đầu trong việc vận động các tín đồ, tín hữu tôn giáo phát huy truyền thống “tốt đời, đẹp đạo”, gắn kết tình đoàn kết xóm làng. Ông kiên trì vận động đồng bào loại bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang. Không dừng lại ở lời nói, già làng Điểu Cu kiên quyết vận động con cháu trong dòng họ và bà con tuyệt đối không tham gia vào các tệ nạn xã hội như cờ bạc, rượu chè, nghiện hút; đồng thời trực tiếp tham gia hòa giải thành công nhiều vụ việc mâu thuẫn ở cơ sở.

“Những năm qua, tôi đã vận động con cháu dòng họ, dòng tộc, người thân không tham gia vào các tệ nạn xã hội như cờ bạc, rượu chè, nghiện hút và làm tốt công tác hòa giải ở cơ sở. Tôi cũng cùng các lực lượng trong địa phương vận động đồng bào phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với những hoạt động truyền đạo trái pháp luật, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội” - già Điểu Cu nói.

Sự kiên trì ấy đã đem lại những “quả ngọt” rõ rệt: Trong năm 2022, ông đã vận động được 110/120 hộ gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa; khu dân cư nơi ông sống trở thành điểm sáng không có tệ nạn xã hội. Trong phong trào xây dựng nông thôn mới, ông cùng ban thôn vận động 100% hộ gia đình (120/120 hộ) đóng góp kinh phí cùng Nhà nước lắp đặt hệ thống đèn năng lượng mặt trời chiếu sáng đường quê, hiến đất làm đường bê tông. Đặc biệt, ông còn phối hợp chặt chẽ với chính quyền giải quyết triệt để các vụ tranh chấp đất đai, ngăn chặn tình trạng bán điều non hay sang nhượng đất sản xuất trái pháp luật, bảo vệ nguồn sống lâu dài cho bà con.

Tương tự, tại thôn 3 - Bom Bom (xã Bom Bo), già làng Điểu Lên (81 tuổi) lại là một “người hùng” tiêu biểu khác của đồng bào S’tiêng. Già Điểu Lên chính là nhân chứng sống, là chiếc cầu nối gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc tại Khu bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo. Với uy tín của mình, già làng Điểu Lên không quản ngại khó khăn, tranh thủ từng buổi họp dân, từng lễ hội hay cả những lúc lên rẫy để tuyên truyền cho bà con bằng cả hai ngôn ngữ: tiếng phổ thông và tiếng S’tiêng.

Già Lên thường thủ thỉ kể cho bà con nghe những câu chuyện ấm áp về tấm lòng của Bác Hồ đối với đồng bào thiểu số, giảng giải về ý nghĩa của việc cho con em đến trường, vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng khoa học kỹ thuật để thoát nghèo. Bằng tâm huyết của mình, ông đã cùng cộng đồng thành lập các mô hình kinh tế gắn liền với bảo tồn văn hóa độc đáo như: Tổ sản xuất rau nhíp, Tổ ẩm thực truyền thống, Tổ dệt thổ cẩm... vừa phục vụ khách du lịch, vừa tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Nhờ sự vận động của ông, đến nay 100% trẻ em trong độ tuổi của thôn đều được đến trường, trên 70% hộ gia đình đạt chuẩn Gia đình văn hóa và thực hiện nếp sống văn minh.

Già làng Điểu Lên luôn nhắc nhở bà con: “Có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc, đường điện khang trang, trạm y tế, trường học đàng hoàng như ngày hôm nay là nhờ ơn Đảng, ơn Bác Hồ quan tâm chăm lo. Bà con mình phải chăm chỉ làm ăn, giữ gìn cái chữ, giữ gìn nghề dệt, tiếng nói của tổ tiên và tuyệt đối không được nghe theo lời kẻ xấu xúi giục, chia rẽ”.

