Lạp sườn Khinh Sa - Hương vị từ vùng núi đá Bắc Sơn

Điểm đặc biệt của món ăn này nằm ngay trong cái tên “Khinh Sa”. Đây là một loại gừng núi đá chỉ mọc trên các sườn núi đá cao ở Bắc Sơn. Khi còn tươi, loại gừng này có mùi khá nồng, thậm chí hơi ngái. Nhưng qua bàn tay khéo léo của người Tày, Khinh Sa trở thành gia vị quan trọng, hòa quyện cùng thịt lợn để tạo nên hương thơm rất đặc trưng cho món lạp sườn. Chính sự kết hợp độc đáo ấy khiến lạp sườn Khinh Sa mang sắc thái riêng, khác biệt với nhiều loại lạp xưởng ở các vùng miền khác.

Nguyên liệu chính của lạp sườn Khinh Sa khá giản dị: thịt lợn tươi, gừng Khinh Sa và các gia vị truyền thống. Thịt lợn được chọn kỹ từ những con lợn khỏe mạnh, sau đó thái nhỏ, trộn với rượu trắng và gừng núi đá giã nhuyễn theo tỷ lệ 5kg thịt trộn với một lạng gừng. Hỗn hợp này được nhồi vào lòng lợn non đã làm sạch, rồi phơi nắng hoặc hong khô ít nhất 5 tiếng đồng hồ để tạo độ săn và giữ hương vị. Nhờ có Khinh Sa, những thanh lạp sườn sau khi chế biến dậy lên mùi thơm đặc trưng, vị ngọt của thịt hòa với chút cay nồng của gừng núi đá, có thể để được rất lâu mà không bị mốc hỏng.

Trong đời sống của người Tày ở Bắc Sơn, lạp sườn không chỉ là món ăn thường ngày mà còn gắn với những dịp đặc biệt như Tết Nguyên đán, lễ hội hay những bữa cơm sum họp gia đình. Vào những ngày cuối năm, nhiều gia đình cùng nhau chế biến lạp sườn để dự trữ thực phẩm cho mùa đông. Hình ảnh những dây lạp sườn treo trước hiên nhà, phơi dưới nắng hanh của miền núi đã trở thành nét quen thuộc của vùng đất này.

Những năm gần đây, lạp sườn Khinh Sa không còn chỉ xuất hiện trong bữa cơm của người dân địa phương mà đã từng bước trở thành sản phẩm hàng hóa. Một trong những đơn vị góp phần đưa đặc sản này ra thị trường là Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ chăn nuôi Hợp Tiến. Hợp tác xã được thành lập năm 2020 nhằm ổn định đầu ra cho người chăn nuôi lợn, đồng thời chuẩn hóa quy trình sản xuất lạp sườn theo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nhờ đầu tư máy móc, đóng gói hút chân không và xây dựng thương hiệu, sản phẩm lạp sườn Khinh Sa của Hợp tác xã đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm địa phương mà còn góp phần bảo tồn nét ẩm thực truyền thống của người Tày.

Hiện nay, lạp sườn Khinh Sa đã có mặt tại nhiều cửa hàng đặc sản ở Lạng Sơn và các tỉnh phía Bắc, trở thành món quà được nhiều du khách lựa chọn sau mỗi chuyến du lịch tới vùng đất Bắc Sơn nổi tiếng. Từng thanh lạp sườn không chỉ mang hương vị của thịt lợn, gừng núi đá và nắng gió vùng cao, mà còn chứa đựng câu chuyện về đời sống lao động cần cù của người dân quê hương cách mạng anh hùng.

Ẩm thực luôn là cách nhanh nhất để cảm nhận về một vùng đất. Nếu có dịp về thăm làng du lịch cộng đồng Làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, điểm đến được Tổ chức Du lịch Thế giới vinh danh trong mạng lưới các làng du lịch tiêu biểu của thế giới, du khách chỉ cần thưởng thức một thanh lạp sườn Khinh Sa nướng trên bếp than hồng cũng đủ cảm nhận trọn vẹn hương vị của núi rừng Bắc Sơn. Mùi thơm lan tỏa từ lớp thịt săn đỏ, quyện cùng vị cay nồng của gừng Khinh Sa gợi nhắc đến những sườn núi đá, nơi loài gừng đặc biệt này sinh trưởng và cả sự khéo léo, cần mẫn của người Tày đã gìn giữ công thức chế biến qua nhiều thế hệ.

Bởi vậy, lạp sườn Khinh Sa không đơn thuần là một món đặc sản để thưởng thức, mà còn là lát cắt sinh động về đời sống văn hóa của tộc người Tày, nơi ẩm thực, ký ức cộng đồng và nhịp sống miền núi hòa quyện cùng nhau để tạo nên một dấu ấn ẩm thực khó quên đối với mỗi du khách./.