Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum bên bờ sông Đăk Bla, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi, nằm trong danh mục các dự án đầu tư thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóaUBND tỉnh Quảng Ngãi vừa ban hành Quyết định số 902/QĐ-UBND ngày 25/9/2026 về phân bổ kế hoạch vốn đầu tư công và kinh phí sự nghiệp thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035, giai đoạn I từ năm 2025-2030 trên địa bàn tỉnh năm 2026.
Theo quyết định, tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình MTQG về phát triển văn hóa trong năm 2026 là 304,948 tỉ đồng, gồm 212,602 tỉ đồng vốn đầu tư công và 92,346 tỉ đồng kinh phí chi thường xuyên. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương là 255,834 tỉ đồng, ngân sách tỉnh đối ứng 49,114 tỉ đồng.
Trong tổng số vốn đầu tư công, ngân sách Trung ương bố trí 180 tỷ đồng, ngân sách tỉnh đối ứng 32,602 tỷ đồng. Nguồn vốn được phân bổ cho các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh, bổ sung có mục tiêu cho cấp xã và giao cho UBND các xã, phường, đặc khu Lý Sơn để triển khai những nhiệm vụ, dự án ưu tiên.
Trọng tâm là các dự án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa; đầu tư, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa; đồng thời tạo điều kiện để các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ đời sống cộng đồng và phát triển du lịch.
Trong danh mục chuẩn bị đầu tư giai đoạn 2026-2030, Dự án Bảo tàng và Thư viện tổng hợp tỉnh có tổng mức đầu tư dự kiến 700 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2027-2030. Cùng với đó là dự án mua sắm trang thiết bị hoạt động cho nhà văn hóa - khu thể thao thôn với tổng mức đầu tư dự kiến 116,1 tỷ đồng.
Thôn Vi Glơng, xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi được đầu tư bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, gắn với phát triển du lịch cộng đồng từ nguồn lực Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóaMột hướng đầu tư đáng chú ý nữa là gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng. Dự án bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tại làng cổ Gò Cỏ gắn với phát triển du lịch cộng đồng có tổng mức đầu tư dự kiến 5 tỷ đồng. Chương trình cũng dành nguồn lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nghề gốm Mỹ Thiện và bảo tồn nhà sinh hoạt cộng đồng tại thôn Vi Glơng, xã Kon Plông gắn với phát triển du lịch cộng đồng.
Đối với hệ thống di tích, nguồn vốn dự kiến được tập trung cho nhiều công trình có giá trị lịch sử, văn hóa trên địa bàn. Nhóm dự án bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa cấp tỉnh có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 228,4 tỷ đồng, trong đó có các dự án tôn tạo, phục dựng Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum, Di tích lịch sử Đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh qua địa bàn tỉnh Kon Tum, Cụm di tích lịch sử Chiến thắng Đình Cương, Di tích Quốc gia Đền thờ Trương Định và Di tích lịch sử Chiến thắng Ba Gia.
Ở cấp xã, nhóm dự án bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 142 tỷ đồng, với nhiều di tích, công trình văn hóa tiêu biểu như: Mộ và nhà thờ Trần Cẩm, Đình An Định, Đồn Eo Chim, Địa đạo Đám Toái, Ngục Đăk Glei và Điện Trường Bà.
Nghề gốm Mỹ Thiện - di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia được đầu tư bảo tồn, phát huy giá trị từ nguồn lực Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóaTại đặc khu Lý Sơn, Dự án Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải được dự kiến đầu tư 200 tỷ đồng trong giai đoạn 2027-2030. Đây là công trình có ý nghĩa trong việc bảo tồn, giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hóa gắn với không gian biển đảo và giáo dục truyền thống.
Bên cạnh nguồn vốn đầu tư phát triển, năm 2026 Quảng Ngãi bố trí 92,346 tỷ đồng kinh phí sự nghiệp, gồm 75,834 tỷ đồng ngân sách Trung ương và 16,512 tỷ đồng ngân sách tỉnh. Trong đó, các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh được bố trí 30,992 tỷ đồng; UBND các xã, phường và đặc khu được bố trí 61,354 tỷ đồng.
Riêng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được phân bổ 28,764 tỷ đồng kinh phí sự nghiệp, trong đó 19,36 tỷ đồng dành cho bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa; 7,624 tỷ đồng phục vụ xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển hạ tầng, cảnh quan và thiết chế văn hóa.
Du khách tham quan Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải tại đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng NgãiViệc phân bổ nguồn lực lần này được triển khai trên cơ sở nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đã được HĐND tỉnh Quảng Ngãi ban hành tại Nghị quyết số 75/2026/NQ-HĐND ngày 17/7/2026. Nghị quyết xác định việc phân bổ phải bảo đảm đúng mục tiêu Chương trình, công khai, minh bạch, hiệu quả, tiết kiệm và phù hợp với các chỉ tiêu đến năm 2030.
Với nguồn lực được bố trí trong năm 2026, Quảng Ngãi có cơ sở đẩy nhanh triển khai các nhiệm vụ của Chương trình, từng bước hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, bảo tồn các giá trị di sản vật thể và phi vật thể, đồng thời khai thác hợp lý tiềm năng văn hóa phục vụ phát triển du lịch và nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Đây cũng là bước triển khai cụ thể Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn I 2025-2030 tại địa phương./.
