Hai chàng trai thi kén rể cùng trổ tài trong các trò chơiTheo truyền thuyết địa phương, lễ hội kén rể bắt nguồn từ sự tích tướng Lê Hoa có công đánh giặc Đông Hán dưới thời Hai Bà Trưng. Sau đó bà đã được Hai Bà Trưng phong tước “nữ sư anh phong”. Khi được phong chức và trở về làng Đường Yên, bà được dân làng nghênh đón và sau này được suy tôn là Thành hoàng làng. Theo đó, hằng năm cứ đến ngày 2/2 (Âm lịch) nhân dân lại tổ chức lễ hội để tưởng nhớ công đức to lớn của bà đối với Đường Yên. Qua nhiều thế hệ, nghi lễ này trở thành nét văn hóa riêng có, làm nên bản sắc của vùng đất ven sông Hồng…
Điểm hấp dẫn của lễ hội nằm ở các phần thi mang tính tượng trưng, như: thử tài nhanh trí, khéo léo, ứng xử linh hoạt. Những trò diễn dân gian được tổ chức trong tiếng trống hội rộn ràng, thu hút đông đảo người dân tham gia và cổ vũ. Không khí lễ hội vì thế luôn sôi nổi, tràn đầy tiếng cười. Với người dân Đường Yên, đây không chỉ là ngày hội truyền thống mà còn là dịp để con cháu hiểu thêm về lịch sử làng quê, về những câu chuyện gắn với nguồn cội.
Giá trị sâu sắc của lễ hội kén rể không chỉ nằm ở yếu tố giải trí, mà còn ở ý nghĩa giáo dục truyền thống.Qua các trò diễn, người trẻ được nhắc nhở về những phẩm chất tốt đẹp của con người: sự thông minh, lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và đạo lý gia đình. Những giá trị ấy đã trở thành chuẩn mực văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, góp phần giữ gìn nếp sống nghĩa tình của cộng đồng làng xã. Trong nhịp sống hiện đại, lễ hội kén rể còn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân. Đây là dịp để mọi người trong làng gặp gỡ, sum họp, cùng nhau ôn lại truyền thống và thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Không khí lễ hội làm sống dậy ký ức văn hóa của một vùng quê đang từng ngày đổi thay nhưng vẫn giữ được cốt cách truyền thống.
Chàng rể thắng cuộc trong trang phục mới sánh bước cùng nữ tướng ra mắt dân làng, khép lại hội thi kén rểNhững năm gần đây, chính quyền địa phương và người dân đã chú trọng hơn đến việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội. Lễ hội kén rể được tổ chức bài bản, gắn với quảng bá du lịch văn hóa của địa phương. Du khách đến tham quan không chỉ để xem các trò diễn đặc sắc, mà còn để tìm hiểu đời sống văn hóa của người dân vùng ven đô. Nhờ đó, nhiều dịch vụ địa phương, như: ẩm thực, sản phẩm làng nghề, dịch vụ du lịch cộng đồng cũng được hưởng lợi, góp phần nâng cao đời sống vật chất cho người dân. Lễ hội cũng là dịp để tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư. Người dân làng Đường Yên luôn tự hào khi vừa giữ gìn được truyền thống, vừa góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu đẹp. Giữa nhịp sống đô thị hóa nhanh chóng của Thủ đô, lễ hội kén rể ở làng Đường Yên vẫn giữ được sức sống bền chặt. Tiếng trống hội mỗi độ xuân về như nhắc nhở con cháu nhớ về cội nguồn, trân trọng những giá trị văn hóa đã nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ.
Vì vậy, lễ hội kén rể không chỉ là một sinh hoạt dân gian đặc sắc, mà còn là biểu tượng của tinh thần cộng đồng, của niềm tin vào những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Từ ngôi làng nhỏ ven đô Hà Nội, nét văn hóa ấy tiếp tục lan tỏa góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn hóa truyền thống của đất nước.
