Xây dựng thế trận lòng dân, giữ bình yên cho từng thôn bản

Nhận diện những thách thức trên trận địa tư tưởng

Sơn La là tỉnh miền núi nằm ở phía Tây Bắc của Tổ quốc, địa bàn rộng, địa hình chia cắt, nhiều dân tộc cùng sinh sống. Một bộ phận đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, biên giới còn gặp khó khăn về kinh tế, điều kiện tiếp cận thông tin và các dịch vụ xã hội. Những đặc điểm này vừa tạo nên sự đa dạng về văn hóa, phong tục, tín ngưỡng, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Một trong những thủ đoạn được các đối tượng lợi dụng là xuyên tạc chính sách dân tộc, tôn giáo. Những chính sách hỗ trợ phát triển vùng đồng bào DTTS hoặc các vụ việc cá biệt có thể bị diễn giải sai lệch, thổi phồng, quy kết thành sự phân biệt đối xử giữa các dân tộc nhằm kích động tâm lý bất mãn, gây hoài nghi trong nhân dân. Trong lĩnh vực tôn giáo, một số cá nhân, nhóm lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để truyền bá nội dung trái pháp luật, lôi kéo người dân tham gia các nhóm sinh hoạt không được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Những lời hứa hẹn về lợi ích vật chất, tinh thần hoặc cuộc sống tốt đẹp có thể khiến người dân tin theo, từ đó phát sinh mâu thuẫn trong gia đình, dòng họ, ảnh hưởng đến tình đoàn kết ở bản làng.

Tình trạng di cư tự phát, xuất cảnh trái phép tại một số địa bàn vùng cao, biên giới cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Theo số liệu Công an Sơn La công bố, giai đoạn 2019 - 2023, toàn tỉnh phát hiện 119 hộ với 638 nhân khẩu di cư tự phát; từ tháng 11/2024 đến tháng 7/2025, tiếp tục ghi nhận 21 hộ với 120 nhân khẩu. Như vậy, riêng hai giai đoạn có số liệu thống kê này ghi nhận 140 hộ với 758 nhân khẩu di cư tự phát. Các đối tượng thường lợi dụng khó khăn về việc làm, thu nhập để dụ dỗ người dân ra nước ngoài bằng những lời hứa hẹn về công việc và cuộc sống sung túc. Nếu thiếu thông tin, nhẹ dạ tin theo, người dân có thể đối mặt với nguy cơ bị bóc lột sức lao động, mua bán người hoặc vi phạm pháp luật về xuất nhập cảnh.

Không gian mạng cũng trở thành địa bàn các đối tượng có thể lợi dụng để phát tán thông tin sai lệch với tốc độ nhanh, phạm vi rộng. Những vụ việc dân sinh, tranh chấp, khiếu kiện hoặc hạn chế trong thực thi chính sách có thể bị cắt ghép, đưa tin một chiều, gán ghép với các vấn đề nhạy cảm về dân tộc, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền nhằm dẫn dắt dư luận.

Thực tế cho thấy, những thủ đoạn này không tồn tại riêng lẻ mà có thể đan xen với các vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự, tội phạm ma túy, di cư tự phát và mâu thuẫn trong cộng đồng. Nếu không được phát hiện, giải quyết kịp thời, những vấn đề phát sinh từ đời sống xã hội có thể bị lợi dụng, thổi phồng, tác động tiêu cực đến nhận thức và niềm tin của nhân dân.

Chủ động đấu tranh, giữ vững an ninh từ cơ sở

Trước những thách thức đó, lực lượng Công an Sơn La đã chú trọng nắm tình hình, quản lý địa bàn, tăng cường phòng ngừa và đấu tranh với các loại tội phạm, vi phạm pháp luật; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Theo báo cáo của Công an tỉnh Sơn La tại buổi kiểm tra của Bộ Công an ngày 6/11/2025, từ đầu năm đến thời điểm báo cáo, toàn tỉnh xảy ra 2.079 vụ việc về trật tự xã hội, trong đó có 851 vụ phạm tội, 1.031 vụ vi phạm; lực lượng Công an điều tra, làm rõ 2.068 vụ. Trong năm, Công an tỉnh tổ chức 14 đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, tập trung đấu tranh với các loại tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.