Nâng tầm chính sách hỗ trợ già làng tiêu biểu

Những việc làm “người thật, việc thật” của già làng Điểu Cu, già làng Điểu Lên hay hàng trăm già làng khác trên địa bàn thành phố Đồng Nai chính là minh chứng sinh động cho sức mạnh của “lòng dân”. Báo cáo tổng kết của Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đồng Nai tính đến hết tháng 9/2026 đã ghi nhận những đóng góp to lớn và toàn diện của lực lượng già làng tiêu biểu trong suốt giai đoạn 2021 – 2026.

Theo báo cáo, trong giai đoạn 2021 – 2026, toàn thành phố đã phê duyệt 577 lượt già làng tiêu biểu thụ hưởng các chính sách hỗ trợ. Đến tháng 9/2026, thành phố hiện có 89 già làng tiêu biểu đang hoạt động tích cực tại 26 xã, phường vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Trong những năm qua, các cơ quan chức năng đã tổ chức hơn 1.000 buổi cung cấp thông tin thời sự, chính trị cho gần 10.000 lượt già làng; cấp phát hàng ngàn ấn phẩm báo chí; mở 24 lớp tập huấn bồi dưỡng kiến thức cho 378 lượt già làng.

Cùng với đó, công tác chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho đội ngũ già làng luôn được thực hiện chu đáo: hỗ trợ chi phí xăng xe hàng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế hằng năm cho 384 lượt già làng, tổ chức 65 cuộc thăm hỏi khi ốm đau hoạn nạn và tặng quà nhân các dịp Lễ, Tết cho gần 756 lượt già làng. Tổng kinh phí thực hiện chính sách đối với già làng tiêu biểu giai đoạn 2021 – 2026 đạt hơn 5,41 tỷ đồng (trong đó kinh phí cung cấp thông tin là hơn 2,36 tỷ đồng; kinh phí hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần là hơn 3,04 tỷ đồng).

Sự quan tâm ấy đã tạo động lực to lớn giúp các già làng phát huy tối đa vai trò là “trung tâm đoàn kết”, là “lá chắn” vững chắc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương mới sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính cũng đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết về mặt thể chế.

Nhìn nhận thực tế cho thấy, chính sách hỗ trợ già làng tiêu biểu hiện nay đang bộc lộ một số bất cập, như mức hỗ trợ còn thấp hơn so với lực lượng Người có uy tín, hay các quy định cũ chưa bao phủ hết các địa bàn thôn, ấp mới sáp nhập. Để giải quyết tận gốc vấn đề này, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã phối hợp với Sở Tài chính, Sở Tư pháp và các địa phương rà soát toàn diện, tham mưu UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 30/2020/NQ-HĐND.

Đánh giá về tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách trong giai đoạn mới, ông Thổ Út, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đồng Nai cho biết: “Đội ngũ già làng tiêu biểu chính là lực lượng nòng cốt, là hạt nhân đoàn kết ở cơ sở, có vai trò không thể thay thế trong việc giữ gìn an ninh trật tự và bảo tồn văn hóa dân tộc. Việc tham mưu HĐND thành phố ban hành Nghị quyết mới quy định chế độ hỗ trợ đặc thù đối với già làng tiêu biểu không chỉ đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của pháp luật sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, mà quan trọng hơn là thể hiện sự trân trọng, ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với những cống hiến thầm lặng của các già làng. Chính sách mới sẽ tạo tâm lý yên tâm, phấn khởi, động viên các già làng tiếp tục tục phát huy kinh nghiệm, uy tín của mình để đồng hành cùng chính quyền, xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số thành phố Đồng Nai ngày càng giàu đẹp, văn minh và bền vững”.

Có thể khẳng định, dù thời gian có đổi thay, mô hình quản lý có cải tiến, thì hình ảnh những già làng sương điểm mái đầu, miệt mài “đi từng ngõ, gõ từng nhà” vẫn mãi là điểm tựa tinh thần vững chắc giữa ngàn xanh. Bằng tấm lòng nhân ái, sự tận tụy và uy tín tự nhiên, các già làng tiêu biểu cùng với những chính sách chăm lo kịp thời, thiết thực từ chính quyền thành phố Đồng Nai đang ngày đêm thắp sáng niềm tin, đắp bồi khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng thêm vững bền.