Tin tức mới nhất về: Tiếp biến văn hóa

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu chuyên sâu về lễ Vu lan dưới góc độ tôn giáo học và văn hóa học. Trên cơ sở làm rõ nguồn gốc kinh điển Phật giáo (Kinh Vu lan bồn) và sự chuyển hóa từ tư tưởng Ấn Độ sang không gian văn hóa Việt Nam, tác giả phân tích ý nghĩa bản chất của đạo hiếu trong Phật giáo và sự hòa quyện hữu cơ với truyền thống thờ cúng Tổ tiên, “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Nghiên cứu chỉ ra rằng Vu lan không chỉ dừng lại ở một nghi lễ tôn giáo biệt phái mà đã trở thành một thành tố cốt lõi trong hệ giá trị đạo đức xã hội Việt Nam, góp phần cố kết gia đình, dòng họ và chuyển hóa tâm thức cá nhân trong bối cảnh đương đại. Bài viết đi sâu phân tích cấu trúc tư tưởng của đạo hiếu trong Phật giáo, tiến trình Việt hóa nghi lễ Vu lan và giá trị vững bền của nét đẹp đạo đức này trong đời sống tinh thần của người Việt từ truyền thống đến hiện đại.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu quá trình và hệ quả của sự giao thoa giữa tín ngưỡng địa phương (vạn vật hữu linh) và các tôn giáo nhập thế (chủ yếu là Công giáo và Tin Lành) tại khu vực Tây Nguyên. Thông qua việc phân tích cấu trúc xã hội, tâm lý tộc người và các biến đổi văn hóa làm rõ cơ chế “tiếp biến văn hóa” và sự hình thành các hình thái tôn giáo hỗn dung. Bài viết nhấn mạnh rằng sự giao thoa này không chỉ là quá trình thay thế niềm tin mà là một sự thích nghi chiến lược, giúp các tộc người thiểu số duy trì bản sắc trong bối cảnh hiện đại hóa và hội nhập.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong dòng chảy văn hóa của vùng biên viễn phía Bắc, tín ngưỡng Tứ phủ tại Lạng Sơn đóng vai trò là một trong những cột trụ tâm linh quan trọng và chi phối sâu sắc đến cấu trúc xã hội, đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân đa dân tộc. Vai trò của tín ngưỡng Tứ phủ tại Lạng Sơn mang những đặc thù riêng biệt, nơi niềm tin tâm linh hòa quyện với ý thức bảo vệ biên thùy và tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc sinh sống trên địa bàn. Bài viết tập trung phân tích vai trò của tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ phủ đối với đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng cư dân tại Lạng Sơn, làm rõ cách thức tín ngưỡng Tứ phủ tại đây không chỉ bảo tồn các giá trị cốt lõi của đạo Mẫu Việt Nam mà còn tiếp biến các yếu tố văn hóa tộc người để tạo nên một diện mạo tâm linh đặc thù, từ đó góp phần quan trọng vào việc cố kết cộng đồng, tộc người và phát triển các loại hình du lịch tâm linh ở Lạng Sơn.

(DTTG) - Tóm tắt: Songkran bắt nguồn từ thuật ngữ Phạn ngữ Sankranti, có nghĩa là sự chuyển giao hoặc bước vào. Trong truyền thống Bà-la-môn giáo cổ đại, đây là thời điểm Mặt Trời kết thúc chu kỳ trong cung Song Ngư để bước vào cung Bạch Dương. Đối với người Thái, Songkran là một cột mốc thời gian trên lịch pháp và là một nghi lễ chuyển đổi. Đây là thời điểm ranh giới giữa cái cũ và cái mới, giữa bụi bặm của trần thế và sự thanh khiết của tâm linh. Songkran là một không gian thiêng nơi con người thực hiện các nghi thức tẩy trần để rũ bỏ vận hạn của năm cũ và đón nhận phước lành của năm mới. Bài viết phân tích tết Songkran của Thái Lan làm rõ nguồn gốc, sự tiếp biến trong lòng Phật giáo Thượng tọa bộ và các tín ngưỡng bản địa Thái Lan; Giải mã biểu tượng “nước”, “tháp cát”, những thực hành gột rửa nghiệp lực và tích lũy công đức; Đánh giá vai trò của Songkran trong việc định hình bản sắc quốc gia và vị thế sau khi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2023.