Phát huy vai trò già làng, trưởng bản, Người có uy tín để ngăn chặn, đẩy lùi đạo lạ

Nhận diện “vỏ bọc” tôn giáo

Tại buôn Ea Mắp, xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk câu chuyện của bà H’Riwer Ađrơng được người dân nhắc lại như một bài học về sự tỉnh táo trước những lời dụ dỗ. Trước năm 2021, đối tượng xấu nhiều lần tiếp cận, lôi kéo vợ chồng bà H’Riwer Ađrơng tham gia sinh hoạt “Tin lành tư gia độc lập”. Chúng đưa ra luận điệu về nhà nước riêng của người Ê Đê và lời hứa theo họ sẽ có nhà thờ riêng để hành lễ. Một số người còn cho tiền và hứa hẹn nhiều lợi ích tốt đẹp khác.

Vì nhẹ dạ, thiếu hiểu biết, bà H’Riwer và một số người dân đã rời điểm nhóm tôn giáo thuần túy để tham gia sinh hoạt “Tin lành tư gia độc lập”. Sau đó, qua quá trình được Công an, chính quyền địa phương, già làng và Người có uy tín giải thích, vận động, bà và một số bà con trong buôn nhận ra sự thật và trở về sinh hoạt tôn giáo được Nhà nước công nhận.

Thực tế tại Đắk Lắk cho thấy, sự thiếu hiểu biết và tâm lý tin tưởng vào những lời hứa hẹn có thể khiến một số người thay đổi hình thức sinh hoạt tôn giáo, tham gia những nhóm hoạt động chưa rõ tính chất pháp lý.

Câu chuyện cho thấy, bên cạnh việc phát hiện, xử lý hành vi vi phạm theo quy định, tuyên truyền, giải thích để người dân hiểu đúng bản chất sự việc là giải pháp cần được chú trọng. Cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, người dân được giải thích rõ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Những hoạt động lệch chuẩn, mê tín hoặc lợi dụng tôn giáo cũng được phân tích để bà con nhận diện.

Chủ động phòng ngừa từ cơ sở

Để phòng ngừa và ngăn chặn hoạt động chống phá của các thế lực bên ngoài; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được tổ chức thường xuyên, phù hợp với điều kiện dân cư và khả năng tiếp nhận thông tin của từng địa bàn. Nội dung tuyên truyền phải thiết thực, dễ hiểu, giúp người dân biết cách xử lý những tình huống cụ thể thay vì chỉ tiếp nhận các quy định mang tính lý thuyết.

Tại Lào Cai, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh tổ chức hơn 2.800 cuộc tuyên truyền pháp luật, thu hút trên 470.000 lượt người tham gia; khoảng 60% là các nhóm đối tượng đặc thù. Hơn 44.000 tài liệu tuyên truyền được biên soạn, phát hành.

Ông Nguyễn Hưng Tĩnh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Lào Cai, nhấn mạnh yêu cầu xác định đúng nhu cầu của người dân, truyền đạt theo cách dễ hiểu và lựa chọn phương thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.

Đây là kinh nghiệm có thể vận dụng trong tuyên truyền phòng ngừa hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo. Với đồng bào dân tộc thiểu số, nội dung cần gắn với những tình huống gần gũi trong đời sống; giải thích rõ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền và nghĩa vụ của công dân, đồng thời hướng dẫn cách nhận diện lời hứa hẹn bất thường, thông tin sai lệch hoặc hành vi lôi kéo có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Phát huy vai trò Người có uy tín trong vận động đồng bào

Theo ông Y Lưng, Người có uy tín ở buôn Ea Mắp, xã xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk trước đây bà con trong buôn sinh hoạt Tin lành thuần túy được Nhà nước công nhận. Từ khi nhóm “Tin lành tư gia độc lập” (tổ chức tự xưng) xuất hiện, một số người bị dụ dỗ, lôi kéo tham gia sinh hoạt gây chia rẽ, ảnh hưởng đến tình đoàn kết cộng đồng.

Để vận động bà con, ông cùng cán bộ cơ sở đến từng gia đình, gặp từng người. Có trường hợp phải gặp nhiều lần, giải thích từng vấn đề. “Chúng tôi nói với bà con phải nghe những lời đúng, sinh hoạt tôn giáo tại các điểm nhóm đã được Nhà nước công nhận. Không nghe lời dụ dỗ, lôi kéo tham gia sinh hoạt trái pháp luật”, ông Y Lưng chia sẻ.

Tại vùng biên giới Na Ngoi, tỉnh Nghệ An, ông Vừ Pà Chá, Người có uy tín bản Phù Khả 1 không chỉ vận động bà con xóa bỏ hủ tục, mà còn là người trực tiếp ngăn chặn, phản bác những luận điệu tuyên truyền trái pháp luật.

Kể cho chúng tôi nghe câu chuyện xảy ra từ năm 2022, một số người Mông trong bản đi làm ăn xa, tin theo “đạo lạ” với suy nghĩ sẽ khỏi bệnh “ma ám”, ông Chá bảo: Họ lôi kéo người thân, bạn bè thực hành theo “đạo lạ” khiến cho tình hình trật tự của bản dần trở nên phức tạp.

Với trách nhiệm trưởng một dòng họ, cũng là Người có uy tín, ông Chá kiên quyết gìn giữ phong tục truyền thống của người Mông, bài trừ “đạo lạ”. Trước tiên, ông tuyên truyền, vận động gia đình, dòng họ không tin, không nghe lời kẻ xấu, rồi “đi từng nhà, nói từng việc” để bà con hiểu đúng, không theo “đạo lạ”, quay về thực hiện theo tín ngưỡng, phong tục của người Mông. Từ sự tuyên truyền, vận động của ông bà con đã tin, nghe theo, từ bỏ “đạo lạ”.

Cách làm của ông Y Lưng và ông Vừ Pà Chá cho thấy vai trò của Người có uy tín không chỉ nằm ở việc truyền đạt thông tin, mà còn ở khả năng nắm bắt tâm tư, tháo gỡ những băn khoăn và thuyết phục người dân bằng sự gần gũi, trách nhiệm.

Theo ông Vi Mỹ Sơn, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Nghệ An, đội ngũ Người có uy tín có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn quốc phòng, an ninh và xây dựng khối đại đoàn kết trong vùng đồng bào DTTS. “Việc thường xuyên cập nhật kiến thức pháp luật, kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng tuyên truyền, vận động cho đội ngũ Người có uy tín là yêu cầu cần thiết để họ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tại cơ sở”, ông Sơn nhấn mạnh.

Xây dựng bản làng bình yên bắt đầu từ sự hiểu biết, đồng thuận và ý thức chấp hành pháp luật của mỗi người dân. Khi pháp luật được giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được tôn trọng và Người có uy tín được phát huy đúng vai trò, cộng đồng sẽ có thêm sức mạnh để ngăn ngừa những hành vi lợi dụng tôn giáo, giữ gìn đoàn kết và bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.