Đồng bào Gié Triêng ở làng Đăk Răng, xã Dục Nông, tỉnh Quảng Ngãi bảo tồn văn hóa để phát triển du lịch cộng đồng Tỉnh Quảng Ngãi (cũ) sau hợp nhất với tỉnh Kon Tum để trở thành tỉnh Quảng Ngãi (mới) có diện tích tự nhiên 14.832,55 km², đứng thứ 5 cả nước. Tỉnh có vị trí chiến lược, ở trung tâm miền Trung và Bắc Tây Nguyên, có đường biên giới đất liền dài khoảng 292 km với 09 xã biên giới giáp Lào, Campuchia. Dân số toàn tỉnh trên 2,1 triệu người, trong đó có 540.078 người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 25,35 % tổng dân số, gồm 45 thành phần dân tộc cùng sinh sống, trong đó có 08 thành phần dân tộc thiểu số tại chỗ: Xê-Đăng, Ba-na, Gia-rai, Gié-Triêng, Brâu, Rơ Măm, Hrê, Co.
Kết thúc giai đoạn 2021-2025 thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình MTQG 1719), tỉnh Quảng Ngãi đã cơ bản hoàn thành các nhóm mục tiêu quan trọng, nổi bật như: giảm tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số; số xã, thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn; thu nhập bình quân đầu người dân tộc thiểu số tăng 2 lần so với đầu kỳ…
Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống được cải thiện mạnh mẽ với 121km đường giao thông nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa hoặc cứng hóa; 85 công trình nước sinh hoạt tập trung được đầu tư; 100% hộ sử dụng nước sinh hoạt phân tán được mua sắm téc, lu, bồn chứa nước…
Trong lĩnh vực giáo dục, toàn bộ 31 trường phổ thông dân tộc nội trú, phổ thông dân tộc bán trú, trường phổ thông có học sinh ở bán trú đề được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị theo mục tiêu đề ra.
Về y tế, tỷ lệ phụ nữ có thai được khám thai ít nhất 4 lần trong thời gian thai kỳ đạt 80,5%, vượt chỉ tiêu; 100% trẻ em suy dinh dưỡng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được hỗ trợ tăng cường dinh dưỡng. Tỷ lệ bà mẹ mang thai được tầm soát, sàng lọc trước sinh tại các xã có can thiệp tại khu vực III thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt 23,2%, vượt chỉ tiêu.
Các thiết chế văn hóa, phong tục, tập quán, truyền thống tốt đẹp của đồng bào được giữ gìn và phát huy, từng bước nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Hiện nay, tỷ lệ thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng đã đạt 96,42%; tỷ lệ thôn có đội văn hóa, văn nghệ, câu lạc bộ truyền thống hoạt động thường xuyên, có chất lượng đạt trên 66,5%.
Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh Quảng Ngãi cũng đã quan tâm tổ chức 9 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho người có uy tín; hỗ trợ tạo điều kiện cho 912 người có uy tín trong cộng đồng làm hạt nhân chính trị nòng cốt ở cơ sở; bồi dưỡng kiến thức về chính sách dân tộc, công tác dân tộc cho trên 2.037 cán bộ, công chức, viên chức cấp xã, lực lượng cán bộ công an tỉnh, ban giám hiệu các trường nội trú, bán trú vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; mở 46 lớp tập huấn cho cán bộ cộng đồng với khoảng trên 3.000 người gồm trưởng thôn, bí thư chi bộ, các ban, ngành, đoàn thể thôn…
Nhà cửa kiên cố, thu nhập được cải thiện là điểm sáng trong công cuộc giảm nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Quảng NgãiTrong bối cảnh kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh có xuất phát điểm thấp, địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn, tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thiên tai, bão lũ, dịch bệnh xảy ra thường xuyên, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của đồng bào. Bên cạnh đó, chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh còn thấp, khó khăn trong việc thu hút đầu tư, tình trạng người dân tộc thiểu số thiếu việc làm vẫn còn xảy ra...
Qua đây cho thấy, những thành quả đạt được đã góp phần rất quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của địa phương, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, đưa Quảng Ngãi trở thành tỉnh khá, là một cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2030 đã đề ra.
Để có được những kết quả đó, tỉnh Quảng Ngãi rút ra được một số bài học kinh nghiệm quý, có giá trị tham khảo khi địa phương bắt tay vào triển khai tổ chức thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.
Đầu tiên là phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là cán bộ cấp cơ sở, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số nghèo để xác định ý thức trách nhiệm, quyết tâm tham gia thực hiện Chương trình.
Bên cạnh đó, đối với các dự án đầu tư công, chủ đầu tư cần chọn các đơn vị tư vấn có năng lực, có trách nhiệm để tham mưu kịp thời triển khai việc khảo sát lập báo cáo kinh tế-kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình; trình cấp thẩm quyền phê duyệt báo cáo kinh tế -kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình và phân bổ kinh phí, tổ chức triển khai thực hiện các bước tiếp theo; đồng thời thường xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát và đôn đốc việc tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Đối với nguồn vốn sự nghiệp, cần xây dựng kế hoạch chi tiết từng nội dung chỉ tiêu, phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng phòng, ban, cá nhân tổ chức thực hiện; tổ chức kiểm tra, giám sát và đôn đốc việc tổ chức thực hiện tại cơ sở; kịp thời giải quyết hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền giải quyết các vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Chương trình.
