Khát vọng từ Nà Hẩu

Năm 2016, trong một lần theo bạn về thăm Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, nay thuộc xã Tân Hợp, tỉnh Lào Cai, Đặng Văn Chính - chàng thanh niên dân tộc Dao quê ở xã Xuân Ái, tỉnh Lào Cai đã bị chinh phục bởi rừng nguyên sinh bạt ngàn, những thác nước trắng xóa, hang động kỳ thú và văn hóa độc đáo của đồng bào Mông nơi đây. Ý nghĩ làm điều gì đó để phát huy tiềm năng vùng đất này nhen nhóm trong anh.

Hai năm sau, tại cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp trong đoàn viên thanh niên” do Huyện Đoàn Văn Yên (cũ) tổ chức, Dự án Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc dân tộc Mông kết hợp nuôi cá tầm nước lạnh của anh Chính đoạt giải Nhì. Giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận, mà còn là động lực để anh quyết tâm biến giấc mơ, ý tưởng làm giàu thành hiện thực.

Trong những chuyến khảo sát, anh Chính gặp ông Giàng A Châu - nguyên Bí thư Đảng ủy xã Nà Hẩu, một người Mông có uy tín và giàu trải nghiệm. Giữa một thanh niên nhiều nhiệt huyết và một già làng từng trải đã hình thành sự đồng cảm đặc biệt khi cùng có chung mong muốn tìm ra con đường giúp đồng bào Mông nơi đây thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Họ liên kết với nhau để hành động. Tháng 5/2019, Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch Nà Hẩu (HTX) chính thức ra đời, lấy nông nghiệp sinh thái làm gốc, du lịch cộng đồng làm hướng phát triển.

Ban đầu, HTX đầu tư nuôi 8 lồng cá tầm với hơn 3.000 con giống, kết hợp khai thác các tour tắm thác, thăm rừng già, khám phá hang động, trải nghiệm văn hóa Mông. Ý tưởng “nông nghiệp kết hợp du lịch” dần được hiện thực hóa ngay trên mảnh đất từng rất nghèo khó. Khi dịch COVID-19 ập đến, du lịch gần như ngưng trệ.

Thay vì chùn bước, anh Chính và ban điều hành xoay từ bán trực tiếp sang bán trực tuyến, HTX đã mở nhà hàng Cá tầm 8687 tại thị trấn Mậu A, tiến hành đăng ký thương hiệu “Cá tầm Nà Hẩu” để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Sự linh hoạt này đã giúp HTX đứng vững. Năm 2020, doanh thu đạt hơn 350 triệu đồng; năm 2021 tăng vọt lên gần 1,2 tỷ đồng, phần lớn đến từ sản phẩm cá tầm. Giữa lúc khó khăn, mô hình càng chứng minh được sức sống và tiềm năng.

Năm 2022, anh Chính tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, xây dựng dự án “Phát triển du lịch cộng đồng gắn với sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số tại Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu”. Mô hình tập trung vào ba nhóm sinh kế: Nuôi cá tầm và gà đen, lợn đen, ốc rạ, rau rừng; Phát triển dịch vụ homestay từ chính những nếp nhà truyền thống của đồng bào; Làm dịch vụ ăn uống, văn nghệ, bán hàng lưu niệm tại điểm du lịch. HTX đóng vai trò trung tâm, cung cấp giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm; đào tạo thanh niên làm hướng dẫn viên, tập huấn các kỹ năng du lịch cộng đồng, an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường…

Hôm nay, HTX Nà Hẩu vẫn đang tạo công ăn việc làm ổn định cho các thành viên, đồng thời đã có hàng chục hộ đồng bào Mông, Dao ở lân cận học tập làm theo. Với anh Chính, dù không còn trực tiếp điều hành HTX nữa để tập trung vào công ty công nghệ, nhưng niềm vui lớn nhất với anh là nhìn thấy mô hình của mình trở thành “cú hích” giúp bà con thay đổi nếp nghĩ, cách làm để thoát nghèo, thậm chí vươn lên làm giàu ngay tại quê hương. Mô hình đã giúp bà con có thêm sinh kế ngoài nương rẫy, giảm áp lực phá rừng, đồng thời học cách sản xuất hàng hóa, phục vụ du lịch. So với trồng lúa, trồng ngô, thu nhập từ dịch vụ du lịch và nuôi cá tầm nước lạnh cao hơn hàng chục lần, tạo động lực để bà con gắn bó và gìn giữ bản làng.

Giới chuyên gia cũng đánh giá cao mô hình. Theo bà Phạm Kiều Oanh - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến phục vụ cộng đồng, mô hình tuy nhỏ nhưng có sức lan tỏa mạnh mẽ, tạo sinh kế bền vững, giữ chân thanh niên dân tộc thiểu số ở lại quê hương, giảm xáo trộn xã hội và tạo ra tác động tích cực cho cộng đồng.

Trong dòng chảy cuộc sống hôm nay, khi nhiều nơi chạy theo “bê tông hóa núi rừng” hay “resort hóa bản làng”, Nà Hẩu chọn cho mình con đường giữ nguyên bản, khai thác giá trị từ thiên nhiên và bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo trở thành sinh kế. Con đường tuy khó nhưng mở ra triển vọng phát triển bền vững, lâu dài cho vùng cao./.