Nâng cao sức đề kháng trước thông tin giả ở vùng đồng bào DTTS và miền núi: Giữ vững niềm tin từ những việc làm cụ thể

Những “hạt nhân” kết nối niềm tin ở cơ sở

Theo số liệu của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, cả nước hiện có 29.6261 người có uy tín trong cộng đồng được cấp thẩm quyền công nhận. Trong đó có 4.021 cán bộ hưu trí, 3.538 trưởng thôn/bản, 2.965 già làng, 1.730 Bí thư chi bộ, 1.034 trưởng họ/tộc trưởng, 586 người có uy tín là chức sắc/chức việc tôn giáo...

Để phát huy vai trò của lực lượng đặc biệt này, những năm qua, chính sách cung cấp thông tin, bồi dưỡng kiến thức cho người có uy tín đã được triển khai thường xuyên, cơ chế đãi ngộ được thực hiện kịp thời. Đủ năng lực, tâm huyết và sự gắn bó với cộng đồng, người có uy tín trở thành “hạt nhân” kết nối niềm tin, dựng phòng tuyến trên trận địa chống tin giả.

Đơn cử tại buôn Jôk, xã Cư M’gar (tỉnh Đắk Lắk), toàn buôn hiện có 474 hộ, trong đó 60% là đồng bào dân tộc tại chỗ. Là buôn thuần nông, đất đai là tư liệu sản xuất chính, lại có nguồn gốc sử dụng phức tạp nên thường xảy ra tranh chấp, rất dễ phát sinh những luồng tin không chính thống, thậm chí là tin xuyên tạc, kích động.

Điển hình là vụ việc xảy ra cuối tháng 9/2025, thông tin chính thức từ UBND tỉnh Đắk Lắk cho thấy, một số hộ dân đã chặt phá, nhổ bỏ 1.420 cây cà phê trong thửa đất 50,3ha ở buôn Jôk của hộ ông P.T.K. Hai bên đã xảy ra mâu thuẫn, tranh cãi gay gắt, một số người dân đã quay video livestream, tạo nên những luồng thông tin trái chiều trên mạng xã hội.

Nhớ lại sự việc này, ông Y Pher Niê, Trưởng buôn-Người có uy tín buôn Jôk, cho biết một số video chia sẻ thông tin không đúng sự thật nhưng không ít người trong buôn vẫn tin theo. Không để sự việc diễn biến phức tạp, một cuộc họp buôn đã được tổ chức, từng thông tin trên mạng được đối chiếu với thực tế và giải thích rõ ràng.

Tại cuộc họp này, ông Y Pher Niê đã thông tin cụ thể về nguồn gốc và quyền sử dụng đất của hộ ông P.T.K với các chứng cứ pháp lý rõ ràng; đồng thời phân tích việc tự ý chặt phá, nhổ bỏ cây cà phê, hủy hoại tài sản, kích động tập trung đông người là vi phạm pháp luật. Sau cuộc họp, người dân đã có đầy đủ thông tin và hiểu đúng bản chất vụ việc.

Làm rõ sự thật, củng cố niềm tin

Cũng như ông Y Pher Niê ở buôn Jôk, đội ngũ Người có uy tín trong đồng bào DTTS trên cả nước đang góp phần đưa thông tin chính thống đến với người dân. Khi thông tin được kiểm chứng, những băn khoăn được giải đáp kịp thời, niềm tin của đồng bào đối với người có uy tín và chính quyền cơ sở càng được củng cố.

Thực tiễn khẳng định, niềm tin của đồng bào DTTS đối với Người có uy tín không phải vì danh hiệu mà xuất phát từ chính uy tín của họ. Trong đời sống, sự gương mẫu của người có uy tín là tấm gương để bà con noi theo.

Đơn cử tại buôn Triă (xã Ea Tul, tỉnh Đắk Lắk), nơi sinh sống của 417 hộ, chủ yếu đồng bào dân tộc Ê Đê. Buôn Triă đã đạt chuẩn nông thôn mới, đang tiến tới xây dựng nông thôn mới nâng cao, trong đó có đóng góp tích cực của người có uy tín Y Ngôn Knul.

Theo chị H Bưi Ktla - người dân buôn Triă, ông Y Ngôn Knul thường xuyên tuyên truyền chính sách, chủ trương của cấp trên để người dân nắm bắt, thực hiện. Khi buôn xây dựng nhà văn hóa nhưng thiếu quỹ đất, ông đã hiến hơn 450m², từ đó thúc đẩy phong trào hiến đất xây dựng nông thôn mới ở buôn Triă.

Không dừng ở vai trò “cầu nối”, nêu gương, Người có uy tín trong đồng bào DTTS còn là chỗ dựa của người dân khi xuất hiện thông tin không đúng sự thật. Vai trò ấy càng quan trọng khi những hoạt động mưu sinh, phát triển sản xuất của đồng bào DTTS bị phản ánh sai lệch, dễ dẫn đến cách hiểu không đầy đủ.

Đầu năm 2026, ở xã Mường Ảng (Điện Biên) xuất hiện thông tin một số hộ dân ở bản Giảng và bản Huổi Sứa có hành vi phá rừng để trồng cà phê. Sau đó, vụ việc được xác định là thông tin không đúng bản chất.

Theo ông Cà Văn Thuật, Trưởng bản Huổi Sứa, sau khi nắm được thông tin, ông cùng với lực lượng Hạt Kiểm lâm Mường Ảng tiến hành xác minh. Thực tế có khoảng 1,87ha thuộc Tiểu khu 652, khoảnh 5, lô b bị tác động, nhưng người dân chỉ phát dọn cây bụi, chưa xảy ra hành vi chặt phá rừng.

Tuy nhiên, đây là diện tích rừng gỗ tự nhiên lá rộng thường xanh nghèo, do cộng đồng bản Giảng quản lý, bảo vệ và hưởng dịch vụ môi trường rừng nên người dân không được canh tác. Cùng với việc nhắc nhở, ký cam kết không tái diễn, cán bộ bản Giảng và bản Huổi Sứa đã đẩy mạnh tuyên truyền quy định về bảo vệ rừng để người dân nắm rõ.

Từ câu chuyện này có thể thấy, trước thông tin chưa chính xác, Người có uy tín không chỉ giúp bà con hiểu đúng sự việc mà còn góp phần đưa thông tin đến đúng bản chất, tránh để những nhận định thiếu căn cứ gây hoang mang trong cộng đồng. Đó cũng là cách Người có uy tín góp phần củng cố niềm tin, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật từ chính cộng đồng mình. (còn nữa)