Thông điệp từ điệu xòe Thái

Theo TS. Thào Xuân Sùng, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Phó trưởng Ban Dân vận Trung ương: Với đồng bào Thái ở các tỉnh: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, xòe không chỉ là một điệu múa dân gian, mà là linh hồn văn hóa của cộng đồng. Từ bao đời nay, xòe hiện diện trong mọi sự kiện trọng đại, như: Mừng nhà mới, mừng cơm mới, cưới hỏi, lễ hội đầu xuân. Người Thái quan niệm: “Không xòe không vui, không xòe cây lúa không trổ bông”. Bởi vậy, xòe vừa là niềm vui, vừa là lời cầu chúc cho mùa màng tốt tươi, cuộc sống đủ đầy.

Điệu xòe bắt đầu từ những động tác giản dị: Tay nắm tay, chân bước nhịp nhàng theo vòng tròn. Sáu điệu xòe cổ - xòe vòng, xòe tiến lùi, xòe bổ bốn, xòe nâng khăn… chứa đựng triết lý sâu sắc về sự gắn kết. Vòng xòe không phân biệt già trẻ, trai gái, khách hay chủ. Ai đến với bản đều có thể nắm tay tham gia. Trong khoảnh khắc ấy, mọi khoảng cách dường như tan biến, chỉ còn lại nhịp đập chung của cộng đồng.

Giá trị lớn nhất của điệu xòe nằm ở tinh thần đoàn kết. Giữa miền núi cao còn nhiều khó khăn, vòng xòe đã trở thành biểu tượng của sự sẻ chia. Khi bản làng gặp thiên tai, mất mùa, chính tinh thần “tay trong tay” ấy giúp người dân vượt qua gian khó. Xòe không chỉ là múa, mà còn là cách người Thái khẳng định: Cộng đồng là sức mạnh, đoàn kết là nền tảng của ấm no, hạnh phúc.

Không chỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần, điệu xòe còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế. Những năm gần đây, nhiều địa phương vùng Tây Bắc đã đưa xòe Thái vào các chương trình du lịch cộng đồng, lễ hội văn hóa. Du khách đến Tây Bắc không chỉ để ngắm ruộng bậc thang hay thưởng thức đặc sản, mà còn để hòa mình vào vòng xòe đêm hội. Những đội văn nghệ bản làng có thêm thu nhập từ biểu diễn; Nghề dệt thổ cẩm, may áo cóm, làm nhạc cụ truyền thống được duy trì và phát triển. Văn hóa trở thành nguồn lực, giúp người dân nâng cao đời sống vật chất.

Đặc biệt, điệu xòe còn gắn liền với niềm tin của đồng bào Thái vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Nhiều lễ hội xòe được tổ chức quy mô lớn, thu hút hàng nghìn người tham gia, thể hiện tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Trong vòng xòe ấy, không chỉ có người Thái mà còn có các dân tộc anh em cùng nắm tay, tạo nên bức tranh đa sắc màu của khối đại đoàn kết toàn dân. Niềm tin vào đường lối phát triển vùng Tây Bắc, vào chính sách chăm lo đời sống đồng bào, được gửi gắm trong từng bước chân nhịp nhàng.

Đêm trên vùng Tây Bắc, khi ánh lửa bập bùng soi rõ gương mặt rạng rỡ của già làng, của thiếu nữ trong chiếc áo cóm thêu hoa văn tinh tế, người ta cảm nhận rõ sức sống mãnh liệt của văn hóa Thái. Vòng xòe cứ rộng dần, nối dài từ sân bản ra khắp không gian núi rừng. Tiếng cười hòa cùng tiếng nhạc, tạo nên bản hòa ca của niềm tin và hy vọng.

Điệu xòe vì thế không chỉ là một nét đẹp văn hóa, mà là biểu tượng của khát vọng phồn vinh. Khi tay nắm tay trong vòng tròn đoàn kết, người Thái gửi gắm ước mong mùa màng bội thu, bản làng bình yên, con cháu học hành thành đạt. Vòng xòe ấy cũng là lời khẳng định rằng, giữa đất trời Tây Bắc, tinh thần đoàn kết dân tộc luôn bền chặt, đồng hành cùng sự phát triển của quê hương, đất nước.

Thời gian trôi qua, nhưng điệu xòe vẫn còn mãi. Trong mỗi nhịp bước, mỗi vòng tay nối tiếp, là niềm tự hào về cội nguồn và niềm tin vào tương lai tươi sáng. Và chừng nào vòng xòe còn rộng mở giữa núi rừng, chừng ấy sức mạnh đoàn kết của người Thái vẫn tỏa sáng, góp phần dựng xây Tây Bắc ngày càng ấm no, giàu đẹp./.