Bước sang năm 2026, công tác phòng, chống tội phạm tiếp tục được triển khai sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức Công an địa phương theo mô hình mới. Trong 6 tháng đầu năm, Cơ quan điều tra và Công an cấp xã tiếp nhận, xử lý 333 tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố; đã giải quyết 266 tin, đạt 80%; thụ lý, điều tra 1.037 vụ với 1.567 bị can. Riêng trong tháng 10/2026, lực lượng Công an toàn tỉnh phát hiện, lập hồ sơ xử lý 75 vụ với 142 đối tượng phạm tội về trật tự xã hội; phát hiện, bắt giữ 48 vụ với 107 đối tượng phạm tội về ma túy. Những kết quả này phản ánh nỗ lực của lực lượng Công an trong nắm tình hình, đấu tranh với các loại tội phạm, giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn.

Trên không gian mạng, công tác phát hiện, xử lý thông tin xấu độc, sai sự thật được tăng cường. Năm 2025, lực lượng Công an tỉnh phát hiện, xử lý 93 trường hợp đăng tải, chia sẻ thông tin xấu độc, sai sự thật, chưa được kiểm chứng; yêu cầu gỡ bỏ 101 nội dung vi phạm, xử phạt hành chính 16 trường hợp. Từ đầu năm 2026 đến ngày 21/8, lực lượng chức năng đã rà soát hơn 35.000 lượt trang mạng và nền tảng thông tin trực tuyến, phát hiện 343 thông tin liên quan đến an ninh, trật tự; xử phạt 43 đối tượng với số tiền hơn 275,6 triệu đồng; yêu cầu gỡ bỏ, vô hiệu hóa 196 nguồn tin xấu, độc.

Tại cơ sở, Công an xã Chiềng Sơ đã xử phạt 12,5 triệu đồng một trường hợp sử dụng Facebook đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống. Sau khi được tuyên truyền, giải thích pháp luật, người này đã tự nguyện gỡ bỏ thông tin và cam kết không tái phạm. Qua đó cho thấy, bên cạnh biện pháp xử lý vi phạm, việc giải thích, hướng dẫn để người dân hiểu và chấp hành pháp luật cũng góp phần hạn chế tình trạng phát tán thông tin sai lệch.

Ở các địa bàn biên giới, công tác vận động quần chúng được gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Thông qua phối hợp với Bộ đội Biên phòng và chính quyền địa phương, lực lượng chức năng tuyên truyền về quy chế khu vực biên giới, trách nhiệm bảo vệ đường biên, cột mốc; vận động người dân phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và ma túy qua biên giới; tích cực tham gia tuần tra, tự quản đường biên, cột mốc.

Tại bản Pha Luông, xã Chiềng Sơn, ông Sồng A Tủa, Người có uy tín, trưởng dòng họ Sồng, đã có nhiều năm gắn bó với công việc của bản. Ông cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Chiềng Sơn tuyên truyền, vận động đồng bào định canh, định cư, bám đất, bám bản, tham gia tuần tra, bảo vệ đường biên, cột mốc. Từ chỗ tập quán du canh, du cư khó thay đổi, năm 1989, ông cùng lực lượng chức năng vận động được 42 hộ dân định cư tại chân núi Pha Luông, từng bước hình thành bản làng ổn định. Bản Pha Luông hiện tại có hơn 100 hộ dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông.

Tại bản Hua Lạnh, xã Sốp Cộp, ông Giàng Khua Dính cũng là một trong những Người có uy tín tích cực phối hợp với Bộ đội Biên phòng tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành quy chế biên giới. Từ năm 2017, ông cùng lực lượng chức năng và chính quyền địa phương vận động được 7 hộ có ý định di cư hoặc đã di cư sang bên kia biên giới trở về bản, ổn định cuộc sống. Những việc làm cụ thể ấy góp phần giữ ổn định địa bàn, hạn chế tình trạng di cư tự phát và củng cố ý thức trách nhiệm của người dân trong bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền giúp đồng bào nhận diện hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để lôi kéo, vận động đóng góp tiền, tài sản trái quy định, truyền bá mê tín, dị đoan hoặc tổ chức sinh hoạt trái pháp luật cũng được chú trọng. Người dân được hướng dẫn cảnh giác trước những lời dụ dỗ, hứa hẹn về lợi ích vật chất, tinh thần; kịp thời thông tin cho chính quyền, lực lượng chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Củng cố thế trận lòng dân 

