Điện Biên: Thực hiện hiệu quả bình đẳng giới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc, nơi sinh sống của 19 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm trên 80% dân số. Do địa hình chia cắt, hạ tầng giao thông còn khó khăn cùng với sự tồn tại của những hủ tục, tập quán lạc hậu kéo dài qua nhiều thế hệ, công tác bình đẳng giới tại vùng đồng bào DTTS ở Điện Biên từng đứng trước nhiều thách thức gay gắt. Nổi lên là tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, tư tưởng "trọng nam khinh nữ" hay bạo lực gia đình từng là những rào cản lớn níu chân sự phát triển của phụ nữ và trẻ em gái. Tuy nhiên, bằng sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, Điện Biên đã và đang thực hiện hiệu quả công tác bình đẳng giới, tạo nên những chuyển biến sâu sắc trong đời sống kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS.

Bước ngoặt lớn trong công tác bình đẳng giới tại Điện Biên gắn liền với việc triển khai hiệu quả Dự án 8 "Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em" thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719). Xác định tuyên truyền là chìa khóa mở đường cho nhận thức, tỉnh đã đổi mới toàn diện hình thức vận động. Thay cho những buổi họp khô khan, công tác truyền thông được lồng ghép linh hoạt qua các buổi sinh hoạt cộng đồng, diễn xướng dân gian, hội thi sân khấu hóa hay phát thanh bằng tiếng dân tộc Mông, Thái, Khơ Mú...

Một trong những mô hình sáng tạo và mang lại hiệu quả rõ rệt nhất tại Điện Biên là việc thành lập và duy trì hoạt động của các "Tổ truyền thông cộng đồng" và Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi". Tính đến nay, hàng trăm Tổ truyền thông cộng đồng đã được thành lập tại các thôn, bản đặc biệt khó khăn. Với lực lượng nòng cốt là bí thư chi bộ, trưởng bản, người uy tín và cán bộ phụ nữ, các tổ này đã "đến từng ngõ, gõ từng nhà" để lắng nghe, chia sẻ và gỡ bỏ những định kiến giới lâu đời. Trong khi đó, các Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" trong các trường học đã trao quyền cho học sinh DTTS, giúp các em tự tin lên tiếng bảo vệ quyền lợi của bản thân, nói không với nạn tảo hôn và bỏ học giữa chừng.

Song song với việc nâng cao nhận thức, Điện Biên đặc biệt chú trọng đến việc tạo dựng sinh kế, trao quyền kinh tế cho phụ nữ DTTS. Tỉnh đã chỉ đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ hàng ngàn hội viên vay vốn ưu đãi để phát triển sản xuất. Nhiều mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ đã ra đời và gặt hái thành công, từ các hợp tác xã dệt thổ cẩm, chế biến nông sản sạch đến các hộ gia đình làm du lịch cộng đồng (homestay) tại các bản du lịch văn hóa. 

Khi phụ nữ tự chủ về tài chính, tiếng nói và vị thế của họ trong gia đình cũng như ngoài xã hội được nâng lên rõ rệt. Người đàn ông trong gia đình không còn là "trụ cột độc tôn" mà dần chuyển sang vai trò người đồng hành, chia sẻ công việc nhà và cùng bàn bạc với người phụ nữ trước khi ra các quyết định lớn.

Để bảo vệ phụ nữ và trẻ em khỏi nguy cơ bạo lực, Điện Biên đã xây dựng và nhân rộng các mô hình "Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng". Đây là nơi tạm trú an toàn, cung cấp sự hỗ trợ y tế, tâm lý và pháp lý khẩn cấp cho các nạn nhân bị bạo lực gia đình. Nhờ sự vào cuộc tích cực của chính quyền cơ sở và lực lượng Công an xã, nhiều vụ việc vi phạm quyền trẻ em và bạo lực trên cơ sở giới đã được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh tại các bản làng.

Không dừng lại ở cấp cơ sở, bình đẳng giới tại Điện Biên còn được thể hiện rõ qua sự gia tăng tỷ lệ phụ nữ DTTS tham gia vào hệ thống chính trị và quản lý nhà nước. Ngày càng có nhiều nữ cán bộ là người Mông, Thái, Hà Nhì... giữ các vị trí chủ chốt trong cấp ủy, chính quyền, Hội đồng Nhân dân các cấp. Sự hiện diện của họ không chỉ khẳng định năng lực của phụ nữ DTTS mà còn mang lại những góc nhìn thấu đáo, thực tế trong việc ban hành các chính sách phát triển địa phương.

Đánh giá về công tác bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh, ông Lê Đình Tuyên, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, Giám đốc Dự án “Hỗ trợ nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới tại tỉnh Điện Biên” khẳng định: “Thời gian qua, công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ luôn được Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo sát sao. Việc thu hẹp khoảng cách giới không chỉ dừng lại ở các hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ sinh kế ở cơ sở mà đã được nâng tầm thành chiến lược trong công tác cán bộ. Tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy, đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp và nắm giữ vị trí lãnh đạo, quản lý tại các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh liên tục tăng qua các nhiệm kỳ. Đây chính là minh chứng rõ nét cho sự bình đẳng về cơ hội phát triển, khẳng định năng lực, đóng góp quan trọng của phụ nữ vào sự nghiệp phát triển chung của tỉnh”.

Những thành tựu về bình đẳng giới tại vùng đồng bào DTTS tỉnh Điện Biên là minh chứng sống động cho tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau". Dù con đường phía trước vẫn còn không ít thách thức do địa hình chia cắt và nguồn lực có hạn, nhưng những kết quả đạt được đã tiếp thêm sức mạnh để phụ nữ và trẻ em gái vùng cao Điện Biên tự tin vươn lên, làm chủ cuộc sống và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của quê hương Điện Biên anh hùng./.