Di sản thiên nhiên, văn hóa, lịch sử - nền tảng phát triển du lịch bền vững
Với diện tích trên 3.683 km2, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng hội tụ gần như trọn vẹn vẻ đẹp nguyên sơ, kỳ vĩ của miền sơn cước. Năm 2018, công viên địa chất Non nước Cao Bằng chính thức trở thành thành viên mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO đã góp phần quảng bá hình ảnh Cao Bằng trên bản đồ du lịch trong nước và thế giới. Sau 8 năm, đến nay, lượng khách đến Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Cao Bằng tăng nhanh chóng. Năm 2016, Cao Bằng đón khoảng 650.000 lượt khách, năm 2025 đã đạt trên 2,45 triệu lượt (tăng gấp 4 lần). Giai đoạn 2021-2025, Cao Bằng đón khoảng 7,8 triệu lượt khách, tăng hơn 53% so với giai đoạn trước; tổng doanh thu từ du lịch đạt khoảng 5.500 tỷ đồng, tăng hơn 3 lần.
Đến với Cao Bằng, du khách có ấn tượng đặc biệt với thác Bản Giốc, Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó (xã Trường Hải), suối Lê nin, núi Các Mác, hang Pác Bó. Hiện nay, Công viên địa chất có 4 tuyến trải nghiệm gồm: tuyến phía Bắc “Hành trình về nguồn cội”, tuyến phía Tây “Khám phá Phja Oắc - Vùng núi của những đổi thay”, tuyến phía Đông “Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên”; tuyến phía Nam “Một thời hoa lửa”. Theo bà Hoàng Thị Huệ, Phó Giám đốc Ban Quản lý Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, hành trình xây dựng Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng những năm qua đã được chứng minh khi di sản được trân trọng và con người là trung tâm.
Thác Bản Giốc là một thắng cảnh nổi tiếng thế giới, điểm đến quan trọng nhất của tuyến du lịch Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng Tạo ra nguồn sinh kế mới cho đồng bào
Các bản làng vùng cao như Phia Thắp (xã Quảng Uyên), Hoài Khao (xã Thành Công), Luống Nọi (xã Hà Quảng) đã tìm được sinh kế mới từ Công viên địa chất Toàn cầu. Với mạng lưới 58 đối tác, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng ngày càng phát huy vai trò trong bảo tồn làng nghề, cải thiện sinh kế và phát triển du lịch bền vững, góp phần giúp hàng nghìn lao động địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, có việc làm và thu nhập ổn định.
Chị Nông Thị Sanh, ở xã Quảng Uyên trong trung tâm trải nghiệm Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng chia sẻ: Ban Quản lý Công viên đã giúp gia đình chị nâng cao nhận thức, biết cách quảng bá sản phẩm giấy bản. Du khách đến trải nghiệm, thích thú, mua các món quà lưu niệm như quạt giấy, sổ tay nhiều hơn, giúp thu thập của gia đình chị được cải thiện rõ rệt...
Nhiều mô hình du lịch cộng đồng đã phát triển ở đây. Chính quyền địa phương đã mở những lớp tập huấn về kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho người dân. Từ đó, người dân đã biết làm du lịch để tăng thu nhập trên cơ sở bảo tồn, gìn giữ những nét văn hóa độc đáo của dân tộc.
Năm 2026, mục tiêu của tỉnh là giữ vững danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu, phát huy giá trị để công viên thực sự mang lại lợi ích cho người dân, cho thế hệ tương lai. Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai các nhiệm vụ xây dựng, phát huy giá trị Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng theo tiêu chí của UNESCO, chuẩn bị cho các kỳ tái thẩm định; mở rộng hợp tác quốc tế với nhiều công viên địa chất trên thế giới để mục tiêu phát triển bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành nhịp sống của mỗi người dân đang bền bỉ lưu giữ từng nét văn hóa, bảo vệ mỗi cảnh đẹp hoang sơ, hùng vĩ mà thơ mộng ở vùng biên cương Tổ quốc.
Nhiều hộ dân ở Cao Bằng đã khôi phục lại nghề dệt thổ cẩm để phục vụ du khách khi tham quan Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao BằngBảo tồn và phát huy giá trị di sản ở Cao Bằng là chìa khóa để xây dựng một nền du lịch bền vững. Thiên nhiên hùng vĩ, văn hóa đa dạng, lịch sử hào hùng sẽ trở thành nguồn lực vô giá nếu được khai thác hợp lý. Cao Bằng không chỉ là điểm đến để chiêm ngưỡng cảnh đẹp, mà còn là nơi để du khách cảm nhận chiều sâu văn hóa và lịch sử dân tộc. Đây chính là con đường để Cao Bằng vừa giữ được bản sắc, vừa hội nhập và phát triển mạnh mẽ trong tương lai./.
