Du khách đến vườn quýt của chị Sủi thăm quan và thưởng thức những trái quýt chín mọngBan đầu, chị chỉ trồng vài trăm gốc, nhưng nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật và thấy cây phát triển tốt, chị mở rộng dần đến 6.000 gốc. Vụ quýt đầu tiên mang lại khoảng 70 triệu đồng, và những năm thuận lợi, lợi nhuận hàng năm có thể lên tới 400 triệu đồng.
Vườn quýt của chị Sủi nhanh chóng trở thành điểm trải nghiệm hấp dẫn kể từ khi bắt đầu mở cửa đón khách. Du khách chỉ với 20.000-30.000 đồng có thể vừa đi dạo giữa những cây quýt sai trĩu quả, vừa thưởng thức ngay những trái chín mọng tại vườn. Để tạo điều kiện thuận lợi cho khách, chị còn làm thêm hơn 200m đường bê tông dẫn vào vườn và dựng các chòi nghỉ. Nhờ cảnh quan đẹp và chất lượng quả nổi bật, mỗi mùa vườn thu hút khoảng 1.000 lượt khách, đem lại nguồn thu đáng kể bên cạnh việc bán quýt.
Không chỉ chị Sủi, gia đình trưởng thôn Lao Chải, ông Giàng Seo Bình, cũng mở rộng mô hình du lịch từ vườn quýt. Vườn của ông có khoảng 10.000 gốc, doanh thu hàng năm đạt 600-700 triệu đồng. Ông cũng đổ đường bê tông vào vườn để khách dễ dàng tham quan, check-in tại vườn quýt giúp quảng bá rộng rãi hơn cho địa phương.
Một câu chuyện thành công khác là gia đình chị Lò Dìn Phủng, sinh năm 1985, cũng người Bố Y, ở thôn Lao Chải. Trước đây, vợ chồng chị chủ yếu trồng ngô trên diện tích đồi do cha mẹ để lại. Năm 2006, nhận thấy hiệu quả từ việc trồng quýt của một số hộ trong vùng, chị quyết định chuyển đổi sang trồng quýt. Dù bị nhiều người nghi ngại, chị vẫn vay ngân hàng 50 triệu đồng mua cây giống và phân bón, bắt đầu chăm sóc 100 gốc quýt đầu tiên.
Chăm chỉ, kiên trì và không ngại khó khăn, chị Phủng đã thành công ngay vụ đầu tiên. Lợi nhuận gấp 10 lần trồng ngô khiến chị mạnh dạn mở rộng diện tích lên 2.000 gốc. Hiện nay, vườn nhà chị có hơn 10.000 cây quýt và hồng không hạt giống Nhật Bản, với khoảng 6.000 cây đang thu hoạch. Mỗi năm, gia đình thu hoạch 60-70 tấn quả, rải vụ từ tháng 8 đến hết tháng 2, mang về lợi nhuận từ 400-500 triệu đồng. Chị cũng tích cực quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội, đưa quýt của gia đình đi khắp các tỉnh miền Bắc.
Những thành công của từng gia đình không chỉ dừng lại ở lợi nhuận cá nhân mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Người dân Bố Y tại các thôn Lao Chải, Chúng Chải A và Chúng Chải B bắt đầu học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm trồng quýt và xây dựng cơ sở vật chất phục vụ khách. Họ không làm việc riêng lẻ mà hợp tác, trao đổi kỹ thuật, kinh nghiệm chăm sóc cây, cách tổ chức đón khách và quảng bá sản phẩm. Nhờ vậy, các vườn quýt dần hình thành thành một “mạng lưới” du lịch trải nghiệm, nơi du khách có thể đi từ vườn này sang vườn khác, mỗi nơi đều được chăm sóc và tổ chức chuyên nghiệp.
Những vườn quýt trĩu quả đã giúp nhiều hộ gia đình từng bước thoát nghèoBên cạnh nỗ lực của người dân, chính quyền xã Mường Khương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ phát triển du lịch nông nghiệp. Xã khuyến khích các hộ dân chuyển đổi những diện tích đất kém hiệu quả sang trồng quýt, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây và tổ chức các lớp tập huấn về du lịch trải nghiệm. Chính quyền còn hỗ trợ xây dựng hạ tầng cơ bản như đường giao thông, điểm nghỉ, biển chỉ dẫn và các khu vực tham quan chung, giúp các vườn quýt dễ dàng kết nối thành một hành trình trải nghiệm liên hoàn. Nhờ định hướng này, việc phát triển du lịch không chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của từng hộ mà trở thành chiến lược phát triển chung của cả xã.
Sự phối hợp giữa chính quyền và cộng đồng tạo nên một môi trường thuận lợi, thúc đẩy người dân mạnh dạn đầu tư, đổi mới kỹ thuật và mở rộng dịch vụ, từ đó nâng cao thu nhập và quảng bá hình ảnh vùng cao Mường Khương ra rộng hơn. Nhờ những nỗ lực không ngừng nghỉ và tinh thần học hỏi, sáng tạo, các hộ dân Bố Y đã chứng minh rằng nông nghiệp không chỉ là sản xuất mà còn có thể là nền tảng để phát triển du lịch. Mô hình kết hợp trồng quýt và đón khách trải nghiệm không chỉ nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh vùng cao giàu tiềm năng, mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế Mường Khương./.