Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền

Tham dự buổi lễ có đại diện bộ, ban, ngành Trung ương và Thành phố Hà Nội; chư tôn đức Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội; Văn phòng Trung ương Giáo hội; đại diện Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Ninh Bình, Thành phố Hà Nội, Hải Phòng; các nhà khoa học, nghiên cứu, chuyên gia, những người quan tâm đến công tác nghiên cứu, bảo tồn di sản Phật giáo; tăng ni, phật tử, Nhân dân trong và ngoài Thành phố Hà Nội.

Phát biểu tại buổi lễ, Hòa thượng Thích Gia Quang - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Viện trưởng Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội khẳng định sự ra đời của Trung tâm không chỉ đánh dấu sự hình thành một tổ chức nghiên cứu, mà còn thể hiện sự quan tâm đối với việc nhận diện, gìn giữ và phát huy giá trị di sản Phật giáo trong đời sống văn hóa dân tộc.

Hòa thượng Thích Gia Quang cho biết, hoạt động của Trung tâm cần dựa trên hai nền tảng là nghiên cứu khoa học và bảo tồn thực chất. Nghiên cứu phải dựa trên tư liệu, hiện vật, phương pháp khoa học, gắn kết Phật học với các ngành lịch sử, văn hóa học, Hán Nôm, khảo cổ, kiến trúc, mỹ thuật. Bảo tồn không chỉ giữ hiện vật, công trình mà cần giữ được giá trị, không gian, ký ức và truyền thống văn hóa, bảo đảm tính liên tục của đời sống tâm linh, để di sản không trở thành “vật thể trưng bày” tách rời cộng đồng.

Hòa thượng kỳ vọng Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản Phật giáo, kết nối các nguồn lực trong và ngoài Giáo hội Phật giáo Việt Nam, phối hợp với cơ quan nghiên cứu, trường đại học, địa phương, sơn môn và tổ đình, từng bước hình thành hệ thống nghiên cứu, bảo tồn có chiều sâu, lâu dài.

Về quá trình hình thành Trung tâm, Thượng tọa Thích Thanh Phương - Ủy viên Hội đồng Trị sự, trụ trì chùa Sủi, Trưởng ban Tổ chức kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền cho biết, ý tưởng thành lập Trung tâm khởi nguồn từ sự quan tâm của một nhóm nhà nghiên cứu, những người yêu thích lịch sử Phật giáo, với sự ủng hộ của Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội. Sau nhiều năm tìm hiểu, trong đó có khoảng hai năm xây dựng đề án với sự góp ý của các giáo sư, nhà khoa học thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đề án đã được Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội chấp thuận trong năm 2026.

Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền hướng tới việc trở thành địa chỉ chuyên sâu về sưu tầm, bảo tồn, số hóa, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản tư liệu Phật giáo Việt Nam, từng bước xây dựng hệ thống tư liệu và cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ nghiên cứu, đào tạo và cộng đồng.

Hiện nay, Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền tập trung xây dựng đội ngũ, cơ sở vật chất, tư liệu, đồng thời mở rộng kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học, thư viện, chuyên gia và tổ chức Phật giáo trong và ngoài nước. Với ba giá trị cốt lõi là bảo tồn, kế thừa và hợp tác phát huy, Trung tâm không chỉ gìn giữ di sản, kết nối tri thức mà còn thúc đẩy trao đổi giữa các nhà khoa học, giới nghiên cứu và truyền thông, đưa giá trị di sản đến gần hơn với cộng đồng Phật tử và xã hội, để những giá trị của Phật giáo Việt Nam tiếp tục được trao truyền trong thời đại mới. Tại buổi ra mắt, các nhà nghiên cứu, khoa học, chuyên gia đã chia sẻ nhiều ý kiến về định hướng hoạt động của Trung tâm.

Tại buổi lễ, đã công bố Quyết định về việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền. Trung tâm đặt văn phòng tại chùa Sủi, thôn Phú Thị, xã Gia Lâm, Hà Nội và hoạt động theo Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các quy định của Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội và pháp luật hiện hành.

Về nhân sự, Trung tâm có Hội đồng Cố vấn Khoa học gồm 14 vị chư tôn đức, nhà nghiên cứu; 3 vị giữ vai trò lãnh đạo; cùng 21 thành viên tham gia công tác nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn di sản. Các nhiệm vụ trọng tâm của Trung tâm gồm: quản lý tư liệu Hán Nôm, sưu tầm, bảo tồn, nghiên cứu khoa học, hội thảo, xuất bản và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế.

Nhân dịp này, Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền đã thực hiện ký kết hợp tác với Công ty Cổ phần Viễn thông Truyền thông và Giáo dục Trúc Lâm, mở thêm một hướng kết nối nhằm hỗ trợ công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Ngoài khuôn khổ hội trường, Trung tâm đã trưng bày, giới thiệu kết quả nghiên cứu bước đầu về sơn môn, tổ đình và di sản Phật giáo. Trong đó, có các nội dung liên quan đến quá trình hình thành, phát triển của tổ đình Tế Xuyên, các tư liệu, hình ảnh, ấn phẩm, mộc bản về sơn môn, pháp phái, tổ đình và những bậc danh tăng. Chư tôn đức cùng các đại biểu cũng đã đến tham quan chùa Báo Ân (xã Thuận An), dâng hương Tam bảo, tham quan khuôn viên, những dấu ấn Phật giáo xưa như tượng thờ, cổng Tam quan, những văn bia cổ… còn lưu giữ tại chùa.