Nguồn lực đầu tư từ các Chương trình MTQG làm đổi thay cho những bản làng biên giới Tri Lễ

Đưa nguồn lực đến đúng nơi

Vượt qua Dốc Chuối, trung tâm xã Tri Lễ (Nghệ An) nằm trong lòng chảo khổng lồ, được bao bọc bởi những dãy núi nối tiếp nhau. Lưng chừng núi là những bản làng của đồng bào các dân tộc Mông, Khơ Mú, Thái.

Địa hình đồi núi dốc, dân cư phân tán, giao thông cách trở khiến cuộc sống của người dân nơi đây còn không ít khó khăn.

Sau sắp xếp, xã Tri Lễ có 21 thôn, bản, diện tích hơn 26.000 ha. Dân số toàn xã hơn 14.000 người, trong đó đồng bào DTTS chiếm hơn 98%.

Với một xã biên giới như Tri Lễ, nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi có ý nghĩa đặc biệt trong việc xây dựng hạ tầng cũng như tạo sinh kế cho đồng bào.

Năm 2026, Tri Lễ tiếp nhận hơn 30,2 tỷ đồng nguồn vốn của Chương trình chuyển từ năm trước sang. Nguồn vốn được phân bổ cho nhiều dự án, từ giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt đến đầu tư cơ sở hạ tầng, bảo tồn văn hóa, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em.

Nếu nhìn trên báo cáo, hơn 30 tỷ đồng chỉ là một khoản kinh phí. Nhưng ở vùng núi, phía sau mỗi dự án là một nhu cầu rất cụ thể và cấp thiết của đồng bào DTTS ở xã biên giới Tri Lễ.

Có nơi cần nước sinh hoạt, có bản lại cần đầu tư xây dựng hạ tầng thiết yếu để phục vụ sản xuất. Có bản cần hỗ trợ sinh kế, có những gia đình cần thêm điều kiện để con em được học tập, chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Vì thế, nhiệm vụ triển khai Chương trình không đơn giản là giải ngân một khoản tiền. Đó còn là bài toán đưa nguồn lực được Nhà nước đầu tư vượt qua những cung đường núi, đến từng bản làng và đúng đối tượng thụ hưởng.

Sau khi được giao nguồn vốn, UBND xã Tri Lễ đã phân công nhiệm vụ cho các bộ phận chuyên môn, đơn vị sự nghiệp, tổ chức đoàn thể và các đơn vị liên quan.

Từng dự án được rà soát, đối tượng thụ hưởng được xác định. Khi hồ sơ, thủ tục được hoàn thiện, các đơn vị được giao nhiệm vụ khẩn trương xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện theo quy định.

Ông Lô Minh Điệp, Chủ tịch UBND xã Tri Lễ, cho biết: “Địa phương đang tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, tiểu dự án. Địa phương quyết tâm hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia trong năm 2026”.

Chuyển nguồn lực thành công trình và sinh kế

Ở Tri Lễ, câu chuyện về nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ nằm trên những bảng biểu. Những nhu cầu thiết thực của người dân vùng cao như nước sinh hoạt, đất sản xuất… nhanh chóng được triển khai.

Từ nguồn lực của Dự án 1, nhiều công trình nước sinh hoạt phân tán được triển khai xây dựng. Với người dân miền núi, một công trình nước không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt. Nó còn giúp giảm thời gian đi lấy nước, cải thiện điều kiện sinh hoạt và góp phần bảo vệ sức khỏe.

Những thay đổi như vậy không ồn ào, tuy nhiên lại tác động trực tiếp đến đời sống của đồng bào ở vùng biên Tri Lễ. Một đường ống được kéo đến bản, một công trình nước tự chảy được sửa chữa là cả một cụm dân bản có nguồn nước ổn định để phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Cùng với nước sinh hoạt, hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống cũng là một trong những nội dung được Tri Lễ tập trung thực hiện. Nguồn vốn còn lại của Dự án 4 hơn 2,6 tỷ đồng. Các đơn vị được giao nhiệm vụ đang triển khai theo kế hoạch, phấn đấu hoàn thành giải ngân trước ngày 31/12/2026.

Ở miền núi, một công trình hạ tầng có thể mở ra nhiều cơ hội. Đường thuận lợi hơn, việc vận chuyển nông sản bớt khó. Công trình phục vụ sản xuất được đầu tư, người dân có thêm điều kiện phát triển kinh tế. Những khoảng cách về địa lý cũng từng bước được thu hẹp.

Nguồn lực của Chương trình không chỉ dành cho những công trình có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Một phần nguồn lực được dành cho những lĩnh vực có tác động lâu dài đến đời sống cộng đồng. Dự án 6 hỗ trợ bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.

Là xã biên giới có đông đồng bào DTTS sinh sống, nội dung của Dự án 7 có ý nghĩa hết sức quan trọng tại Tri Lễ. Ngay từ khi triển khai thực hiện Chương trình MTQG, địa phương đã đưa nội dung chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao thể trạng, tầm vóc người dân tộc thiểu số, phòng, chống suy dinh dưỡng trẻ em vào một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

UBND xã giao Trạm Y tế tăng cường công tác tuyên truyền để người dân thay đổi nhận thức, không tự ý sinh con tại nhà. Công tác tiêm chủng được triển khai đúng định kỳ.

Chính quyền địa phương cũng tổ chức nhiều lớp tập huấn theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, giúp bà con biết cách nhận biết dấu hiệu suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi. Từ đó, người dân điều chỉnh chế độ ăn uống, vệ sinh môi trường để phòng, chống suy dinh dưỡng.

Ở xã biên giới Tri Lễ hôm nay vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Mục tiêu nâng cao toàn diện đời sống của đồng bào không thể chỉ thực hiện trong một giai đoạn của Chương trình MTQG. Điều quan trọng là nguồn lực đầu tư được sử dụng đúng mục tiêu. Các dự án phải phù hợp với nhu cầu thực tế, người dân thực sự được hưởng lợi.

Những nguồn lực từ Chương trình MTQG 1719 chính là nền tảng vững chắc để triển khai thực hiện Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026-2030 hiệu quả hơn, thức đẩy sự phát triển nhanh, bền vững cho vùng biên Tri Lễ.