An Bình tự, nơi diễn ra đại lễ Khai sáng đạo và ngày Vía tổ đình hằng nămNguồn gốc hình thành và ý nghĩa ngày khai sáng đạo
Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn là một trong những tôn giáo nội sinh ra đời tại vùng đất Nam Bộ vào đầu thế kỷ XX. Tôn giáo này do ông Nguyễn Ngọc An sáng lập năm 1915. Sự ra đời của Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn là sự hợp thành bởi giáo pháp Phật giáo, pháp môn tu Nhơn đạo với cốt lõi là “Hiếu - Nghĩa” và lấy tên núi Tà Lơn là địa danh nơi các vị tổ sư tu học và đắc đạo.
Ngày 15/7 Âm lịch được toàn thể tín đồ ấn định là ngày Khai sáng đạo, đồng thời là ngày Vía tổ đình. Thời điểm này mang ý nghĩa đặc biệt khi trùng với tiết Vu lan báo hiếu của Phật giáo truyền thống. Sự giao thoa này thể hiện sự kết nối chặt chẽ giữa triết lý từ bi của Phật giáo với đạo lý hiếu kính truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Giáo lý “Tứ đại trọng ân” và con đường thực hành “tu nhân”
Trong hệ thống giáo lý của Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn, Tứ đại trọng ân được xác định là nền tảng cốt lõi của quá trình tu tập, bao gồm: Ân Tổ tiên cha mẹ, ân Đất nước, ân Tam bảo (Thầy tổ) và ân Đồng bào nhân loại.
Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn hướng tín đồ đến con đường “Tu Nhân - Báo hiếu” ngay trong đời sống thực tế. Người tu hành không nhất thiết phải xuất gia hay thọ cạo râu tóc, mà thực hành giáo lý ngay tại gia đình và xã hội. Phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn đạo đức gia phong, tuân thủ pháp luật và tích cực tham gia phát triển quê hương chính là phương thức tu tập thiết thực nhất.
Sự kết hợp giữa tư tưởng từ bi, bác ái với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và lòng yêu nước đã tạo nên cho Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn một bản sắc riêng biệt, gần gũi và chan hòa với đời sống lao động của cư dân vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long.
Không gian lễ hội và giá trị nhân văn trong đời sống xã hội
Vào dịp 15/7 Âm lịch hằng năm, không khí đại lễ diễn ra trang nghiêm và ấm cúng tại tổ đình cũng như các cơ sở thờ tự.
Các chức sắc, chức việc và tín đồ mặc trang phục áo dài truyền thống, thực hiện các nghi thức dâng hương, cầu nguyện cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhân sinh an lạc. Bàn thờ tổ đình được trang hoàng tinh tế với hoa tươi, quả ngọt và đèn nến nghi ngút.
Một nét đặc trưng nổi bật trong dịp lễ hội là các hoạt động từ thiện - xã hội. Để thực hành “Ân Đồng bào nhân loại”, Ban Trị sự cùng tín đồ thường tổ chức nấu hàng nghìn suất cơm chay miễn phí, trao quà cho hộ nghèo, hỗ trợ khám bệnh và phát thuốc cho người có hoàn cảnh khó khăn. Không phân biệt tôn giáo hay vùng miền, bất kỳ ai đến với tổ đình trong dịp này đều nhận được sự đón tiếp nồng hậu. Đây là minh chứng rõ nét cho phương châm “Sống tốt đời, đẹp đạo” mà Phật hội luôn hướng tới.
Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn giữ vững đường hướng hành đạo “Vì đạo pháp, vì dân tộc”. Trong các giai đoạn lịch sử bảo vệ Tổ quốc, nhiều cơ sở của hệ phái đã trở thành căn cứ nuôi giấu cán bộ, đóng góp sức người sức của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Ngày nay, dưới sự hướng dẫn của Ban Trị sự và sự quản lý của Nhà nước, Phật hội Hiếu Nghĩa Tà Lơn tiếp tục khẳng định vai trò tích cực trong đời sống xã hội Nam Bộ. Tín đồ tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường và giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị chuẩn mực của lễ Khai sáng đạo không chỉ góp phần duy trì bản sắc văn hóa tôn giáo nội sinh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, mà còn lan tỏa những thông điệp nhân văn sâu sắc về tình yêu thương và sự hòa hợp .
