Analytic
Thứ hai, ngày 02/01/2026

Giá trị kiến trúc độc đáo của Đình Quan Phố

An Khanh - 17:59, 23/06/2026

(DTTG) - Đình Quang Phổ tọa lạc tại phường Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Trải qua thời gian và những thăng trầm của lịch sử, ngôi đình cổ kính này vẫn đứng vững, lưu giữ nguyên vẹn những nét kiến trúc và nghệ thuật chạm khắc độc đáo từ thời Hậu Lê.

Bước chân vào khuôn viên đình Quan Phố, cảm giác đầu tiên mang lại đó chính là sự thư thái, thâm nghiêm của một chốn sơn thủy hữu tình. Ngôi đình Quan Phố tọa lạc trên một thế đất đẹp, trước mặt là giếng nước cổ và một hồ nước rộng, quanh năm trong xanh, in bóng mây trời.

Bao bọc xung quanh di tích là những gốc cây cổ thụ tỏa bóng mát sum suê, như những chứng nhân chứng kiến nhịp sống thăng trầm của làng quê bên dòng sông Hồng. Sự hòa quyện giữa công trình kiến trúc nhân tạo và cảnh quan thiên nhiên thuần phác đã tạo nên một bộ mặt di sản hài hòa, chuẩn mực theo quan niệm phong thủy của người xưa.

Không gian cảnh quan đình Quan Phố “Sơn thủy bao bọc”
Không gian cảnh quan đình Quan Phố “Sơn thủy bao bọc”

Căn cứ vào các tư liệu Hán Nôm còn khắc rõ trên các cấu kiện, đình Quan Phố được khởi dựng từ thời Hậu Lê. Dù sau này trải qua những đợt trùng tu lớn vào năm Mậu Dần, niên hiệu Gia Long thứ 17 (1818) và niên hiệu Bảo Đại thứ 10 (1935), đình Quan Phố vẫn giữ được cốt cách và bố cục mặt bằng hình chữ Nhị (二) nguyên bản.

Đình gồm hai tòa song song với nhau: tòa đệ nhất (tiền đường) và tòa đệ nhị (hậu cung). Hệ thống kết cấu khung gỗ tại đây có quy mô lớn, sử dụng những thân gỗ bản to, vững chãi để nâng đỡ toàn bộ mái ngói thâm nâu. Chính kiến trúc quy mô này đã phản ánh một thời kỳ hưng thịnh của vùng đất Duy Tiên, nơi người dân sẵn sàng dốc lòng, dốc của để phụng sự thần linh và kiến tạo không gian cộng đồng.

Điểm đặc sắc nhất làm nên giá trị nghệ thuật độc đáo của đình Quan Phố chính là nghệ thuật chạm khắc tinh xảo trên các cấu kiện gỗ.

Tại các bộ vì nách ở gian giữa của cả tòa đệ nhất và tòa đệ nhị, các nghệ nhân xưa đã phô diễn những đường đục chạm hết sức công phu. Đề tài trang trí ở đây vô cùng phong phú: một mặt mang tính chất ước lệ của nghệ thuật cung đình với hình ảnh rồng bay, phượng múa, mây vần; mặt khác lại đan xen những nét vẽ dân gian sinh động, mô tả cảnh vật quen thuộc của đời sống cư dân nông nghiệp.

Điểm làm nên giá trị nghệ thuật độc đáo của đình Quan Phố chính là nghệ thuật chạm khắc tinh xảo trên các cấu kiện gỗ
Điểm làm nên giá trị nghệ thuật độc đáo của đình Quan Phố chính là nghệ thuật chạm khắc tinh xảo trên các cấu kiện gỗ

Bằng kỹ thuật chạm chìm, chạm nổi (đục bong/chạm lộng) hết sức chau chuốt, tỷ mỉ, thớ gỗ vô tri đã biến thành những bức tranh nghệ thuật có chiều sâu và sống động đến lạ kỳ. Các đường nét không hề cứng nhắc mà uyển chuyển, mềm mại, thể hiện tư duy thẩm mỹ đỉnh cao của những người thợ mộc tài hoa thời bấy giờ.

Không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc, đình Quan Phố hiện còn là nơi lưu giữ một kho tàng cổ vật, hiện vật vô giá với nhiều chất liệu phong phú như gỗ, sứ, đồng và giấy.

Đặc biệt là hệ thống sắc phong, đồ thờ tự có niên đại trải dài từ thời Hậu Lê đến thời Nguyễn. Những hiện vật này không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn là những văn bản lịch sử chân xác, chứng minh cho dòng chảy văn hóa liên tục và vị thế của ngôi đình qua các triều đại.

Đình Quan Phố là nơi thờ Thành hoàng làng cùng 5 vị thần từ thời Hùng Vương thứ 18 (Hùng Duệ Vương) có công giúp nước, yên dân: Cao Sơn đại vương, Thiện Tâm đại vương, Viện Tâm đại vương, Hà Bá đại vương, Chàng Lý tôn thần.

Tinh hoa chạm khắc ở đình Quan Phố là sự giao thoa giữa cung đình và dân gian
Tinh hoa chạm khắc ở đình Quan Phố là sự giao thoa giữa nghệ thuật cung đình và dân gian

Hằng năm, vào tháng 8 Âm lịch, hội làng Quan Phố lại được tổ chức rộn ràng. Đây không chỉ là dịp để người dân địa phương bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân, mà còn là không gian văn hóa tâm linh gắn kết cộng đồng, trao truyền các giá trị văn hóa phi vật thể cho thế hệ mai sau.

Sau khi được xếp hạng là di tích cấp tỉnh vào năm 2005, đình Quan Phố đã chính thức đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia. Đây là phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực gìn giữ di sản của bao thế hệ người dân Duy Tiên.

Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, mái đình Quan Phố vẫn đứng đó như một khoảng lặng văn hóa bình yên, lưu giữ một kiến trúc nghệ thuật  mà cha ông đã dày công để lại.