Những kết quả trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, xử lý thông tin xấu độc và vận động nhân dân tham gia bảo vệ an ninh, biên giới cho thấy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an Sơn La trong giữ vững ổn định từ cơ sở. Tuy nhiên, thực tiễn địa bàn miền núi, biên giới rộng, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn chênh lệch, khả năng tiếp cận thông tin của một bộ phận đồng bào còn hạn chế tiếp tục đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác bảo vệ trận địa tư tưởng.

Trước hết, cần đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng địa bàn và nhóm đối tượng. Thực tế cho thấy, những thông tin sai lệch thường được lan truyền nhanh qua mạng xã hội, trong khi một bộ phận người dân chưa có đủ kỹ năng kiểm chứng. Vì vậy, bên cạnh việc cung cấp thông tin chính thống, cần hướng dẫn đồng bào nhận diện thủ đoạn giả mạo, cắt ghép hình ảnh, xuyên tạc chính sách; không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, không để bị lợi dụng, lôi kéo tham gia các hoạt động trái pháp luật. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc sử dụng ngôn ngữ, cách truyền đạt gần gũi, phù hợp với phong tục, tập quán sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền.

Một yêu cầu quan trọng khác là phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở, già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ và Người có uy tín trong cộng đồng. Đây là những người am hiểu phong tục, tập quán, có tiếng nói và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của đồng bào. Thực tiễn tại Pha Luông, Hua Lạnh cho thấy, khi Người có uy tín chủ động phối hợp với lực lượng chức năng, những chủ trương, quy định pháp luật có thể được chuyển tải gần gũi, thuyết phục hơn. Do đó, cần tiếp tục xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Công an, Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể; tạo điều kiện để những Người có uy tín phát huy vai trò trong nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, hòa giải mâu thuẫn và vận động nhân dân chấp hành pháp luật.

Đặc biệt, giữ vững trận địa tư tưởng không thể tách rời nhiệm vụ chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào. Những khó khăn về sinh kế, việc làm, điều kiện học tập và tiếp cận các dịch vụ xã hội nếu không được quan tâm giải quyết có thể trở thành kẽ hở để các đối tượng xấu lợi dụng, dụ dỗ, lôi kéo. Vì vậy, bên cạnh công tác bảo đảm an ninh, trật tự, cần gắn việc thực hiện chính sách dân tộc với hỗ trợ phát triển sản xuất, giảm nghèo, đào tạo nghề, tạo việc làm. Những trường hợp di cư tự phát trở về cần được quan tâm hỗ trợ ổn định nơi ở, sinh kế, giấy tờ tùy thân, tạo điều kiện cho con em đến trường và hòa nhập cộng đồng.

Trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo hợp pháp, giải quyết kịp thời những kiến nghị chính đáng của người dân có ý nghĩa quan trọng trong củng cố niềm tin và tăng cường đoàn kết cộng đồng. Cùng với đó, cần chủ động phát hiện, đấu tranh với những hành vi lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật, kích động chia rẽ, gây mất ổn định ở cơ sở; tránh để những vụ việc nhỏ kéo dài, phát sinh thành vấn đề phức tạp.

Từ thực tiễn Sơn La có thể thấy, giữ vững trận địa tư tưởng không chỉ là đấu tranh, phản bác các luận điệu sai trái, mà còn là quá trình củng cố niềm tin, phát huy sức mạnh đoàn kết và trách nhiệm của mỗi người dân trong bảo vệ an ninh, trật tự. Với lực lượng Công an làm nòng cốt, cùng sự phối hợp của Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và Người có uy tín, việc xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận lòng dân vững chắc sẽ góp phần giữ ổn định địa bàn, bảo vệ chủ quyền biên giới, tạo nền tảng cho vùng đồng bào các dân tộc phát triển bền vững.